Phòng thí nghiệm hiện đại, Khoa Kỹ thuật Thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội đã hỗ trợ Nguyễn Ngọc Mai rất nhiều trong nghiên cứu khoa học.

Giữa môi trường học thuật khắt khe của Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, Nguyễn Ngọc Mai sinh viên lớp BF-E12, K67 Chương trình tiên tiến Kỹ thuật Thực phẩm đang từng bước định hình con đường riêng, theo đuổi khoa học ứng dụng gắn với sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

Sở hữu bảng thành tích ấn tượng với danh hiệu thủ khoa đầu vào lớp chuyên Hóa, Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm, chứng chỉ IELTS 6.5 và GPA gần nhất đạt 3.75/4.0, cùng giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học, Ngọc Mai được xem là một trong những gương mặt nổi bật của thế hệ sinh viên “Elitech” Bách khoa. Tuy nhiên, phía sau những con số là hành trình vượt qua không ít thử thách, đặc biệt trong giai đoạn đầu bước vào môi trường đại học.

Xuất phát từ nền tảng Hóa học vững chắc, Ngọc Mai sớm hình thành niềm quan tâm tới những ứng dụng của khoa học trong đời sống. Với cô, Hóa học không chỉ là công thức hay phản ứng, mà hiện diện trong từng viên thuốc, từng món ăn hằng ngày.

Chính sự tò mò về bản chất của thực phẩm đã đưa cô đến quyết định chọn Kỹ thuật Thực phẩm làm hướng đi duy nhất ngay từ kỳ thi tốt nghiệp THPT. Mục tiêu của Mai không dừng lại ở việc học lý thuyết, mà là chuyển hóa tri thức thành những ứng dụng có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

“Ngành học này cho phép mình kết nối kiến thức khoa học với đời sống một cách rõ ràng nhất, từ đó tạo ra những sản phẩm thiết thực,” Mai chia sẻ.

Những ngày đầu tại Bách khoa Hà Nội không hề dễ dàng. Các môn đại cương như Giải tích, Đại số với nhịp độ nhanh và yêu cầu tư duy trừu tượng cao đã khiến Mai gặp không ít áp lực. Kết quả GPA 2.94/4.0 ở kỳ học đầu tiên là bước ngoặt buộc cô phải nhìn lại chính mình.

Từng quen với vị trí dẫn đầu, cú “chững lại” này không khiến Mai nản chí, mà trở thành động lực để thay đổi. Lớn lên trong gia đình có bố mẹ là quân nhân, cô sớm hình thành tính kỷ luật và sự bền bỉ. Mai bắt đầu điều chỉnh phương pháp học tập: dành nhiều thời gian hơn cho các môn khó, chủ động tìm tài liệu, và đặc biệt là không để kiến thức “đọng lại” khi chưa hiểu.

Ngọc Mai (bìa phải) cùng thầy giáo TS. Nguyễn Tiến Cường và các bạn tại Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học, Đại học Bách khoa Hà Nội năm học 2025 - 2026

“Vướng mắc ở đâu phải giải quyết ngay ở đó”, cô tự đặt ra nguyên tắc học tập cho mình. Đồng thời, Mai vượt qua sự e dè để tích cực trao đổi với giảng viên và bạn bè điều mà trước đó cô chưa từng quen.

Sự thay đổi này nhanh chóng mang lại hiệu quả. Điểm số của Mai cải thiện qua từng kỳ học, đạt mức Giỏi và Xuất sắc. Quan trọng hơn, cô dần chuyển từ tư duy “học để thi” sang “học để hiểu”, sẵn sàng tiếp cận những bài toán kỹ thuật phức tạp của ngành.

Theo học chương trình Elitech giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh được xem là bước ngoặt quan trọng trong hành trình của Ngọc Mai. Đây là môi trường đòi hỏi sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn, mà còn phải làm chủ ngôn ngữ học thuật.

Các bài thuyết trình, tiểu luận và giáo trình tiếng Anh trở thành “bài tập thường nhật”, giúp Mai cải thiện đáng kể kỹ năng ngoại ngữ và sự tự tin trong môi trường quốc tế. Đồng thời, chương trình cũng mở ra nhiều cơ hội học thuật và giao lưu quốc tế.

Một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất là chuyến trao đổi ngắn hạn tại Đại học Khoa học và Công nghệ Biển Tokyo (Nhật Bản) thông qua học bổng Aventura. Trong một tuần học tập và khảo sát, Mai được trực tiếp tham quan các nhà máy sản xuất thực phẩm hiện đại như Meiji Chocolate, cơ sở chế biến thủy sản Abecho hay nhà máy rượu vang Nikkai.

Những trải nghiệm thực tế này giúp cô kết nối kiến thức lý thuyết với quy trình sản xuất cụ thể. “Khi nhìn thấy dây chuyền vận hành ngoài đời thực, mình hiểu rõ hơn vì sao từng công đoạn lại được thiết kế như vậy,” Mai cho biết.

Song song với đó, Mai còn tham gia hỗ trợ các đoàn sinh viên quốc tế từ Nhật Bản, Áo, Pháp… đến trao đổi tại khoa. Việc cùng nghiên cứu và trao đổi chuyên môn giúp cô nhận ra sinh viên Bách khoa hoàn toàn có thể tự tin tham gia các diễn đàn học thuật quốc tế.

Không gian phòng thí nghiệm trở thành nơi Ngọc Mai dành phần lớn thời gian ngoài giảng đường. Tại đây, cô trải nghiệm rõ nét tinh thần “người Bách khoa giúp người Bách khoa” thông qua sự hỗ trợ từ các anh chị khóa trên.

Từ những ngày đầu còn lúng túng với thao tác cơ bản, Mai dần làm chủ kỹ năng nghiên cứu nhờ sự hướng dẫn tận tình và môi trường học thuật cởi mở. Sự trưởng thành này gắn liền với vai trò của các giảng viên hướng dẫn, đặc biệt là PGS. Lương Hồng Nga và TS. Nguyễn Tiến Cường.

Những kỷ niệm như việc cả nhóm đi lấy mẫu từ sáng sớm để xử lý phụ phẩm whey đậu phụ, hay những lần chỉnh sửa chi tiết đề tài trước cuộc thi, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong quá trình học tập của cô.

Dưới sự dẫn dắt đó, Mai thực hiện đề tài “Sử dụng lên men nước whey đậu phụ để làm giấm” và giành giải Khuyến khích cấp quốc gia tại cuộc thi FID 2025. Ý tưởng xuất phát từ một câu hỏi đơn giản: liệu phụ phẩm thường bị bỏ đi có thể trở thành tài nguyên giá trị?

Kết quả nghiên cứu cho thấy whey đậu phụ có thể được tận dụng để sản xuất giấm thông qua quá trình lên men, vừa tạo ra sản phẩm mới, vừa góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đây là minh chứng cho hướng tiếp cận khoa học gắn với thực tiễn và phát triển bền vững.

Ngọc Mai (thứ 2 từ trái sang) cùng các bạn và cô giáo Trường Hóa và Khoa học sự sống tại sự kiện Open Day tổ chức tại Đại học Bách khoa Hà Nội

Không dừng lại ở một đề tài, Ngọc Mai tiếp tục theo đuổi các dự án liên quan đến thực phẩm chức năng và dinh dưỡng, như phát triển đồ uống probiotic từ dứa và yến mạch, hay tối ưu hóa quy trình sản xuất các món ăn truyền thống.

Theo Mai, Kỹ thuật Thực phẩm là ngành có tác động trực tiếp đến đời sống, bởi mỗi sản phẩm đều gắn với bữa ăn và sức khỏe của con người. Điều này khiến cô nhận thức rõ hơn về trách nhiệm xã hội của một kỹ sư trong tương lai.

Tinh thần đó cũng thúc đẩy Mai tham gia chiến dịch “Fix My Food” của UNICEF, nhằm nâng cao nhận thức về thực phẩm an toàn và lối sống lành mạnh. Với cô, vai trò của người làm khoa học không chỉ giới hạn trong phòng thí nghiệm, mà còn là cầu nối đưa tri thức đến cộng đồng.

Khi chặng đường đại học dần khép lại, Ngọc Mai đặt mục tiêu tiếp tục học lên cao học ở nước ngoài, theo đuổi lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D) trong ngành thực phẩm bền vững.

Cô cho rằng, điều quan trọng nhất mà Bách khoa mang lại không chỉ là kiến thức, mà là bản lĩnh đối diện với thử thách và tinh thần học hỏi không ngừng.

“Chất Bách khoa” theo cách Mai định nghĩa chính là khả năng thích nghi, kiên trì và sẵn sàng thay đổi để tiến lên phía trước.

Trong môi trường học thuật chuyên sâu như Đại học Bách khoa Hà Nội, hành trình của Nguyễn Ngọc Mai cho thấy mỗi sinh viên đều có thể tìm thấy con đường riêng, nếu được đặt đúng môi trường và có đủ quyết tâm theo đuổi mục tiêu.

Từ một học sinh chuyên Hóa đến một sinh viên theo đuổi thực phẩm bền vững, câu chuyện của Mai không chỉ là thành tích cá nhân, mà còn phản ánh một thế hệ trẻ đang lựa chọn khoa học như một cách để góp phần giải quyết những vấn đề thiết thực của xã hội.