Năm 1997, nữ sinh Câu Tĩnh ở tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) bước vào kỳ thi đại học với nhiều kỳ vọng. Trong các kỳ thi thử trước đó, cô đứng thứ 4 toàn huyện và xếp thứ nhất toàn trường, được đánh giá là một trong những học sinh có khả năng đỗ đại học cao nhất.

Thế nhưng, kết quả thi chính thức lại thấp bất ngờ, khiến Câu Tĩnh không đủ điểm trúng tuyển. Thầy giáo chủ nhiệm, đồng thời là hiệu trưởng trường cấp 3 tên Trần Lâm, đã khuyên cô không nộp hồ sơ xét tuyển mà nên ôn thi lại vào năm sau.

Quyết định này khiến gia đình vốn nghèo khó của Câu Tĩnh càng thêm túng quẫn khi phải tiếp tục lo học phí và chi phí ôn thi cho con gái.

Ảnh minh hoạ

Dù rất nỗ lực, Câu Tĩnh tiếp tục thất bại trong kỳ thi năm sau và buộc phải theo học một trường nghề chất lượng thấp tại địa phương. Sau khi tốt nghiệp, cô chỉ có thể làm những công việc thu nhập bấp bênh như bán mỹ phẩm hay nhân viên tổng đài.

Trong khi đó, nhiều bạn học cũ năm xưa trở thành giáo viên, làm việc tại các doanh nghiệp lớn, thậm chí có người đạt học vị tiến sĩ. Sự chênh lệch này khiến Câu Tĩnh ngày càng tự ti và dần cắt đứt liên lạc với bạn bè.

Cuộc sống của cô chỉ dần ổn định khi cô chuyển đến Chiết Giang để kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử.

Tuy nhiên, năm 2002, Câu Tĩnh bất ngờ nhận được một lá thư từ thầy Trần Lâm. Trong thư, người thầy thừa nhận đã đánh tráo bài thi của cô với con gái mình là Trần Tiểu Huy để giúp con có cơ hội vào đại học. Ông mong Câu Tĩnh tha thứ dù biết hành động đó vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp.

Khi ấy, vì vừa kết hôn và mới sinh con, Câu Tĩnh chọn im lặng để tránh cuộc sống gia đình bị xáo trộn.

Ảnh minh hoạ

Nhiều năm sau, một người trong làng tình cờ kể với cô rằng họ từng gặp một “Câu Tĩnh” khác ở Bắc Kinh. Điều này khiến cô nghi ngờ Trần Tiểu Huy vẫn đang sử dụng danh tính của mình, bởi tên “Câu Tĩnh” khá hiếm gặp.

Trong thời điểm Internet chưa phổ biến, cô không có cách nào xác minh ngoài lá thư tay của thầy Trần. Mãi đến buổi họp lớp năm 2015, bạn bè cũ mới tiết lộ sự thật rằng Trần Tiểu Huy đã dùng danh tính của cô để làm giáo viên suốt nhiều năm.

“Cô ấy có ngoại hình rất giống tôi, cao gần bằng tôi, đeo kính, khuôn mặt vuông. Nếu nhìn từ xa thì rất khó phân biệt”, Câu Tĩnh chia sẻ. Theo cô, việc mạo danh đã được tính toán kỹ lưỡng từ trước.

Do giữ bí mật suốt nhiều năm, bạn bè cảm thấy nhẹ nhõm khi thấy Câu Tĩnh hiện đã có cuộc sống ổn định và gia đình hạnh phúc. Dù vậy, cô vẫn do dự trong việc tố cáo vì thiếu bằng chứng rõ ràng.

Phải đến khoảng 20 năm sau kỳ thi đại học, khi các công cụ tra cứu thông tin trở nên phổ biến hơn, Câu Tĩnh mới tìm thấy tấm bằng đại học mang tên mình.

Năm 2020, giữa lúc hàng loạt vụ bê bối đánh cắp danh tính tại Trung Quốc bị phanh phui, đặc biệt là vụ người phụ nữ tên Trần Xuân Tú bị đánh cắp giấy báo nhập học, Câu Tĩnh quyết định công khai câu chuyện trên mạng xã hội. Cô gửi đơn khiếu nại lên Sở Giáo dục tỉnh Sơn Đông và trình báo cảnh sát.

Câu Tĩnh chia sẻ với truyền thông câu chuyện bị tráo bài thi đại học

Sau đó, thầy Trần Lâm tìm đến mẹ Câu Tĩnh, đe dọa sẽ gây khó khăn cho việc thi đại học của em gái cô, đồng thời đề nghị bồi thường 10.000 NDT (khoảng 38 triệu đồng) để dàn xếp vụ việc. Gia đình Câu Tĩnh từ chối và kiên quyết đưa mọi chuyện ra ánh sáng.

Cảnh sát sau đó tiến hành giám định chữ viết trên bài thi đại học và kết luận kết quả của Câu Tĩnh cùng Trần Tiểu Huy đã bị can thiệp. Trần Tiểu Huy bị đuổi việc do sử dụng bằng cấp giả.

Tổng cộng có 15 người liên quan đến vụ bê bối, bao gồm những cá nhân hành động theo chỉ đạo hoặc có quan hệ với thầy Trần Lâm, bị xử lý theo pháp luật Trung Quốc.

Dù bị tước mất cơ hội học đại học, Câu Tĩnh vẫn tự học, tự lập và xây dựng cuộc sống theo cách riêng. “Tôi dạy các con không chỉ chú trọng điểm số mà còn phải phát triển toàn diện, biết tự lập và có tâm lý vững vàng. Đó là những điều tôi học được từ cuộc sống”, cô chia sẻ.

Theo Toutiao