Điều đáng nói là họ ngày càng chủ động tìm cách đưa kiến thức của mình vào những việc cụ thể, từ ứng dụng AI, chuyển đổi số đến góp ý chính sách, hỗ trợ phụ nữ và đồng hành cùng thế hệ trẻ.

5 năm trước, Hội Nữ trí thức thành phố Hải Phòng bắt đầu hoạt động trong một hoàn cảnh không dễ dàng. Được thành lập theo Quyết định số 789/QĐ-UBND ngày 09/3/2020 của Ủy ban nhân dân thành phố, đến ngày 27/4/2021, Đại hội đại biểu lần thứ nhất mới được tiến hành. Cũng ngay sau đó, đại dịch Covid-19 khiến nhiều kế hoạch phải chững lại.

Nhưng trong những tháng ngày khó khăn ấy, nhiều nữ trí thức Hải Phòng lại bước vào một “phòng làm việc” khác: bệnh viện, trường học, những điểm chống dịch. Hàng trăm bác sĩ, giáo viên, giảng viên - nữ trí thức ngành Y và Giáo dục đã tham gia chống dịch, bảo vệ sức khỏe và đời sống nhân dân. Khi dịch bệnh qua đi, Hội bắt đầu khởi động trở lại, vừa làm vừa tìm cách định hình một mô hình hoạt động phù hợp với mình.

Có lẽ cũng từ hoàn cảnh ấy, tinh thần chủ động và linh hoạt trở thành một nét khá rõ trong hoạt động của nữ trí thức Hải Phòng.

Không chỉ đông hơn, mà “chất” hơn

Từ 300 hội viên khi thành lập, Hội đã từng bước mở rộng mạng lưới. Giai đoạn 2023-2025, Hội thành lập 9 chi hội, gồm 3 trường đại học, 1 Viện Y học Biển và 5 chi hội thuộc các quận/huyện. Có thời điểm số hội viên lên đến hơn 894 người.

Tháng 7/2025, do chủ trương sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, 5 chi hội quận/huyện tạm dừng hoạt động. Đến tháng 6/2026, tổng số hội viên là 669.

Trong số đó có 18 PGS, 223 Tiến sỹ, 428 Thạc sỹ; 80% hội viên là nhà khoa học, giảng viên, giáo viên, bác sỹ. Từ tháng 01/2022 đến tháng 6/2026, Hội kết nạp thêm 369 hội viên.

Những con số này cho thấy một nguồn lực trí tuệ đáng kể. Nhưng điều đáng chú ý hơn là cách đội ngũ ấy đang tìm chỗ đứng cho mình trong đời sống thành phố.

Hội Nữ trí thức và Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố đã ban hành Hướng dẫn liên tịch số 01/HDLT-HLHPNTP_HNTT ngày 31/8/2023 về việc thành lập tổ chức Hội Nữ trí thức các quận, huyện, đơn vị. Lãnh đạo hai tổ chức trực tiếp làm việc với các địa phương, đơn vị để chuẩn bị điều kiện thành lập chi hội.

Mạng lưới vẫn còn những khoảng trống: một số trường, viện và địa phương thuộc Hải Dương cũ chưa thành lập được chi hội; Hải Phòng chưa phát triển được chi hội ở các lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật, luật gia, doanh nhân, công chức các cơ quan cấp thành phố và chưa khôi phục được 5 chi hội đã tạm dừng. Nhưng chính việc nhận diện rõ những khoảng trống này cũng cho thấy Hội đang đứng trước một bài toán mới: làm sao để tập hợp được nhiều hơn nữa những phụ nữ có tri thức, chuyên môn và mong muốn đóng góp.

Khi AI vào giảng đường, bệnh viện và công sở

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là nữ trí thức Hải Phòng không đứng ngoài những công nghệ mới.

Hội tổ chức các buổi tập huấn về kiến thức, kỹ năng tiếp cận công nghệ phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, khám chữa bệnh và hoạt động công vụ. Những nội dung như AI, văn hóa và đạo đức trên không gian mạng đã được đưa vào các hoạt động tập huấn.

Trong nghiên cứu khoa học, Hội chủ trì 01 đề tài KH cấp thành phố/bộ, thực hiện từ T12/2023 - 6/2025, về “Đề xuất giải pháp phát huy vai trò Nữ trí thức Hải Phòng hiện nay”. Đề tài được thực hiện đúng thời hạn, nghiệm thu xếp loại xuất sắc.

Cùng với Trường Đại học Hải Phòng và Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố, Hội tổ chức thành công Hội thảo quốc gia “Nâng cao vai trò của nữ trí thức thành phố trong việc xây dựng và phát triển Hải Phòng theo tinh thần Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị”, với Kỷ yếu có chỉ số ISSN và 39 bài.

Hai hội thảo phối hợp với Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố về khoa học công nghệ, chuyển đổi số và những đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực có gần 50 bài tham luận và hàng trăm trí thức tham dự.

Đằng sau những con số của hội thảo là những công việc nghiên cứu cụ thể. Trong 5 năm qua, nữ trí thức Hải Phòng chủ trì 15 đề tài cấp Bộ/thành phố được nghiệm thu; có hàng trăm (trên 500) đề tài cấp cơ sở, cùng các bài báo đăng trên tạp chí trong nước và quốc tế. PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Trường Đại học Y - Dược Hải Phòng, có báo cáo khoa học tại Hội thảo quốc tế ở Mỹ đạt xuất sắc.

Từ trường đại học, viện nghiên cứu đến bệnh viện, tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện qua những sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và hoạt động đổi mới sáng tạo. Nhiều nữ trí thức tham gia khởi nghiệp, tiếp cận công nghệ 4.0, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao vào chuyên môn, sản xuất, kinh doanh; trong đó có nữ trí thức tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế, Bệnh viện Sản Nhi Quốc tế, Công ty Vilaco…

Một nét đáng chú ý khác là nữ trí thức Hải Phòng ngày càng tham gia trực tiếp vào những vấn đề liên quan đến chính sách và đời sống. Hội phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật, Hội Luật gia thành phố tổ chức các tọa đàm, hội thảo góp ý vào các dự thảo luật, văn kiện đại hội và tham gia xây dựng chính sách, trong đó có Luật Đất đai, Luật BHXH, chính sách thu hút nhân tài của thành phố.

Hội cũng cử một Phó Chủ tịch tham gia các đoàn giám sát của thành phố và có những đóng góp cho hoạt động này. Đó là một cách khác để tri thức “đi ra khỏi phòng làm việc”: không chỉ nằm trong bài nghiên cứu, mà trở thành ý kiến cho một dự thảo luật, một chính sách hay một vấn đề mà thành phố đang cần lời giải.

Trong câu chuyện về nữ trí thức, những thành tích chuyên môn thường được nhắc đến trước tiên. Nhưng ở Hải Phòng, hoạt động của Hội còn có một phần rất đời thường: chăm lo cho chính những người phụ nữ đang ngày ngày làm việc, nghiên cứu và cống hiến.

PGS.TS Vũ Thị Loan, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP. Hải Phòng (trái) là 1 trong 43 nữ trí thức tiêu biểu giai đoạn 2021-2026  được Hội nữ trí thức Việt Nam tôn vinh.

Hội đã tôn vinh 11 nữ trí thức bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ, 2 nữ cán bộ - giảng viên được phong học hàm PGS.

Hội đề xuất Hội Nữ trí thức Việt Nam tặng Bằng khen cho Chi hội Nữ trí thức Trường Đại học Hải Phòng, 2 lần Bằng khen cho Hội Nữ trí thức thành phố và 10 cá nhân được tặng Bằng khen.

Hội cũng giới thiệu và được vinh danh 2 nữ trí thức tiêu biểu ngành Y toàn quốc giai đoạn 2019-2022; giới thiệu 2 nữ trí thức được tôn vinh Nữ trí thức tiêu biểu và 6 nữ trí thức được Hội Nữ trí thức Việt Nam biểu dương giai đoạn 2011-2026. Nhiều nữ trí thức được tặng Huân chương Lao động, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, UBND thành phố, các bộ, ngành Trung ương.

Ở các chi hội, những hoạt động gần với đời sống hơn cũng được duy trì. Chi hội Nữ trí thức Trường Đại học Hải Phòng tổ chức lớp học về trí tuệ cảm xúc, giúp chị em cân bằng cảm xúc trong công việc và cuộc sống gia đình. Chi hội Trường Đại học Hàng Hải tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ; Chi hội Đại học Y - Dược tổ chức tọa đàm về chăm sóc gia đình, sức khỏe và làm đẹp.

Những việc ấy nghe có vẻ nhỏ, nhưng lại tạo nên một cộng đồng nơi phụ nữ có thể vừa làm tốt công việc chuyên môn, vừa chăm sóc đời sống tinh thần của mình.

Làm khoa học, nhưng không quên việc của cộng đồng

Nữ trí thức Hải Phòng cũng không đứng ngoài những hoạt động xã hội.

Hội ủng hộ đồng bào lũ lụt miền Trung tổng trị giá 5 triệu đồng, ủng hộ nữ tiểu thương bị thiệt hại do cháy chợ 10 Tr, tham gia chương trình “Ủng hộ nhà Đại đoàn kết tỉnh Điện Biên”, trồng cây tại di tích, tặng quà Đồn Biên phòng tỉnh Quảng Trị và tham gia chương trình đồng hành phụ nữ biên cương.

Đáng chú ý, từ chính nhu cầu của hội viên và thực tiễn hoạt động, Hội đã chủ động nghiên cứu, đề xuất thành lập Trung tâm Hỗ trợ Ứng dụng - Chuyển giao KH&CN, Đổi mới - Sáng tạo và Xúc tiến Thương mại trực thuộc Hội.

Nếu được triển khai, đây có thể là một địa chỉ kết nối khá tự nhiên giữa người có ý tưởng, người có công nghệ và nơi cần ứng dụng công nghệ - một hướng đi phù hợp với tinh thần đưa tri thức gần hơn với thực tế.

Đi xa để học, trở về để kết nối

Nữ trí thức Hải Phòng cũng không bó mình trong phạm vi thành phố. Hội tổ chức các đoàn cán bộ đi học tập, trao đổi kinh nghiệm với Hội Nữ trí thức Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Huế, Nha Trang, Thái Nguyên; đồng thời đăng cai, tổ chức thành công Hội nghị Ban Chấp hành Hội Nữ trí thức Việt Nam.

Hội còn tham gia Hội nghị Khoa học Nữ trí thức toàn quốc lần thứ III tại Hà Nội, lần thứ IV tại Huế; Hội thảo Khoa học quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó nữ trí thức Hải Phòng có 1 bài được báo cáo chuyên đề; Hội nghị Mạng lưới các nhà khoa học nữ và kỹ sư khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do Việt Nam đăng cai; Hội thảo quốc tế “Nữ khoa học hướng đến thị trường - Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học Việt Nam trong nền kinh tế xanh, kinh tế số”, có bài của TS Vương Toàn Thu Thủy.

Đi, gặp, học hỏi rồi kết nối trở lại - đó cũng là một cách để một tổ chức trẻ nhanh chóng tìm được vị trí của mình.

5 năm đầu tiên của Hội Nữ trí thức thành phố Hải Phòng vẫn còn những điều chưa làm được. Là tổ chức mới thành lập, nhiệm kỳ đầu tiên, Hội còn thiếu kinh nghiệm, phải tìm kiếm và xác định hướng đi; một số mảng hoạt động chưa đạt kết quả như mong muốn và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của nữ trí thức.

Nhưng nhìn từ những gì đã làm được, có thể thấy một hình ảnh khá rõ: nữ trí thức Hải Phòng đang tự tìm việc cho tri thức của mình.

Họ ở phòng lab, nhưng cũng ở bệnh viện. Họ đứng trên bục giảng, nhưng cũng tham gia góp ý chính sách. Họ nghiên cứu AI, chuyển đổi số, nhưng cũng quan tâm đến sức khỏe, cảm xúc, gia đình. Họ đi hội thảo trong nước, quốc tế, rồi tìm cách đưa những kết nối ấy trở về thành phố.

Từ 300 hội viên ban đầu đến 669 hội viên vào tháng 6/2026; từ 369 hội viên kết nạp thêm trong giai đoạn tháng 01/2022-6/2026 đến hàng trăm công trình, đề tài và hoạt động xã hội, hành trình năm năm của Hội cho thấy một điều giản dị: khi được kết nối đúng cách, tri thức của phụ nữ có thể tạo ra rất nhiều chuyển động.

Và có lẽ, nét riêng của nữ trí thức Hải Phòng cũng nằm ở đó: năng động nhưng không ồn ào, có chuyên môn nhưng không xa đời sống, và luôn muốn biến điều mình biết thành điều mình có thể làm.