PGS.TS. Thầy thuốc Ưu tú Kim Bảo Giang: Dấu ấn nữ trí thức trong y tế công cộng. Ảnh: ITN

Trong đội ngũ lãnh đạo của Trường Đại học Y Hà Nội hiện nay, PGS.TS. Kim Bảo Giang là gương mặt đặc biệt. Tháng 1/2024, PGS.TS. Kim Bảo Giang được bổ nhiệm giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, trở thành nữ Phó Hiệu trưởng đầu tiên của trường sau khoảng hai thập kỷ. Dấu mốc này không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn phản ánh sự ghi nhận dành cho một nhà khoa học trưởng thành từ chính mái trường mình từng theo học và gắn bó hơn 30 năm.

Sinh năm 1972 tại Thái Bình, bà thi đỗ vào Trường Đại học Y Hà Nội năm 1990. Sáu năm sau, tốt nghiệp bác sĩ chuyên khoa Vệ sinh – Môi trường – Dịch tễ, bà được giữ lại làm trợ giảng rồi trở thành giảng viên Khoa Y tế công cộng. Lựa chọn gắn bó với y tế công cộng lĩnh vực ít hào quang so với lâm sàng bà kiên trì theo đuổi hướng đi chú trọng phòng bệnh, can thiệp sớm và xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng.

Con đường học thuật của bà được tiếp sức bằng quá trình đào tạo bài bản ở nước ngoài. Sau khi hoàn thành thạc sĩ tại Đại học Umeå (Thụy Điển), bà bảo vệ luận án tiến sĩ tại Viện Karolinska năm 2006 một trung tâm nghiên cứu y học có uy tín quốc tế. Năm 2011, bà được phong học hàm Phó Giáo sư.

Trong hơn hai thập kỷ làm khoa học, PGS.TS. Kim Bảo Giang công bố hơn 80 bài báo quốc tế và trên 70 công trình trong nước. Bà tham gia 20 đề tài nghiên cứu các cấp, trong đó có 1 đề tài nhánh cấp Nhà nước, 4 đề tài cấp Bộ và 15 đề tài cấp cơ sở; trực tiếp chủ trì 12 đề tài. Các nghiên cứu trải rộng từ hành vi sức khỏe, hệ thống chính sách y tế đến giáo dục y học.

Đáng chú ý, nhiều đề tài được thực hiện với sự hợp tác của Tổ chức Y tế Thế giới, các đối tác từ Anh, Thụy Điển, Hoa Kỳ, Úc và Ngân hàng Thế giới. Những nghiên cứu như điều tra thuốc lá ở người trưởng thành, khảo sát hút thuốc ở học sinh 13–15 tuổi, đánh giá năng lực hệ thống y tế ứng phó với nhiễm khuẩn hô hấp cấp nặng, hay phân tích chính sách phòng chống bệnh không lây nhiễm ở nhiều quốc gia… đã cung cấp dữ liệu quan trọng cho hoạch định chính sách trong nước.

Gần đây, bà là chủ nhiệm dự án “Tăng cường ứng phó với sa sút trí tuệ ở Việt Nam”, một trong những nghiên cứu đầu tiên đặt nền tảng bằng chứng cho việc xây dựng Kế hoạch Quốc gia phòng chống sa sút trí tuệ. Kết quả được giới chuyên môn đánh giá cao về tính hệ thống và giá trị thực tiễn.

Chia sẻ về định hướng nghiên cứu, PGS.TS. Kim Bảo Giang từng nhấn mạnh: “Các công trình cần tạo ra bằng chứng phục vụ xây dựng chính sách và đồng thời hỗ trợ đào tạo, phát triển nghiên cứu tiếp theo”. Từ cách tiếp cận đó, nhiều bộ công cụ sàng lọc như SRQ-20, PHQ-9 hay AUDIT đã được chuẩn hóa, đưa vào sử dụng rộng rãi trong thực hành và nghiên cứu tại Việt Nam.

Song song với nghiên cứu, bà dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo và quản lý. Từng đảm nhiệm các vị trí như Phó Viện trưởng Viện Đào tạo Y học Dự phòng và Y tế công cộng, Trưởng Bộ môn Giáo dục và Nâng cao sức khỏe, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục, bà tham gia xây dựng hệ thống đánh giá năng lực và chuẩn hóa kiểm định chất lượng đào tạo. Trung tâm Khảo thí của trường được xem là một trong những đơn vị mạnh trong khối các cơ sở đào tạo y khoa, tham gia nhiều nhiệm vụ đánh giá năng lực và tuyển dụng.

Trên giảng đường, bà được biết đến là người nghiêm cẩn nhưng cởi mở, khuyến khích tư duy phản biện và đề cao đạo đức nghiên cứu. Hơn 20 năm giảng dạy, bà hướng dẫn trên 50 sinh viên làm khóa luận, 20 học viên cao học, 5 bác sĩ chuyên khoa II và 7 nghiên cứu sinh tiến sĩ. Nhiều nhóm sinh viên do bà hướng dẫn đã đạt giải tại các hội nghị khoa học tuổi trẻ cấp trường và toàn quốc.

Những đóng góp ấy được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng: Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 3 Bằng khen của Bộ Y tế, 1 Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo; 2 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Bộ và 9 lần cấp cơ sở. Năm 2020, bà được trao Huân chương Lao động hạng Ba và danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú. Năm 2023, bà là một trong 80 thầy thuốc xuất sắc dự buổi gặp mặt của lãnh đạo Nhà nước nhân 27/2, đồng thời được tôn vinh trong 51 nữ trí thức tiêu biểu ngành y.

Trong bối cảnh Việt Nam đối mặt với gánh nặng bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số và nguy cơ dịch bệnh mới nổi, vai trò của y tế công cộng ngày càng rõ nét. Hành trình của PGS.TS. Kim Bảo Giang cho thấy, phía sau mỗi chính sách y tế hiệu quả là nỗ lực bền bỉ của những nhà khoa học âm thầm xây dựng nền tảng bằng chứng.

Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, câu chuyện về bà không chỉ là lời tri ân một cá nhân tiêu biểu, mà còn là sự ghi nhận đối với những người làm công tác dự phòng những “lá chắn” thầm lặng bảo vệ sức khỏe cộng đồng bằng tri thức, kỷ luật khoa học và tinh thần trách nhiệm lâu dài.