Từ giáo viên tiếng Anh đến người sáng lập Alibaba

Jack Ma sinh ngày 10/9/1964 tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Khác với nhiều doanh nhân công nghệ nổi tiếng, ông không xuất thân từ gia đình giàu có hay được đào tạo về máy tính, kỹ thuật. Con đường học tập của Jack Ma cũng không bằng phẳng: ông từng hai lần thi trượt kỳ thi tuyển sinh đại học trước khi được nhận vào Học viện Sư phạm Hàng Châu ở lần thi thứ ba.

Từ khi còn trẻ, Jack Ma đã dành sự quan tâm đặc biệt cho tiếng Anh. Ông thường đến khu vực Tây Hồ ở Hàng Châu để trò chuyện với khách du lịch nước ngoài, vừa luyện ngoại ngữ vừa tìm hiểu về thế giới bên ngoài Trung Quốc. Năm 1988, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Anh, ông bắt đầu công việc giảng dạy tại Hàng Châu.

Tính đến ngày 8/11/2026, ước tính tài sản ròng của Jack Ma đạt khoảng 26,1 tỷ USD 

Trong một bộ phim tài liệu về cuộc đời Jack Ma, mức lương khi còn làm giáo viên của ông được nhắc đến là khoảng 12 USD (300 nghìn đồng) mỗi tháng. Đây cũng là công việc mà nhà sáng lập Alibaba từng mô tả là một trong những quãng thời gian hạnh phúc nhất đời mình.

Tuy nhiên, Jack Ma không gắn bó lâu dài với bục giảng. Sau những năm đi dạy, ông bắt đầu thử sức với kinh doanh. Năm 1994, ông thành lập một công ty dịch thuật nhỏ mang tên Haibo. Một năm sau, trong chuyến đi Mỹ, Jack Ma lần đầu tiếp xúc với Internet. Trải nghiệm này mở ra hướng đi mới: sử dụng mạng trực tuyến để kết nối doanh nghiệp Trung Quốc với khách hàng quốc tế.

Năm 1995, ông thành lập China Pages, một trong những dự án kinh doanh Internet đầu tiên tại Trung Quốc. Dù chưa tạo được thành công lớn, dự án giúp Jack Ma nhận ra tiềm năng của việc đưa thông tin doanh nghiệp lên mạng và mở rộng cơ hội kinh doanh cho các công ty nhỏ.

Bước ngoặt đến vào năm 1999. Tại căn hộ ở Hàng Châu, Jack Ma cùng 17 người khác thành lập Alibaba. Mục tiêu ban đầu của nhóm là xây dựng một nền tảng trực tuyến giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Trung Quốc tiếp cận người mua trên toàn thế giới. Thay vì tập trung vào người tiêu dùng cá nhân, Alibaba lựa chọn mô hình kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp, tạo điều kiện để các nhà sản xuất và nhà xuất khẩu nhỏ tìm kiếm đối tác quốc tế.

Từ một công ty khởi nghiệp trong căn hộ, Alibaba từng bước mở rộng hoạt động. Năm 2003, tập đoàn ra mắt Taobao, nền tảng thương mại điện tử phục vụ người bán nhỏ và người tiêu dùng Trung Quốc. Năm 2004, Alipay xuất hiện, góp phần giải quyết bài toán thanh toán trong các giao dịch trực tuyến. Năm 2005, Yahoo đầu tư 1 tỷ USD vào Alibaba để đổi lấy 40% cổ phần.

Đỉnh cao trong hành trình phát triển của tập đoàn là đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại New York vào tháng 9/2014. Alibaba huy động khoảng 25 tỷ USD, trở thành một trong những thương vụ IPO lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán thế giới thời điểm đó. Thành công của doanh nghiệp cũng đưa Jack Ma trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất của giới kinh doanh Trung Quốc.

Khối tài sản 26,1 tỷ USD và mong muốn trở lại với giáo dục

Theo Forbes, tính đến ngày 8/11/2026, Jack Ma sở hữu khối tài sản ước tính 26,1 tỷ USD, xếp thứ 90 trong danh sách tỷ phú thế giới. Nguồn tài sản chính của ông đến từ thương mại điện tử, gắn liền với quá trình phát triển của Alibaba.

Tỷ phú Jack Ma nói chuyện trực tuyến với các giáo viên nông thôn về vai trò của AI trong tương lai - Ảnh: SCMP

Tháng 9/2019, Jack Ma chính thức rời vị trí Chủ tịch điều hành Alibaba, đúng dịp tập đoàn kỷ niệm 20 năm thành lập và sinh nhật lần thứ 55 của ông. Trước đó, ông đã rời vị trí CEO từ năm 2013 nhưng tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch điều hành trong sáu năm tiếp theo. Sau khi rời vị trí lãnh đạo, Jack Ma không còn trực tiếp điều hành tập đoàn như trước, song Forbes cho biết ông vẫn đóng vai trò cố vấn, khuyến khích nhân viên đổi mới trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết liệt.

Giáo dục cũng là lĩnh vực Jack Ma tiếp tục dành sự quan tâm sau khi rời Alibaba. Năm 2014, ông thành lập Jack Ma Foundation, tổ chức tập trung vào các hoạt động như giáo dục, khởi nghiệp và bảo vệ môi trường. Một trong những chương trình đáng chú ý là sáng kiến hỗ trợ giáo viên nông thôn Trung Quốc, được triển khai từ năm 2015. Chương trình lựa chọn các giáo viên có thành tích nổi bật, trao hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện để họ phát triển chuyên môn.

Tháng 1/2026, trong cuộc gặp trực tuyến với các giáo viên nông thôn, Jack Ma tiếp tục chia sẻ về những thay đổi mà trí tuệ nhân tạo có thể mang lại cho giáo dục. Ông cho rằng việc dạy học cần chú trọng hơn đến khả năng tò mò, sáng tạo và đặt câu hỏi của học sinh, thay vì chỉ tập trung vào ghi nhớ kiến thức.

Trong một diễn biến khác, tháng 8/2026, truyền thông Hong Kong (Trung Quốc) đưa tin Jack Ma đã mua lượng cổ phiếu Alibaba niêm yết tại Hong Kong trị giá hơn 600 triệu đô la Hong Kong trong nhiều ngày liên tiếp. Động thái này được các nguồn tin am hiểu sự việc xem là tín hiệu thể hiện niềm tin của ông vào triển vọng dài hạn của tập đoàn, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Từ một giáo viên tiếng Anh với mức lương khiêm tốn, Jack Ma trở thành người đồng sáng lập một trong những tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc. Dù đã rời vị trí điều hành Alibaba, câu chuyện của ông vẫn gắn với hai lĩnh vực từng định hình cuộc đời mình: kinh doanh và giáo dục.

Theo Forbes