Bryan Catanzaro, phó chủ tịch phụ trách học sâu ứng dụng tại NVIDIA, gần đây đã đưa ra một thừa nhận đáng chú ý trong cuộc phỏng vấn với Axios. Ông nói rằng đối với nhóm của mình, chi phí tính toán hiện vượt xa chi phí nhân viên. Phát biểu này xuất hiện đúng lúc các công ty công nghệ lớn đang đổ hàng trăm tỷ USD vào AI trong khi đồng thời sa thải hàng chục nghìn nhân viên.

Thoạt nhìn, làn sóng sa thải công nghệ gần đây dường như cho thấy sự chuyển đổi lao động lớn từ con người sang AI đang diễn ra. Meta công bố tuần trước trong một bản ghi nhớ rằng công ty sẽ sa thải 10% lực lượng lao động, khoảng 8.000 nhân viên, đồng thời hủy kế hoạch tuyển dụng 6.000 vị trí mới.

Đây là một phần nỗ lực "vận hành công ty hiệu quả hơn và cho phép chúng tôi bù đắp các khoản đầu tư khác mà chúng tôi đang thực hiện". Tuy nhiên, trái với những gì nhiều người nghĩ, AI hiện không giúp các công ty tiết kiệm tiền nhân công mà thực tế đang khiến họ tốn kém hơn so với việc thuê nhân viên.

Bryan Catanzaro, phó chủ tịch NVIDIA

AI chưa giúp tiết kiệm chi phí

Một nghiên cứu của MIT năm 2024 ủng hộ quan điểm này. Sau khi phân tích các yêu cầu kỹ thuật của các mô hình AI cần thiết để thực hiện công việc ở mức độ con người, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng tự động hóa AI chỉ khả thi về mặt kinh tế ở 23% vai trò mà thị giác là phần chính của công việc. Trong 77% trường hợp còn lại, việc để con người tiếp tục làm việc vẫn rẻ hơn.

Trong các trường hợp khác, AI đã chứng minh là không đáng tin cậy. Một kỹ sư cho biết một AI agent đã phá hủy cơ sở dữ liệu và mạng lưới của anh ta do những gì anh gọi là "lạm dụng".

Bất chấp việc không có bằng chứng rõ ràng về AI cải thiện năng suất và theo Yale Budget Lab, không có dữ liệu rộng rãi hỗ trợ ý tưởng AI đang thay thế công việc, các công ty Big Tech vẫn tiếp tục đổ tiền vào AI.

Các công ty công nghệ lớn đã công bố 740 tỷ USD chi tiêu vốn cho AI trong năm nay, theo Morgan Stanley, tăng 69% so với năm 2025. Quy mô chi tiêu này đã khiến một số công ty phải suy nghĩ lại toàn bộ ngân sách.

Giám đốc công nghệ Uber, Praveen Neppalli Naga, nói với The Information đầu tháng này: "Tôi phải quay lại bảng vẽ vì ngân sách tôi nghĩ mình cần đã bị thổi bay." Ông đề cập đến việc công ty rideshare chuyển sang các công cụ lập trình AI như Claude Code của Anthropic.

Các siêu trung tâm máy chủ AI khổng lồ vẫn đang được tiếp tục xây dựng

Sự gia tăng chi tiêu này diễn ra song song với nhiều đợt sa thải hơn trong ngành công nghệ. Theo dữ liệu từ Layoffs.fyi, đã có hơn 92.000 lượt sa thải trong lĩnh vực công nghệ năm 2026 trên gần 100 công ty. Tốc độ cắt giảm lực lượng lao động này đã vượt xa năm ngoái, năm chứng kiến khoảng 120.000 lượt sa thải tổng cộng.

Ông Keith Lee, giáo sư AI và tài chính tại Trường Kinh doanh Gordon thuộc Viện Trí tuệ Nhân tạo Thụy Sĩ, cho biết, chi phí sử dụng AI vẫn kém hiệu quả hơn lao động con người do phần cứng và năng lượng làm tăng chi phí vận hành cho các nhà cung cấp.

Theo dữ liệu của McKinsey, với tốc độ hiện tại, chi tiêu AI có thể đạt 5,2 nghìn tỷ USD vào năm 2030, và thậm chí con số này có thể tăng vọt lên 7,9 nghìn tỷ USD vào năm 2030 nếu tăng tốc. Trong khi đó, chi phí cho phần mềm AI đã tăng 20% đến 37% trong năm qua, công ty quản lý chi tiêu Tropic lưu ý vào tháng 12.

Bước ngoặt lớn sẽ tới trong tương lai vài năm tới

Mặc dù AI hiện có thể tốn kém hơn lao động con người, sẽ có những dấu hiệu cho thấy nó sẽ đạt tới thay đổi bước ngoặt trong tương lai.

Theo ông Lee, chi phí sử dụng AI sẽ trở nên thấp hơn đáng kể, với việc thực hiện inference, cách AI phân tích dữ liệu, cho một mô hình ngôn ngữ lớn có 1.000 tỷ tham số giảm hơn 90% trong bốn năm tới.

Hạ tầng AI có thể sẽ được cải thiện, thiết kế mô hình và nguồn cung phần cứng sẽ theo sau. Các công ty AI cũng có thể sẽ thay đổi cách họ định giá công cụ, chuyển từ đăng ký cố định sang định giá theo mức sử dụng, Lee dự đoán.

Đó sẽ là thời điểm bước ngoặt đánh dấu việc AI và máy móc vượt trội hơn con người về mức độ chi phí. Ông Lee kết luận: "Không chỉ là về việc AI trở nên rẻ hơn con người. Đó là về việc trở nên rẻ hơn cả rẻ và dễ dự đoán được hơn ở quy mô lớn."