Số phận của chip AI H200 - sản phẩm mạnh thứ hai của NVIDIA - đang trải qua những biến cố chóng mặt như một vở kịch địa chính trị đầy kịch tính. Chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, chip này đã từ hy vọng được tái xuất sang Trung Quốc rơi vào nguy cơ bị chặn hoàn toàn, phơi bày cuộc chiến công nghệ phức tạp giữa hai cường quốc.

Câu chuyện bắt đầu vào ngày 13/1 khi chính quyền Trump chính thức cho phép xuất khẩu chip H200 sang Trung Quốc. Tuy nhiên, đi kèm là hàng loạt điều kiện chưa từng có: mỗi lô hàng phải được phòng thử nghiệm bên thứ ba kiểm tra kỹ thuật, Trung Quốc không được mua quá 50% so với lượng bán cho khách hàng Mỹ, và đặc biệt chính phủ Mỹ sẽ thu phí 25% trên mỗi giao dịch.

Chip H200 của NVIDIA đang mắc kẹt giữa Mỹ và Trung Quốc

Ngoài ra, NVIDIA phải chứng minh đủ chip cho thị trường trong nước, còn khách hàng Trung Quốc phải cam kết có quy trình bảo mật chặt chẽ và tuyệt đối không dùng cho quân sự. Rất nhanh chóng, NVIDIA lập tức hoan nghênh quyết định này.

Đằng sau quyết định là lập luận cho rằng: cho phép bán chip tiên tiến sẽ ngăn cản các công ty Trung Quốc như Huawei tự phát triển công nghệ riêng để đuổi kịp NVIDIA. Nhu cầu từ Trung Quốc thực sự khổng lồ - các công ty công nghệ đã đặt hơn 2 triệu chip H200 với giá 27.000 USD mỗi chiếc, tương đương 54 tỷ USD, trong khi kho của NVIDIA chỉ có 700.000 chip.

Nhưng niềm vui không kéo dài được bao lâu. Chưa đầy 24 giờ sau thông báo của Mỹ, ngày 14/1, hải quan Trung Quốc đột ngột tuyên bố chip H200 của NVIDIA không được phép nhập cảnh. Cùng lúc đó, chính phủ Trung Quốc triệu tập khẩn các công ty công nghệ nội địa và ra chỉ thị rõ ràng: không mua chip này trừ khi "thực sự cần thiết".

Bắc Kinh không giải thích tại sao đưa ra quyết định này, cũng không nói rõ đây là cấm vĩnh viễn hay tạm thời. Thậm chí không ai biết lệnh này có áp dụng với cả đơn hàng đã đặt trước hay không. Như vậy, 2 triệu chip H200 trị giá 54 tỷ USD đang rơi vào tình trạng treo lơ lửng. Đối với NVIDIA, đây là đòn giáng nặng nề, nhất là khi công ty đã mất hoàn toàn thị phần tại Trung Quốc từ tháng 8 năm ngoái sau khi Bắc Kinh chặn doanh số chip H20 yếu hơn.

Tuy nhiên, câu chuyện vẫn chưa kết thúc. Chỉ một ngày sau khi Trung Quốc ra lệnh cấm, ngày 15/1, Nikkei Asia đưa tin Bắc Kinh đang xây dựng quy tắc mới về mua chip AI từ nước ngoài.

Thay vì cấm hoàn toàn, chính phủ Trung Quốc có thể cho phép các công ty mua một lượng giới hạn chip H200 trong "trường hợp đặc biệt" như nghiên cứu tại đại học hoặc các dự án R&D. Tuy nhiên, chỉ thị này "cố tình mơ hồ", chỉ nói mua khi "cần thiết" mà không làm rõ điều đó nghĩa là gì.

Nhiều chuyên gia tin rằng Trung Quốc đang sử dụng chip H200 như quân bài thương lượng. Reva Goujon từ Rhodium Group nhận định Trung Quốc đang thăm dò xem có thể đòi được nhượng bộ gì lớn hơn từ Mỹ để đổi lấy việc mở cửa thị trường.

Bất chấp các tuyên bố về khả năng tự chủ được chip AI, chip H200 của NVIDIA vẫn rất quan trọng với Trung Quốc. Hiệu năng của nó mạnh gấp 6 lần chip H20 mà các công ty Trung Quốc từng mua và vượt trội hơn nhiều so với các chip AI nội địa của Trung Quốc như Ascend 910C của Huawei khi xử lý các mô hình AI lớn. Đó là lý do tại sao các công ty Trung Quốc vẫn rất cần con chip AI này.

Còn quá sớm để biết số phận cuối cùng của những chip H200 này sẽ ra sao. Nhưng một điều rõ ràng: trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai cường quốc, chip AI đã không còn đơn thuần là sản phẩm thương mại mà trở thành quân cờ trong ván bài địa chính trị lớn hơn nhiều.