Nhắc đến phố Hòe Nhai (Hà Nội), nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những hàng bít tết nổi tiếng. Thế nhưng giữa con phố sầm uất ấy còn có một quán cơm bình dân đã tồn tại gần 40 năm, được nhiều thế hệ thực khách quen nhớ đến bởi những món ăn dân dã, mức giá rẻ và đặc biệt là hình ảnh người chủ quán đã ở tuổi 82 nhưng ngày ngày vẫn tự tay đi chợ, nấu nướng, bán hàng.

Giữa con phố Hoè Nhai sầm uất không chỉ có hàng chục quán bít tết mà còn có một quán cơm bình dân đã tồn tại gần 40 năm

Đó là quán cơm của bà Đỗ Thị Hương (82 tuổi, phường Ba Đình, Hà Nội), nằm tại số 40 Hòe Nhai. Khoảng 10h30 mỗi ngày, bà Hương lại cặm cụi sắp xếp, lau dọn những bộ bàn ghế đặt ở đầu con hẻm trước nhà. Sau đó, bà lần lượt bưng từng món ăn còn nóng hổi ra bày biện dưới chiếc ô lớn, sẵn sàng đón những vị khách quen ghé ăn trưa.

Ở cái tuổi mà nhiều người đã dành phần lớn thời gian để nghỉ ngơi, bà Hương vẫn nhanh nhẹn, minh mẫn. Đôi tay thoăn thoắt gắp từng miếng thức ăn cho khách, miệng vừa nhẩm tính tiền vừa trò chuyện vui vẻ khiến không ít người lần đầu ghé quán cảm thấy bất ngờ.

Đó là quán cơm của bà Đỗ Thị Hương (82 tuổi, phường Ba Đình, Hà Nội)

Quán cơm chỉ rộng hơn 1m², thực đơn gần 40 năm vẫn chỉ khoảng 15 món

Gọi là quán cơm nhưng khu vực bán hàng của bà Hương chỉ rộng hơn 1m², nằm ngay đầu con hẻm, với một chiếc ô đứng tâm che nắng, che mưa. Không gian nhỏ chỉ đủ kê khoảng 3 chiếc bàn gỗ và 10 chiếc ghế nhựa, vậy nhưng vào giờ ăn trưa, nơi đây vẫn thường có khách ra vào.

Điều đặc biệt hơn cả là thực đơn của quán gần như không thay đổi trong suốt gần 40 năm. Bà vẫn duy trì khoảng 15 món ăn quen thuộc, chủ yếu là những thức ăn dân dã thường xuất hiện trong mâm cơm gia đình Việt như cá kho, thịt kho tàu, trứng rán, trứng kho, rau muống xào tỏi, rau bí, bắp cải xào, dưa muối, lạc rang muối, tép khô rang,...

Thực đơn của quán gần như không thay đổi trong suốt gần 40 năm

Cơm được nấu bằng loại gạo tơi, ăn cùng những món mặn đậm đà nên rất "đưa cơm". Quán còn có nước canh sấu miễn phí để khách dùng kèm.

Bà Hương không nấu quá nhiều. Mỗi ngày, bà chỉ chuẩn bị một lượng thức ăn vừa đủ bán trong ngày và nhất định không để thức ăn qua bữa. Có lẽ cũng bởi vậy mà những món ăn ở đây luôn giữ được cảm giác như một bữa cơm gia đình: không cầu kỳ, không trang trí bắt mắt nhưng nóng hổi, vừa miệng và gần gũi.

Trong số các món ăn, cá kho là lựa chọn được nhiều thực khách yêu thích. Cá được bà Hương lấy từ địa chỉ quen vào chiều hôm trước, sau đó sơ chế sạch sẽ rồi kho kỹ trong nhiều giờ. Miếng cá săn chắc, thấm đều gia vị, phần nước kho sánh lại, có màu nâu óng và dậy mùi tiêu, gừng. Trứng rán vàng ruộm cũng là món thường xuyên được khách gọi.

Quán có khoảng 15 món ăn quen thuộc như cá kho, thịt kho tàu, trứng rán, trứng kho, rau muống xào tỏi, rau bí, bắp cải xào, dưa muối, lạc rang muối, tép khô rang...

Các món được chia thành từng phần nhỏ để khách dễ lựa chọn. Một miếng thịt kho, quả trứng kho, trứng rán, miếng cá hay đậu sốt cà chua có giá khoảng 5.000 đồng; trong khi lạc rang, dưa muối, tép moi... chỉ khoảng 2.000-3.000 đồng. Rau cũng có nhiều lựa chọn như rau muống xào tỏi, rau bí, bắp cải xào,...

“Cơm đếm” 18.000-25.000 đồng, ăn bao nhiêu gọi bấy nhiêu

Khách quen còn gọi vui quán của bà Hương là quán "cơm đếm". Sở dĩ có cái tên này là bởi mỗi lần khách gọi món, bà cụ lại nhẩm tính giá từng phần, từ 2.000-5.000 đồng, sau đó cộng dồn rồi nói thật to tổng số tiền để khách dễ thanh toán.

Quán của bà Hương được khách gọi bằng cái tên giản dị: cơm đếm

Không có những suất cơm được đóng khung với số món cố định, khách muốn ăn gì thì gọi món đó, muốn ăn thêm cũng có thể gọi thêm. Bà Hương không bắt khách phải mua theo suất.

Một tô cơm đầy đặn với cả rau, món mặn có giá khoảng 18.000-25.000 đồng. Ai ăn nhiều hơn thì 30.000-35.000 đồng cũng có thể có một bữa trưa no căng.

Theo bà Hương, dù giá nguyên liệu, đặc biệt là trứng, đã tăng nhưng bà vẫn không muốn tăng giá quá nhiều vì sợ mất khách. Thậm chí, có người chỉ ăn một bữa cơm 2.000 đồng, bà vẫn bán như bình thường.

Mỗi lần khách gọi món, bà cụ lại nhẩm tính giá từng phần, chỉ từ 2.000-5.000 đồng

Với bà, bán cơm không hẳn là câu chuyện kiếm lời. Sau nhiều năm mưu sinh, công việc này dường như đã trở thành một thú vui của tuổi già, giúp bà có việc để làm, có người để trò chuyện và có thêm niềm vui mỗi ngày.

Cách phục vụ ở quán cũng mộc mạc như chính những món ăn. Cơm và thức ăn được bà cho vào những chiếc bát tô bằng nhựa thay vì đĩa như nhiều quán cơm khác. Khách ngồi trên ghế nhựa bên vỉa hè, dùng thìa xúc cơm.

Chính những điều tưởng như rất giản dị ấy lại khiến nhiều người thích thú. Có thực khách nói rằng ăn cơm ở đây gợi cảm giác như được trở về những ngày còn bé, ngồi ăn cơm ở nhà ông bà. Không gian nhỏ, chiếc bát nhựa, món ăn quen thuộc và cách bà cụ vừa bán hàng vừa nhẩm tính tiền tạo nên một cảm giác "có vị nhà" mà đôi khi những nhà hàng được đầu tư chỉn chu cũng khó có được.

82 tuổi vẫn tự đi chợ, nấu cơm, bán hàng mỗi ngày

Quán bán từ khoảng 10h30 đến 14h hàng ngày, chủ yếu phục vụ khách quen, sinh viên, người lao động và những người sống quanh khu vực Hòe Nhai cần một bữa trưa bình dân nhưng đầy đặn, chắc bụng.

Quán cơm của bà Hương chủ yếu phục vụ khách quen, sinh viên, người lao động và những người sống quanh khu vực Hòe Nhai

Đằng sau những tô cơm giá rẻ ấy là một lịch trình không hề nhàn nhã của người phụ nữ đã bước sang tuổi 82.

Bất kể trời nắng hay mưa, khoảng 5h30 sáng, bà Hương đã thức dậy và tự đi chợ mua nguyên liệu. Khoảng 8h, bà trở về nhà, bắt đầu nấu nướng, sơ chế và chuẩn bị từng món ăn. Đến 10h30, bà lại đưa đồ ra đầu ngõ, sắp xếp bàn ghế và bày hàng. Đúng 11h, quán bắt đầu phục vụ khách.

Có hôm trời mưa lớn, nước ngập cả vỉa hè nhưng khách quen vẫn tìm đến. Không có chỗ ngồi, mọi người lại vào dọc con hẻm, tìm một khoảng nhỏ để ngồi ăn bữa cơm trưa.

Bà Hương có 3 người con, gồm 1 trai và 2 gái. Các con đều đã trưởng thành, ra ở riêng và có công việc ổn định. Chồng bà đã mất được 2 năm, hiện bà là người tiếp tục duy trì quán cơm. Bà tâm sự mình vẫn ăn ngon, ngủ ngon nên cảm thấy sức khỏe còn tốt. Việc bán cơm mỗi ngày vì thế không khiến bà thấy vất vả mà ngược lại, còn giúp cuộc sống tuổi già thêm vui.

Gần 40 năm mưu sinh, quán cơm trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ

Trước khi gắn bó với quán cơm, bà Hương từng trải qua rất nhiều công việc để mưu sinh. Bà kể mình chỉ được đi học đến hết lớp 1, sau đó học thêm lớp bình dân học vụ. Năm 11 tuổi, bà đã phải đi bế em thuê, phụ giúp bố mẹ việc nhà.

Khi trưởng thành, bà làm đủ nghề, từ xây dựng, cấp dưỡng, làm công trường, lâm nghiệp đến luộc khoai, luộc sắn, nấu cháo sườn, bán bún ốc... Trong số đó, bán cơm là công việc gắn bó với bà lâu nhất.

Gần 40 năm trôi qua, con phố Hòe Nhai đã thay đổi nhiều, giá cả cũng khác trước, những hàng quán xung quanh lần lượt xuất hiện rồi biến mất. Thế nhưng quán cơm nhỏ của bà Hương vẫn ở đó, với chiếc ô, vài bộ bàn ghế nhựa và những món ăn quen thuộc được nấu theo cách cũ.

Bán cơm là công việc gắn bó với bà Hương lâu nhất.

Khách đến quán phần lớn là khách quen. Có người từng ăn cơm ở đây từ khi còn nhỏ, sau này lớn lên, lập gia đình rồi vẫn thỉnh thoảng quay lại. Có người đi làm ngang qua Hòe Nhai nhiều năm, đến giờ vẫn nhớ vị cá kho, miếng trứng rán hay bát cơm nóng của bà.

Với họ, quán cơm của bà Hương có lẽ không chỉ đơn thuần là một địa chỉ ăn trưa giá rẻ. Đó còn là một góc nhỏ lưu giữ hương vị của những bữa cơm gia đình xưa, nơi người ta có thể ăn một bữa thật no với số tiền vừa phải và nhận lại cảm giác thân thuộc, gần gũi.

Nhiều bạn trẻ tìm tới quán "cơm đếm" vì nhớ vị cơm nhà

Nhiều thực khách tìm đến đây không chỉ để "ăn no", mà còn bởi sự yêu mến dành cho người phụ nữ đã ở tuổi "xưa nay hiếm" nhưng vẫn minh mẫn, nhanh nhẹn và yêu công việc. Bà vẫn tự đi chợ, tự nấu ăn, tự bán hàng, tự nhẩm từng khoản tiền nhỏ và vui vẻ chào khách như cách bà đã làm suốt hàng chục năm qua.

Giữa một Hà Nội ngày càng nhiều nhà hàng hiện đại, những quán ăn được đầu tư bài bản, quán cơm rộng hơn 1m² của bà Hương vẫn có một sức hút rất riêng. Đôi khi, điều khiến người ta nhớ mãi về một quán ăn không phải là món ăn đắt tiền hay không gian sang trọng, mà chỉ đơn giản là một bát cơm nóng, vài món ăn quen thuộc và một người bán hàng khiến mình cảm thấy như đang trở về nhà.

Nguồn: Sơn Nè, Luân Siêu Đớp, Bánh Ú, Đi Ăn Cùng Ning