Hình ảnh rạn san hô được phát hiện (Ảnh: Gérard Zinzindohoué)

Trong những cuộc khảo sát rạn san hô vào những năm 1960 nhằm xác định những ngư trường tiềm năng, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận một cấu trúc giống như rạn san hô nước sâu ngoài khơi Benin nhưng cho rằng hệ sinh thái có khả năng đã không còn sự sống.

Sau hơn 6 thập kỷ, nhóm nghiên cứu do ông Gérard Zinzindohoué thuộc Viện Nghiên cứu Hải sản và Hải dương học Benin dẫn đầu đã quay trở lại khu vực. Lần này, họ sử dụng hệ thống công nghệ sonar hiện đại, thiết bị lặn không người lái và hệ thống máy ảnh nước sâu do Phòng thí nghiệm Công nghệ Khám phá của National Geographic cung cấp.

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Marine Science, nhóm đã quét khoảng 11,5 km đáy biển dựa trên dữ liệu từ các cuộc khảo sát trước đây. Công nghệ sonar đã phát hiện hai khu vực có tín hiệu giống cấu trúc rạn san hô. Hình ảnh thu được từ thiết bị lặn sau đó cho thấy một hệ sinh thái san hô dường như vẫn còn khỏe mạnh.

"Đó là sự kết hợp giữa phấn khích và kinh ngạc", ông Zinzindohoué kể lại về thời điểm nhóm lần đầu quan sát được hình ảnh đáy biển. Sau nhiều thập kỷ, những gì trước đây chỉ tồn tại trong các hồ sơ khảo sát đã hiện ra rõ ràng trước mắt các nhà khoa học.

Rạn san hô được phát hiện nằm ở độ sâu hơn 50 m, nơi ánh sáng hạn chế hơn đáng kể so với các rạn san hô vùng nước nông. Đây là đặc điểm điển hình của hệ sinh thái san hô tầng trung.

Khác với các rạn san hô nước nông thường tạo thành những cấu trúc liên tục, hệ sinh thái san hô tầng trung được phát hiện ở dạng các mảng san hô riêng lẻ trên những khu vực đáy biển phù hợp.

Qua hình ảnh, các nhà khoa học ghi nhận 8 loại san hô cùng 8 loài cá sử dụng khu vực này để trú ẩn và kiếm ăn. Trong số đó có cá hồng vàng châu Phi, cá quân màng đen, cá thần tiên Guinean, cá phèn Tây Phi, cá đuôi gai Monrovia và cá bướm ba dải.

"Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là ghi nhận chính thức đầu tiên về một hệ sinh thái san hô tầng trung còn sống trên thềm lục địa Vịnh Guinea", ông Zinzindohoué nói.

Hiện nhóm nghiên cứu vẫn chưa thu thập được mẫu san hô để xác định chính xác các loài, nên những kết luận dựa trên hình ảnh vẫn cần được kiểm chứng bằng nghiên cứu thực địa. Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng chưa thể xác định liệu những san hô được ghi nhận trong thập niên 1960 thực sự đã hồi sinh hay cuộc khảo sát khi đó đã bỏ sót hệ sinh thái đang tồn tại.

Các tài liệu lịch sử cho thấy khu vực này có thể là một hệ thống san hô kéo dài khoảng 40 km, song song với bờ biển. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu mới khảo sát một phần rất nhỏ và thực hiện số lượng mặt cắt hình ảnh còn hạn chế.

Theo ông Zinzindohoué, các cuộc khảo sát quy mô lớn hơn, kết hợp với việc lặn và lấy mẫu khoa học, sẽ giúp ích cho việc xác định phạm vi thực sự của hệ sinh thái cũng như tìm kiếm những khu vực tương tự.

Ông cho rằng việc tìm lại một hệ sinh thái sau hơn 60 năm cho thấy những hiểu biết hiện nay về các vùng biển ven bờ Tây Phi vẫn còn hạn chế. Những phát hiện tiếp theo có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn lịch sử của rạn san hô và những thay đổi của đại dương trong khu vực này theo thời gian.