Ảnh: NASA

Theo thông tin từ một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances ngày 4/11, những dữ liệu thu thập từ tàu quỹ đạo ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã cho thấy một lượng khí hydro clorua đang thoát ra từ những khe nứt trên bề mặt hành tinh đỏ khi tàu khảo sát khu vực núi lửa Alba Mons thuộc vùng Tharsis.

Hydro clorua là hợp chất thường xuất hiện trong các luồng khí thoát ra từ những miệng phun magma trên Trái Đất. Vì vậy, sự hiện diện của loại khí này trên Sao Hỏa có thể là dấu hiệu cho thấy magma bên dưới bề mặt vẫn còn hoạt động.

Núi Alba Mons nằm trong vùng Tharsis, cùng khu vực với núi Olympus Mons. Nếu như Olympus Mons được xem là ngọn núi lửa cao nhất trong hệ Mặt Trời, với độ cao khoảng 26 km so với các vùng đồng bằng xung quanh, thì núi Alba Mons có chiều rộng khoảng 600 km, là một trong những cấu trúc núi lửa có diện tích lớn nhất trên Sao Hỏa.

Theo nhóm nghiên cứu, dấu hiệu bất thường được phát hiện khi TGO ghi nhận nồng độ hydro clorua tăng mạnh vào mùa hè ở bán cầu Bắc Sao Hỏa. Hiện tượng này trái với quy luật thông thường, bởi nồng độ loại khí trên thường đạt mức cao nhất vào mùa đông và giảm dần khi mùa hè đến.

Điều đáng chú ý là lượng khí gia tăng tập trung tại khu vực các khe nứt núi lửa trên sườn Alba Mons. Dữ liệu quan sát cũng cho thấy sự xuất hiện của những khe nứt mới, một số có chiều dài hàng trăm mét. Đây có thể là những đường dẫn giúp khí từ sâu bên trong hành tinh thoát lên bề mặt.

Các nhà khoa học nhận định khí núi lửa có thể tích tụ trong các khe nứt vào mùa đông và bị giữ lại dưới lớp băng. Khi mùa hè đến, băng chuyển trực tiếp từ thể rắn sang thể khí, giải phóng lượng khí tích tụ và tạo ra những đợt gia tăng nồng độ hydro clorua mà tàu TGO ghi nhận.

Đồng trưởng nhóm nghiên cứu Daniel Mège, nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ của Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan, cho rằng Sao Hỏa có thể vẫn giữ đủ nhiệt lượng bên trong để duy trì hoạt động núi lửa trong thời gian gần đây, thậm chí hoạt động này có khả năng vẫn đang tiếp diễn.

Trước đó, hình ảnh từ các tàu vũ trụ từng cho thấy một số khu vực núi lửa trên Sao Hỏa có dấu hiệu hoạt động trong vài triệu năm gần đây. Các thiết bị đo địa chấn cũng ghi nhận những rung chấn bên trong hành tinh. Tuy nhiên, giới khoa học chưa có bằng chứng trực tiếp về các đợt phun trào hoặc dòng dung nham mới.

Phát hiện mới củng cố giả thuyết rằng bên dưới bề mặt Sao Hỏa vẫn có thể tồn tại những túi magma đang trong trạng thái ngủ yên, kết nối với các khe nứt thông qua hệ thống dẫn magma.

Không chỉ có ý nghĩa đối với nghiên cứu địa chất, phát hiện này còn gợi mở những địa điểm tiềm năng trong quá trình tìm kiếm sự sống trên Sao Hỏa. Theo các nhà khoa học, những khu vực có hoạt động núi lửa và sự tương tác giữa magma với nước ngầm có thể hình thành các hệ thống thủy nhiệt.

Trên Trái Đất, môi trường thủy nhiệt thường cung cấp nhiệt lượng, khoáng chất và các thành phần hóa học cần thiết cho sự phát triển của vi sinh vật. Nếu những hệ thống tương tự từng tồn tại hoặc vẫn còn hoạt động trên Sao Hỏa, chúng có thể tạo điều kiện cho sự sống vi sinh vật phát triển, đồng thời giúp các sinh vật tránh khỏi môi trường khắc nghiệt trên bề mặt.

Nhóm nghiên cứu cho rằng các khe nứt có dấu hiệu thoát khí tại Alba Mons là địa điểm đáng chú ý để tiếp tục khảo sát. Tuy nhiên, việc phát hiện khí có nguồn gốc núi lửa chưa phải là bằng chứng về sự tồn tại của sự sống trên hành tinh này.