Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) mới đây vừa công bố kết quả nghiên cứu gây chú ý: Mẫu đá đỏ sẫm hình thành cách đây hàng tỷ năm ở miệng hố Jezero, do robot Perseverance thu thập, chứa khoáng chất có thể là dấu hiệu của sự sống vi sinh cổ đại trên Sao Hỏa.

Cận cảnh "các đốm báo" trên sao Hỏa được tàu thám hiểm Perseverance nhìn thấy trên tảng đá Cheyava Falls, có thể cho thấy dấu hiệu của dấu hiệu sinh học, nhưng cũng có thể là từ các quá trình địa chất.

Dù theo giới khoa học, khoáng chất này cũng có thể hình thành nhờ quá trình phi sinh học nhưng đây vẫn được đánh giá là manh mối rõ ràng nhất về khả năng Sao Hỏa từng có sự sống.

“Chúng tôi phát hiện một ‘dấu hiệu sinh học tiềm tàng’ trong loại đá hình thành khi hố Jezero từng là một môi trường giàu nước, cách đây 3,2–3,8 tỷ năm”, nhà khoa học Joel Hurowitz, Đại học Stony Brook, tác giả chính nghiên cứu đăng trên Nature, cho biết.

Trong cuộc họp báo, quyền Giám đốc NASA Sean Duffy cho biết phát hiện này thực sự phấn khích bởi đây có thể là dấu hiệu rõ ràng nhất về sự sống từng tìm thấy trên sao Hỏa.

NASA cũng công bố hình ảnh mẫu đá bùn mịn màu đỏ gỉ, có các vòng tròn giống da báo và vệt đen như hạt anh túc, nhiều khả năng hình thành nhờ phản ứng hóa học liên quan đến vi sinh. Tuy nhiên, bà Nicky Fox, phụ trách Ban Khoa học NASA, nhấn mạnh: “Đây chưa phải là bằng chứng về sự sống, mà chỉ là dấu hiệu có thể liên quan đến sự sống”.

Mẫu đá, được đặt tên Sapphire Canyon, thu thập tháng 7/2024 tại cấu trúc Bright Angel ở rìa thung lũng sông cổ Neretva Vallis. Phân tích cho thấy hai khoáng chất chính là vivianite (giàu sắt và phospho) và greigite (giàu sắt và lưu huỳnh). Trên Trái đất, những khoáng chất này thường xuất hiện khi vi sinh vật tiêu thụ chất hữu cơ trong bùn, tạo ra các sản phẩm phụ.

Ông Hurowitz cho biết mẫu đá cũng chứa lượng lớn carbon hữu cơ, lưu huỳnh, phospho và sắt oxy hóa. Đây được xem là nguồn năng lượng quan trọng cho vi sinh vật. Tuy nhiên, ông cảnh báo: “Chúng tôi chưa thể khẳng định chắc chắn đây là dấu hiệu của sự sống, vì các phản ứng hóa học tương tự cũng có thể diễn ra mà không cần đến sinh vật. Dữ liệu từ robot chưa đủ để loại trừ khả năng này”.

Các nhà khoa học cho rằng việc mang mẫu đá Sapphire Canyon về Trái đất phân tích là cách duy nhất để kiểm chứng giả thuyết. Tuy nhiên, kế hoạch đưa mẫu đá về đang đối mặt nguy cơ bị hủy bỏ do đề xuất cắt giảm ngân sách của Tổng thống Mỹ. NASA hiện xem xét phương án thay thế, từ phân tích trực tiếp ngay trên sao Hỏa đến phát triển công nghệ nhanh hơn để vận chuyển mẫu về Trái đất.