Cùng sống trong một mái nhà, ngày nào cũng nhìn thấy bố mẹ nhưng nhiều đứa trẻ lại chỉ tìm ông bà khi đói, buồn ngủ, sợ hãi hoặc bị tổn thương. Có bé vừa được mẹ bế đã khóc, quay người đòi sang tay bà. Có bé đi học về chạy thẳng vào phòng ông, líu lo kể đủ chuyện nhưng khi bố mẹ hỏi lại chỉ trả lời qua loa.

Trước tình huống ấy, không ít phụ huynh cảm thấy chạnh lòng, thậm chí ghen tị. Một số người trách ông bà quá chiều cháu, cho rằng chính sự nuông chiều khiến con xa cách bố mẹ. Nhưng sự gắn bó của trẻ không được quyết định bởi quan hệ huyết thống hay việc ai sống chung nhà. Trẻ thường gần gũi nhất với người khiến con cảm thấy an toàn, được quan tâm và thấu hiểu trong những khoảnh khắc hằng ngày.

Sống cùng nhà chưa chắc đã thực sự ở bên con

Nhiều bố mẹ vẫn sống cùng con nhưng phần lớn thời gian lại dành cho công việc. Buổi sáng, cả nhà vội vàng chuẩn bị đi học, đi làm. Buổi tối, bố mẹ trở về trong trạng thái mệt mỏi, còn phải nấu ăn, dọn dẹp hoặc xử lý công việc trên điện thoại.

Bố mẹ có mặt về thể chất nhưng sự chú ý dành cho con rất hạn chế. Khi trẻ muốn kể một câu chuyện, người lớn vừa nghe vừa nhìn màn hình. Khi con đòi chơi, bố mẹ thường trả lời: “Đợi mẹ một chút”, “Bố đang bận” hoặc “Con sang chơi với bà đi”.

Trong khi đó, ông bà có thể là người đánh thức trẻ mỗi sáng, chuẩn bị bữa ăn, đưa đón đi học, tắm rửa và dỗ con ngủ. Chính những việc nhỏ lặp lại hằng ngày tạo thành cảm giác thân thuộc.

Trẻ không đo tình yêu bằng số tiền bố mẹ kiếm được hay những món đồ được mua. Con cảm nhận tình yêu qua số lần được lắng nghe, được ôm, được an ủi và có người xuất hiện khi mình cần.

Ông bà thường có nhiều thời gian và sự kiên nhẫn hơn

Sau nhiều năm làm cha mẹ, ông bà thường bình tĩnh hơn trước những hành vi của trẻ. Khi cháu ăn chậm, bà có thể ngồi bên cạnh rất lâu. Khi cháu hỏi đi hỏi lại một câu, ông vẫn kiên nhẫn trả lời. Khi trẻ làm đổ nước hoặc đánh rơi đồ, ông bà có xu hướng nhẹ nhàng xử lý thay vì lập tức trách mắng.

Ngược lại, bố mẹ đang trong giai đoạn chịu nhiều áp lực từ công việc, tài chính và trách nhiệm gia đình. Sự mệt mỏi khiến họ dễ mất kiên nhẫn trước những hành động bình thường của một đứa trẻ.

Có những hôm, con chỉ muốn mẹ nhìn bức tranh mình vừa vẽ nhưng lại bị nhắc phải cất đồ chơi. Con muốn bố nghe kể chuyện ở trường nhưng bố lập tức hỏi hôm nay được bao nhiêu điểm.

Khi trẻ liên tục nhận được sự thúc giục từ bố mẹ nhưng sự thư thái và lắng nghe từ ông bà, con tự nhiên sẽ tìm đến người khiến mình cảm thấy dễ chịu hơn.

Ông bà là người chăm sóc chính từ những năm đầu đời

Nhiều bà mẹ phải trở lại làm việc chỉ vài tháng sau khi sinh. Trong thời gian ấy, ông bà trở thành người trực tiếp chăm sóc em bé: cho ăn, thay tã, ru ngủ và ôm con mỗi khi con khóc.

Những năm tháng đầu đời có ý nghĩa đặc biệt đối với sự hình thành gắn bó tình cảm. Người thường xuyên đáp ứng nhu cầu của trẻ sẽ dần trở thành “nơi trú ẩn an toàn” trong tâm trí con.

Vì thế, dù trẻ biết ai là bố mẹ, người con chạy tới đầu tiên khi sợ hãi vẫn có thể là bà. Khi buồn ngủ, bé chỉ chịu để ông bế. Điều này không có nghĩa trẻ không yêu bố mẹ, mà cho thấy con đã hình thành một mối gắn bó sâu sắc với người chăm sóc mình thường xuyên nhất.

Bố mẹ không nên vội trách con “không biết thương bố mẹ” hay yêu cầu ông bà tránh xa cháu. Sự xa cách cưỡng ép có thể khiến trẻ bất an và làm tổn thương một mối quan hệ vốn rất quý giá.

Bố mẹ thường gắn với quy tắc, còn ông bà gắn với sự dễ chịu

Trong nhiều gia đình, bố mẹ là người đặt ra các giới hạn: phải ăn đúng giờ, cất đồ chơi, làm bài tập, không xem điện thoại và đi ngủ sớm. Ông bà lại là người cho thêm bánh, bật tivi hoặc bênh cháu khi bị bố mẹ nhắc nhở.

Vì vậy, trong cảm nhận của trẻ, bố mẹ có thể đại diện cho yêu cầu và kỷ luật, còn ông bà là nơi con được thư giãn.

Điều này không có nghĩa bố mẹ cần bỏ hết quy tắc để giành lại tình cảm của con. Trẻ vẫn cần giới hạn để phát triển lành mạnh. Vấn đề nằm ở cách người lớn thiết lập giới hạn.

Nếu bố mẹ chỉ xuất hiện để ra lệnh, kiểm tra và phê bình, trẻ sẽ khó cảm nhận được sự gần gũi. Một mối quan hệ không thể chỉ được xây dựng bằng những câu như “Làm bài chưa?”, “Sao chưa ăn?” hay “Tại sao lại bừa bộn thế này?”.

Bên cạnh việc dạy con, bố mẹ cần có những khoảng thời gian không sửa lỗi, không kiểm tra và không đặt kỳ vọng, chỉ đơn giản là chơi và trò chuyện cùng con.

Trẻ tìm đến nơi mình ít bị phán xét hơn

Khi trẻ phạm lỗi, bố mẹ thường vội giảng giải vì muốn con tiến bộ. Nhưng đôi khi, điều trẻ cần trước tiên không phải một bài học mà là cảm giác mình đang được hiểu.

Nếu trẻ kể bị bạn bắt nạt và lập tức nghe câu: “Chắc con phải làm gì thì bạn mới đánh”, lần sau con có thể không muốn chia sẻ nữa. Nếu trẻ bị điểm kém và bị hỏi: “Tại sao học mãi vẫn không khá?”, con sẽ học cách giấu kết quả.

Trong khi đó, ông bà có thể chỉ ôm cháu rồi nói: “Hôm nay cháu buồn lắm phải không?”. Câu nói đơn giản ấy khiến trẻ cảm thấy cảm xúc của mình được công nhận.

Trẻ gần gũi với người mà trước mặt họ, con không phải liên tục chứng minh mình ngoan, giỏi hoặc đúng.

Đừng biến tình cảm của trẻ thành một cuộc cạnh tranh

Một sai lầm phổ biến là bố mẹ cố giành lại con bằng cách trách móc ông bà hoặc buộc trẻ lựa chọn.

“Con chỉ biết bà, không cần mẹ nữa đúng không?”

“Bà chiều nên con mới hư như thế này.”

“Không được ngủ với bà nữa, phải về phòng với mẹ.”

Những lời này khiến trẻ cảm thấy có lỗi vì yêu ông bà. Con có thể nghĩ mình đã phản bội bố mẹ chỉ vì muốn ở bên người từng chăm sóc mình.

Ông bà không phải đối thủ của bố mẹ. Một đứa trẻ có thể đồng thời gắn bó với nhiều người mà không làm giảm tình yêu dành cho bất kỳ ai. Việc có thêm một người yêu thương và bảo vệ con là điều đáng quý.

Điều cần điều chỉnh không phải tình cảm giữa ông bà và cháu, mà là sự hiện diện của bố mẹ trong đời sống của trẻ.

Làm thế nào để bố mẹ gần gũi với con hơn?

Bố mẹ không nhất thiết phải dành cả ngày bên con. Chỉ cần tạo ra những khoảng thời gian ngắn nhưng trọn vẹn và đều đặn.

Mỗi ngày, hãy dành khoảng 15–20 phút cất điện thoại, ngồi xuống chơi hoặc trò chuyện theo điều con lựa chọn. Trước khi hỏi chuyện học tập, bố mẹ có thể hỏi: “Hôm nay điều gì khiến con vui nhất?” hoặc “Có chuyện gì làm con buồn không?”.

Hãy chủ động tham gia một số công việc chăm sóc thường ngày như tắm cho con, đọc truyện trước khi ngủ, đưa con đi học hoặc cùng chuẩn bị bữa sáng. Những thói quen nhỏ nhưng lặp lại sẽ tạo nên cảm giác gắn bó.

Khi con mắc lỗi, hãy kết nối trước rồi mới hướng dẫn. Cha mẹ có thể nói: “Mẹ biết con đang rất tức giận, nhưng mình không được đánh người”. Trẻ vừa cảm thấy được thấu hiểu, vừa nhận ra giới hạn cần tuân thủ.

Bố mẹ cũng nên thống nhất với ông bà một số nguyên tắc cơ bản, tránh tình trạng người cấm, người cho phép. Cuộc trao đổi này cần diễn ra riêng giữa người lớn, không tranh cãi hoặc hạ thấp nhau trước mặt trẻ.

Người con tìm đến đầu tiên là người đã hiện diện nhiều nhất

Trẻ gần gũi với ông bà hơn không có nghĩa bố mẹ đã mất vị trí trong lòng con. Đó có thể chỉ là kết quả của những năm tháng ông bà âm thầm có mặt trong từng bữa ăn, giấc ngủ và lúc trẻ cần được an ủi.

Thay vì ghen tị hoặc trách con, bố mẹ nên tự hỏi: Khi con muốn kể chuyện, mình có thực sự lắng nghe không? Khi con mắc lỗi, mình thường ôm con trước hay trách mắng trước? Ngoài việc nhắc nhở và kiểm tra, mình đã có bao nhiêu khoảnh khắc vui vẻ bên con?

Trẻ không cần bố mẹ phải hoàn hảo. Con chỉ cần cảm nhận rằng dù bận rộn đến đâu, bố mẹ vẫn sẵn sàng dừng lại, nhìn vào mắt con và ở bên con bằng sự chú ý trọn vẹn.