Sáng 8h30 mở máy tính, kiểm tra email. 9h tham gia cuộc họp đầu ngày. 10h trả lời tin nhắn công việc. Đến chiều, vòng lặp ấy lại tiếp tục. Nhìn từ bên ngoài, đây có vẻ là hình ảnh quen thuộc của một nhân viên đang “quay cuồng vì công việc”.

Nhưng đằng sau sự bận rộn ấy không phải lúc nào cũng là khối lượng công việc khổng lồ. Một bộ phận nhân viên đang rơi vào tình trạng phải liên tục tạo ra cảm giác mình bận rộn vì đó là biểu hiện dễ thấy nhất của sự chăm chỉ.

Hiện tượng này được gọi là “productivity theatre”: Khi một người thực hiện những hành động khiến người khác nghĩ họ đang làm việc, nhưng những hoạt động đó không nhất thiết tạo ra nhiều giá trị thực tế. 

Ảnh minh họa

Sự phát triển của công nghệ cũng vô tình khiến hiện tượng này trở nên phổ biến hơn. Khi mọi người có thể dễ dàng nhìn thấy trạng thái trực tuyến, thời gian phản hồi tin nhắn hay lịch làm việc của nhau, áp lực phải luôn trong trạng thái sẵn sàng cũng tăng lên. Một nhân viên không trả lời ngay lập tức đôi khi có thể bị hiểu nhầm là thiếu nhiệt tình, trong khi thực tế họ có thể đang tập trung hoàn thành một nhiệm vụ quan trọng.

Khi “bận” trở thành cách nhanh nhất để chứng minh giá trị bản thân

Trong nhiều công ty, năng lực của nhân viên không phải lúc nào cũng được đo bằng kết quả. Đôi khi, thứ được nhìn thấy nhiều hơn lại là thời gian họ xuất hiện, tốc độ phản hồi tin nhắn hay việc họ có vẻ luôn sẵn sàng nhận thêm việc. Điều này tạo ra một nghịch lý: Nhân sự hoàn thành công việc nhanh chóng có thể không được đánh giá cao bằng người luôn trong trạng thái bận rộn.

Một người xử lý xong toàn bộ nhiệm vụ trong 4 tiếng nhưng sau đó rảnh rỗi có thể lo lắng rằng đồng nghiệp hoặc quản lý sẽ nghĩ họ “không đủ việc”. Trong khi đó, một người thường xuyên ở lại muộn, liên tục gửi cập nhật hoặc tham gia nhiều cuộc họp lại dễ tạo ấn tượng là đang cống hiến nhiều hơn. Đó cũng là lý do nhiều nhân viên lựa chọn kéo dài quá trình làm việc, thay vì để lộ rằng họ đã hoàn thành nhiệm vụ sớm.

Ảnh minh họa

Đây là sự khác biệt giữa “làm việc hiệu quả” và “trông có vẻ hiệu quả”. Khi doanh nghiệp chú trọng vào những tín hiệu dễ quan sát như số giờ online, số lượng cuộc họp hay mức độ hiện diện, nhân viên có xu hướng tối ưu cho việc được nhìn thấy thay vì tối ưu kết quả. 

Nỗi sợ “không đủ bận” trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh

Không phải tất cả những người thể hiện sự bận rộn đều đang cố gây ấn tượng. Với nhiều nhân viên, đó đơn giản là một cơ chế tự bảo vệ. Trong bối cảnh nhiều ngành nghề chịu tác động bởi AI, tự động hóa và các đợt cắt giảm nhân sự, một số người cảm thấy cần phải chứng minh rằng họ vẫn có giá trị với công ty.

Một email gửi lúc sáng sớm, một cuộc họp kéo dài, hay trạng thái luôn trực tuyến có thể trở thành cách để truyền đi thông điệp: “Tôi vẫn đang đóng góp”.

Nỗi lo này đặc biệt rõ trong giai đoạn thị trường lao động nhiều biến động. Khi các kỹ năng có thể bị thay thế nhanh hơn bởi công nghệ, nhiều nhân viên không chỉ muốn hoàn thành công việc mà còn muốn để lại những “dấu hiệu” cho thấy họ đang nỗ lực. Đôi khi, thứ họ cố gắng duy trì không chỉ là hiệu suất, mà còn là cảm giác an toàn trong công việc.

Điều đáng nói là vòng lặp này có thể khiến cả nhân viên lẫn doanh nghiệp đều mệt mỏi. Người lao động dành thời gian duy trì hình ảnh bận rộn thay vì tập trung vào nhiệm vụ quan trọng, còn công ty lại khó nhìn thấy năng suất thực sự.

Ảnh minh họa

Bởi vậy, câu hỏi quan trọng không còn là “một nhân viên bận đến mức nào?”, mà là “công việc họ tạo ra giá trị gì?”.

Để thoát khỏi vòng lặp này, nhiều doanh nghiệp đang dần chuyển sang cách đánh giá dựa trên mục tiêu và kết quả thay vì thời gian hiện diện. Khi nhân viên được trao quyền chủ động hơn trong cách sắp xếp công việc, họ không cần dành quá nhiều năng lượng cho việc chứng minh mình bận, mà có thể tập trung vào những nhiệm vụ thực sự quan trọng.

Khi doanh nghiệp bắt đầu đánh giá dựa trên kết quả thay vì số giờ hiện diện, áp lực phải duy trì hình ảnh bận rộn có thể giảm xuống. Nhân viên cũng không cần dành quá nhiều năng lượng để chứng minh mình đang làm việc, thay vào đó tập trung nhiều hơn vào việc tạo ra kết quả thực sự.