Hãy thử tưởng tượng bạn đang có một buổi first date tại một nhà hàng sang trọng. Giữa lúc trò chuyện, chiếc nĩa trên tay chẳng may “xoảng” một tiếng rồi rơi xuống sàn. Trong vài giây lúng túng, bạn sẽ làm gì: Cúi xuống nhặt lên đặt lại trên bàn, cứ để nguyên dưới đất rồi gọi phục vụ, hay nhờ nhân viên mang một chiếc mới?

Nếu ở một bữa ăn thông thường, phản xạ đầu tiên của nhiều người có thể là cúi xuống nhặt ngay. Nhưng trong không gian fine dining hay những nhà hàng cao cấp, cách được khuyên là để nguyên dụng cụ đã rơi và kín đáo báo nhân viên phục vụ để được thay một chiếc mới.

Vậy tại sao một hành động tưởng như rất bình thường lại được khuyên nên xử lý theo cách khác khi dùng bữa tại nhà hàng sang trọng? Câu trả lời nằm ở những nguyên tắc nhỏ nhưng khá thú vị của văn hóa fine dining.

Ảnh minh họa - Xiaohongshu.

Đừng cúi xuống nhặt, hãy gọi nhân viên

Theo Nikesha Tannehill Tyson, chuyên gia nghi thức tại The Swann School of Protocol, được Food Republic phỏng vấn, khi làm rơi dụng cụ ăn xuống sàn, điều đầu tiên khách hàng nên làm là giữ bình tĩnh và không cúi xuống tìm hoặc nhặt lại. Thay vào đó, khách hàng gọi nhân viên phục vụ (nên dùng bằng cử chỉ tay) và yêu cầu một dụng cụ thay thế.

Bởi, việc cúi xuống tìm hoặc nhặt lại có thể khiến bạn vô tình va vào bàn, ghế hoặc những vật dụng xung quanh, đồng thời làm gián đoạn không gian dùng bữa. Trong một không gian được sắp xếp chỉn chu, một động tác bất ngờ như vậy cũng dễ khiến người ngồi cùng bàn hoặc bàn bên cạnh bị ảnh hưởng.

Chưa kể, chiếc nĩa, con dao hay đôi đũa đã chạm sàn cũng không nên được đặt trở lại trên bàn ăn. Nhân viên phục vụ có thể xử lý dụng cụ bị rơi và mang một bộ mới cho khách.

Quy tắc này cũng được áp dụng với khăn ăn nếu chẳng may chúng rơi xuống sàn.

Hướng dẫn về nghi thức fine dining của Auguste Escoffier School of Culinary Arts cũng đưa ra nguyên tắc tương tự: nếu làm rơi dao hoặc nĩa, thực khách không nên tự nhặt, bởi nhân viên nhà hàng đã được đào tạo để đến lấy dụng cụ bị rơi và mang cho khách một chiếc mới. 

Ảnh minh họa - Xiaohongshu.

Điều này cũng liên quan đến cách một nhà hàng cao cấp vận hành. Trong fine dining, nhân viên không chỉ có nhiệm vụ mang món ăn ra bàn mà còn được đào tạo để quan sát, hỗ trợ và xử lý những tình huống nhỏ trong suốt bữa ăn.

Vì thế, việc để nhân viên thay một chiếc nĩa hay đôi đũa mới không phải là “làm phiền” họ. Đó vốn là một phần của quy trình phục vụ.

Tờ Tasting Table dẫn lời chuyên gia nghi thức Nikesha Tannehill Tyson nhấn mạnh nguyên tắc dụng cụ đã được sử dụng nên ở trên đĩa và không đặt trở lại bàn. Đặc biệt, nếu dụng cụ bị rơi xuống sàn, cách phù hợp là để nguyên tại vị trí đó và lịch sự yêu cầu nhân viên phục vụ mang một dụng cụ thay thế.

Nghe có vẻ là một chi tiết rất nhỏ, nhưng nó giải quyết được hai vấn đề cùng lúc: chiếc dụng cụ đã chạm sàn sẽ không tiếp tục được sử dụng, đồng thời thực khách cũng không phải cúi người xuống dưới bàn trong lúc những người xung quanh đang dùng bữa.

Đây cũng là lý do quy tắc “từ ngoài vào trong” trong việc sử dụng dao, nĩa, thìa tồn tại trong những bàn ăn trang trọng: các dụng cụ được sắp đặt có chủ đích và được sử dụng theo từng món. Khi một dụng cụ gặp sự cố, nhân viên sẽ thay thế nó thay vì để thực khách tự xoay xở.

Ảnh minh họa - Xiaohongshu.

Style for Success cũng đưa ra nguyên tắc tương tự: bất cứ dụng cụ ăn nào rơi xuống sàn cũng không nên quay trở lại bàn. Bạn chỉ cần báo nhân viên và để họ xử lý, sau đó nhận một dụng cụ mới.

Nguồn này cũng phân biệt khá rõ cách xử lý với từng món đồ. Nếu thức ăn rơi xuống sàn, tốt nhất là để nguyên, tránh cúi xuống nhặt ăn lại; nếu nó gây bừa bộn, hãy báo nhân viên dọn giúp. Với khăn ăn thì khác, bạn có thể tự nhặt lên và đặt lại lên đùi.

Như vậy, vấn đề không nằm ở chuyện “đã rơi thì phải để nhân viên nhặt hộ”, mà ở việc mỗi vật dụng có cách xử lý khác nhau. Riêng với dao, nĩa, thìa hay đũa đã chạm sàn, để nhân viên thay một chiếc mới vừa gọn gàng hơn, vừa đảm bảo vệ sinh trong suốt bữa ăn.

Không chỉ vì “phép lịch sự”, còn là câu chuyện vệ sinh

Một chiếc nĩa, con dao hay đôi đũa chẳng may rơi xuống sàn, nếu theo phản xạ bạn cúi xuống nhặt lên, dùng khăn ăn lau qua rồi tiếp tục sử dụng thì có vẻ là cách xử lý nhanh gọn. Tuy nhiên, lau qua không đồng nghĩa với việc chiếc dụng cụ đã sạch. Bạn cũng không thể biết trên sàn có những gì và chiếc nĩa, con dao hay đôi đũa đã tiếp xúc với chúng trong bao lâu.

Đó là một phần lý do các hướng dẫn về fine dining đều khuyên không đưa dụng cụ đã rơi xuống sàn trở lại bàn ăn. Theo hướng dẫn về nghi thức fine dining của Auguste Escoffier School of Culinary Arts (Trường Nghệ thuật Ẩm thực Auguste Escoffier), nhân viên nhà hàng được đào tạo để xử lý tình huống này và mang cho khách một dụng cụ mới, vừa đảm bảo vệ sinh vừa tránh những bất tiện không cần thiết trong lúc dùng bữa. Nguồn này cũng nhấn mạnh việc không tự nhặt dao, nĩa khi chúng rơi xuống sàn là nguyên tắc liên quan đến an toàn và vệ sinh. 

Với thức ăn, câu chuyện còn rõ ràng hơn. Theo Style for Success, một website chuyên về kỹ năng giao tiếp và phép lịch sự trong môi trường công việc, đề cập đến “quy tắc 5 giây” - quan niệm cho rằng nếu nhặt thức ăn lên đủ nhanh thì vi khuẩn chưa kịp bám vào. Nguồn này bác bỏ cách nghĩ đó, cho rằng thức ăn rơi xuống sàn có thể bị nhiễm bẩn ngay lập tức, chứ không có một khoảng thời gian an toàn được đảm bảo chỉ vì bạn nhặt nó lên trong vài giây.

Ảnh minh họa - Xiaohongshu.

Vì vậy, nếu chẳng may làm rơi một miếng thức ăn trong nhà hàng, cách phù hợp là để nguyên dưới sàn, đặc biệt không nên nhặt lên ăn tiếp. Nếu đồ ăn bị rơi gây bừa bộn hoặc ảnh hưởng đến khu vực xung quanh, bạn có thể báo nhân viên để họ hỗ trợ dọn dẹp.

Nói cách khác, việc không cúi xuống nhặt dụng cụ ăn không đơn thuần là để giữ vẻ ngoài “sang” trong nhà hàng 5 sao. Đằng sau đó còn là một nguyên tắc vệ sinh khá thực tế: đồ đã chạm sàn thì nên được thay mới, thay vì cố lau qua rồi tiếp tục sử dụng.

Nhưng nếu không biết mà lỡ cúi xuống nhặt thì sao?

Đây có lẽ mới là điều nhiều người cần biết nhất: lỡ cúi xuống nhặt cũng không có nghĩa bạn vừa mắc một lỗi nghiêm trọng.

“Không tự nhặt” là một nguyên tắc thường được khuyến nghị trong không gian fine dining, nhằm giữ vệ sinh, sự thuận tiện và trải nghiệm chung. Nó không phải một “luật bất thành văn” đến mức thực khách phải thuộc lòng, càng không phải tiêu chí để nhân viên nhìn vào rồi đánh giá bạn.

Ngay cả các tài liệu về fine dining (là hình thức trải nghiệm ẩm thực cao cấp và sang trọng tại nhà hàng - pv) cũng nhấn mạnh rằng những nguyên tắc này nhằm giúp bữa ăn diễn ra thuận tiện, giữ không gian chung lịch sự và giúp thực khách cảm thấy thoải mái hơn, chứ không phải những quy định cứng nhắc phải thực hiện hoàn hảo. 

Vì vậy, nếu chẳng may đã cúi xuống nhặt chiếc nĩa lên, cũng không cần bối rối hay cảm thấy mình vừa phạm phải một lỗi nghiêm trọng. Cách xử lý tiếp theo đơn giản là báo nhân viên và xin một dụng cụ mới, thay vì đặt chiếc vừa rơi trở lại bàn rồi tiếp tục sử dụng. 

Và, nếu dụng cụ rơi vào vị trí có nguy cơ khiến người khác giẫm phải, thực khách nên nhặt nó lên để tránh gây nguy hiểm.

Thực tế, fine dining có khá nhiều quy tắc khiến những người lần đầu trải nghiệm dễ thấy “sao mà nhiều thứ phải nhớ thế”. Từ việc dùng dao, nĩa theo thứ tự, đặt dụng cụ đã dùng đúng vị trí cho đến chuyện chờ được phục vụ rồi mới bắt đầu ăn. Nhưng mục đích cuối cùng của những quy tắc này không phải khiến thực khách ngồi vào bàn mà lúc nào cũng nơm nớp sợ làm sai.

Ngược lại, chúng được tạo ra để mọi thứ trên bàn diễn ra tự nhiên và thuận tiện hơn.

Vậy nên, nếu một ngày đang ăn ở nhà hàng sang trọng mà chẳng may chiếc đũa, nĩa hay con dao rơi xuống sàn, đừng vội cúi xuống. Cứ bình tĩnh để nguyên, kín đáo báo nhân viên và xin một dụng cụ mới.

Không phải vì bạn đang ở nhà hàng 5 sao nên một chiếc nĩa rơi xuống cũng trở thành “sự cố lớn”. Đơn giản là ở một nơi mà dịch vụ đã được chuẩn bị để xử lý cả những chuyện rất nhỏ, bạn không cần phải tự làm thay phần việc của nhân viên.

Nguồn: Goodrepublic, Tasting Table, Escoffier