Biện pháp đóng băng hoặc khóa số dư trên tài khoản ngân hàng không chỉ giúp bảo vệ tối đa quyền lợi tài chính của người dân trước các rủi ro mà còn là công cụ pháp lý đắc lực để xử lý các tranh chấp, sai sót phát sinh. 

Dựa trên các điều khoản quy định tại Nghị định 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt, hệ thống ngân hàng sẽ tiến hành phong tỏa một phần hoặc toàn bộ số tiền của khách hàng trong 4 tình huống cụ thể.

Theo Điều 11 của Nghị định này, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (ngân hàng, tổ chức tín dụng) sẽ kích hoạt lệnh phong tỏa tài khoản dựa trên các căn cứ sau:

Dựa theo thỏa thuận hoặc yêu cầu từ chính chủ tài khoản

Tài khoản sẽ bị tạm khóa số dư khi có văn bản thỏa thuận từ trước giữa phía ngân hàng và chủ tài khoản. Bên cạnh đó, bất cứ lúc nào chủ sở hữu thẻ cảm thấy có nguy cơ rò rỉ bảo mật hoặc vì lý do cá nhân, họ hoàn toàn có quyền chủ động yêu cầu ngân hàng kích hoạt lệnh phong tỏa khẩn cấp để giữ an toàn cho dòng tiền.

Thi hành quyết định từ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Hệ thống ngân hàng bắt buộc phải thực hiện lệnh phong tỏa một phần hoặc toàn bộ số dư khi tiếp nhận các văn bản yêu cầu, quyết định cưỡng chế hoặc đóng băng tài khoản từ các cơ quan chức năng (như Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, cơ quan Thuế...) theo đúng trình tự và quy định của pháp luật hiện hành.

 Phát hiện sai sót, nhầm lẫn trong quá trình chuyển tiền

Đây là biện pháp khẩn cấp nhằm bảo vệ dòng tiền khi tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phát hiện ra các lỗi kỹ thuật hoặc nhầm lẫn hệ thống thuộc 2 kịch bản:

Hệ thống tự động ghi "Có" (hạch toán nhầm tiền vào) cho tài khoản của khách hàng do sai sót.

Nhận được yêu cầu hoàn trả lại tiền từ ngân hàng chuyển phát lệnh do có sự vênh lệch, sai sót so với lệnh giao dịch gốc của người gửi tiền, sau khi tiền đã được đổ vào tài khoản của khách hàng nhận.

Quy tắc giới hạn tài chính: Trong tình huống phát sinh sai sót này, số tiền bị đóng băng trên tài khoản của khách hàng tuyệt đối không được vượt quá giá trị khoản tiền bị chuyển nhầm lẫn hoặc sai lệch.

Có yêu cầu từ một trong các chủ sở hữu tài khoản chung

Đối với các tài khoản thanh toán đồng sở hữu (tài khoản chung của nhiều người), nếu không có bất kỳ văn bản thỏa thuận đặc biệt nào được ký kết từ trước giữa ngân hàng và các đồng chủ tài khoản, thì hệ thống sẽ lập tức khóa tài khoản nếu nhận được yêu cầu phong tỏa từ chỉ một trong các chủ sở hữu chung đó.

Lưu ý pháp lý: Quy định cũng nêu rõ, nếu cơ quan nhà nước, chủ tài khoản hoặc phía ngân hàng thực hiện lệnh phong tỏa trái quy định pháp luật và gây ra thiệt hại tài chính cho khách hàng thì bắt buộc phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo luật định.

Các điều kiện để được gỡ bỏ lệnh phong tỏa tài khoản

Cũng dựa trên các điều khoản tại Điều 11 Nghị định 52/2024/NĐ-CP, việc đóng băng số dư tài khoản sẽ chính thức chấm dứt và đưa dòng tiền trở lại trạng thái hoạt động bình thường khi đáp ứng một trong các tiêu chí sau: