Chính phủ đã ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH) và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026, văn bản này hoàn thiện hệ thống chế tài tài chính và biện pháp khắc phục hậu quả nhằm siết chặt kỷ luật của thị trường lao động, ngăn chặn tình trạng nợ đọng bảo hiểm kéo dài và thiết lập cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Nâng mức phạt đối với hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH bắt buộc

Hành lang pháp lý mới phân định ranh giới cụ thể giữa hành vi "chậm đóng" và "trốn đóng" BHXH bắt buộc để áp dụng chế tài tương xứng:

Đối với hành vi chậm đóng BHXH bắt buộc:

Phạt cảnh cáo đối với các vi phạm mà số tiền tính tại thời điểm lập biên bản dưới 400.000 đồng.

Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng (tùy số lượng người lao động bị ảnh hưởng) đối với người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người thuộc diện tham gia trong hoặc sau thời hạn 60 ngày theo luật định nhưng không thuộc diện bị coi là trốn đóng.

Phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng (tối đa 75.000.000 đồng) khi doanh nghiệp chưa đóng, đóng chưa đầy đủ theo hồ sơ đã đăng ký, hoặc không đóng sau 60 ngày kể từ thời hạn cuối cùng dù đã được cơ quan thẩm quyền đôn đốc.

Đối với hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc:

Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng nếu không đăng ký hoặc đăng ký không đủ số lao động sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn theo quy định.

Phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng (tối đa 75.000.000 đồng) khi cố tình kê khai tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn thực tế, hoặc tiếp tục chây ỳ không nộp tiền sau 60 ngày dù đã nhận văn bản đôn đốc (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự).

Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc: Đơn vị vi phạm buộc phải hoàn tất hồ sơ đăng ký tham gia cho người lao động; truy nộp đầy đủ số tiền chậm/trốn đóng; đồng thời phải nộp thêm khoản tiền lãi phạt tương ứng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày vi phạm vào Quỹ BHXH.

Xử phạt tới 70 triệu đồng đối với vi phạm dữ liệu cá nhân của người lao động

Trước thực trạng rò rỉ dữ liệu và mua bán thông tin cá nhân diễn biến phức tạp, Nghị định 283/2026/NĐ-CP bổ sung khung xử lý nghiêm minh đối với các sai phạm trong vận hành cơ sở dữ liệu lao động:

Phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng: Đối với hành vi phân biệt đối xử trong việc làm không dựa trên yêu cầu đặc thù của vị trí công việc, hoặc duy trì chính sách bảo vệ việc làm không phù hợp với nhóm lao động yếu thế.

Phạt từ 20.000.000 đến 40.000.000 đồng: Hành vi khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép thông tin dữ liệu trong hệ thống cơ sở dữ liệu người lao động và thị trường lao động khi chưa được cơ quan chức năng công bố.

Phạt từ 45.000.000 đến 60.000.000 đồng: Hoạt động dịch vụ việc làm không phép, chưa thành lập pháp nhân hợp pháp.

Phạt từ 50.000.000 đến 70.000.000 đồng: Áp dụng cho các hành vi gian lận, làm giả hồ sơ trong chính sách việc làm hoặc sát hạch cấp chứng chỉ nghề quốc gia; lợi dụng dịch vụ việc làm xâm phạm an ninh trật tự; và đặc biệt là hành vi mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép dữ liệu người lao động. Đi kèm với đó là hình thức tịch thu tang vật giả mạo, buộc hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu lợi bất chính kèm lãi suất không kỳ hạn của ngân hàng thương mại nhà nước.

Bảo vệ ứng viên trước các cạm bẫy tuyển dụng 

Quy trình tuyển dụng và quản lý nhân sự tại doanh nghiệp cũng chịu sự giám sát chặt chẽ:

Chấm dứt nạn thu phí tuyển dụng: Người sử dụng lao động bị phạt từ 1.000.000 đến 3.000.000 đồng nếu không khai trình việc sử dụng lao động, không cập nhật sổ quản lý, hoặc có hành vi thu tiền của ứng viên khi nộp hồ sơ, tham gia phỏng vấn tuyển dụng. Doanh nghiệp vi phạm buộc phải hoàn trả 100% các khoản tiền đã thu trái phép cho ứng viên.

Phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng: Khi bố trí nhân sự chưa qua đào tạo hoặc chưa có chứng chỉ nghề bắt buộc vào các vị trí công việc có điều kiện, phân biệt đối xử tại nơi làm việc, hoặc không báo cáo biến động nhân sự định kỳ.

Xử lý nghiêm hành vi tuyển dụng lừa đảo: Mức phạt kịch khung từ 50.000.000 đến 75.000.000 đồng được áp dụng đối với hành vi dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối nhằm lừa gạt người lao động, hoặc tuyển dụng với mục đích cưỡng bức, bóc lột sức lao động mà chưa đến mức xử lý hình sự.

Việc chuẩn hóa đồng bộ khung xử phạt theo Nghị định số 283/2026/NĐ-CP tạo nền tảng pháp lý vững chắc, vừa bảo vệ toàn diện an sinh và bí mật đời tư của người lao động, vừa nâng cao tính tuân thủ pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.