Sự phát triển của mạng xã hội giúp chúng ta dễ dàng chia sẻ những khoảnh khắc đời thường, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho tội phạm công nghệ cao khai thác thông tin cá nhân. Theo cảnh báo từ Công an tỉnh Ninh Bình, dữ liệu sinh trắc học bao gồm khuôn mặt, giọng nói và dấu vân tay là những thông tin định danh mang tính độc bản. Hiện nay, các dữ liệu này đang được sử dụng rộng rãi để xác thực giao dịch ngân hàng, ví điện tử hay mở khóa thiết bị thông minh, khiến chúng trở thành mục tiêu béo bở của kẻ gian.

Một trong những thói quen phổ biến nhất của người dùng mạng xã hội là chụp ảnh tạo dáng chữ V (peace sign) hoặc chụp cận cảnh bàn tay. Kẻ gian hoàn toàn có thể lợi dụng những bức ảnh này để trích xuất dữ liệu vân tay một cách tinh vi.

Với sức mạnh của các ống kính smartphone từ 50 megapixel trở lên kết hợp cùng thuật toán AI xử lý ảnh, cấu trúc vân tay của bạn có thể bị ghi lại rõ nét. Nếu ống kính hướng thẳng vào ngón tay ở khoảng cách dưới 1,5 mét, thông tin vân tay có nguy cơ bị trích xuất trọn vẹn 100%. Tỷ lệ này vẫn ở mức 50% nếu khoảng cách chụp từ 1,5 đến 3 mét và chỉ thực sự an toàn khi vượt quá 3 mét. Khi những bức ảnh gốc này được tải lên mạng, kẻ xấu có thể thu thập, sau đó sử dụng máy in 3D để tạo ra màng silicone giả mạo vân tay. Từ đây, chúng dễ dàng vượt qua lớp bảo mật để mở khóa điện thoại, xâm nhập ứng dụng ngân hàng hoặc mở cửa nhà thông minh.

Không chỉ vân tay, khuôn mặt và giọng nói của người dùng cũng đang bị phơi bày qua những trào lưu mạng xã hội. Việc thường xuyên đăng tải ảnh chân dung cận mặt, video chất lượng cao hay vô tư tham gia các trend "biến hình", "ghép mặt AI", "tạo sticker từ ảnh cá nhân" chính là hành động tự nộp dữ liệu cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Nhiều người dùng có thói quen cài đặt các ứng dụng chỉnh sửa ảnh miễn phí và dễ dàng cấp quyền truy cập camera, micro mà không mảy may nghi ngờ. Sau khi thu thập đủ dữ liệu sinh học, tội phạm mạng sẽ sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo khuôn mặt và giọng nói. Chúng có thể mạo danh bạn để gọi video vay mượn tiền người thân, lừa đảo, hoặc tinh vi hơn là vượt qua các bước xác thực sinh trắc học của ngân hàng để chiếm đoạt tài sản.

Khác với các loại mật khẩu thông thường có thể thiết lập lại bất cứ lúc nào, dữ liệu sinh trắc học gần như không thể thay mới một khi đã bị lộ lọt. Nếu bị đánh cắp, hậu quả để lại sẽ vô cùng dai dẳng, đe dọa nghiêm trọng đến an toàn tài chính và quyền riêng tư của mỗi cá nhân.

Để chủ động phòng ngừa, người dùng cần thay đổi thói quen chia sẻ thông tin trên không gian mạng bằng cách hạn chế đăng tải công khai ảnh cận mặt, video rõ giọng nói hoặc ảnh chụp rõ vân tay ở độ phân giải cao. Bạn nên cẩn trọng với cách tạo dáng chữ V, tuyệt đối không cung cấp dữ liệu sinh học cho các ứng dụng trôi nổi và đề phòng các trào lưu AI yêu cầu quyền truy cập sâu vào dữ liệu cá nhân. Bên cạnh đó, tuyệt đối không thực hiện xác thực khuôn mặt theo yêu cầu từ các cuộc gọi hay tin nhắn đáng ngờ, đồng thời luôn kích hoạt bảo mật nhiều lớp cho tài khoản ngân hàng để tự bảo vệ tài sản của mình một cách chủ động nhất.