Thách thức với startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'

Nguồn vốn cho các startup ở Đông Nam Á đang hướng tới nửa năm tồi tệ nhất kể từ trước đại dịch, khi các nhà đầu tư mạo hiểm giảm quy mô định giá của họ đối với các công ty còn non trẻ.

Lãi suất toàn cầu tăng cao và hoạt động kinh doanh chậm lại của những gã khổng lồ công nghệ đã niêm yết như Grab của Singapore và GoTo của Indonesia, 2 công ty chuẩn về đầu tư mạo hiểm trong khu vực, đang đè nặng lên việc định giá các startup và tâm lý nhà đầu tư.

Theo công ty dữ liệu đầu tư Preqin có trụ sở tại Vương quốc Anh, tính đến ngày 31/5, vốn đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á trong năm nay lên tới 4 tỷ USD, giảm 65% so với sáu tháng đầu năm 2022, đây là mức thấp nhất kể từ nửa cuối năm 2019. Vốn đầu tư vào Indonesia và Singapore lần lượt giảm 70% và 65% trong nửa đầu năm nay.

Ông Martin Tang, đối tác tại Genesis Alternative Ventures, một công ty cho vay mạo hiểm có trụ sở tại Singapore, cho biết: "Với triển vọng kinh tế khó khăn hơn, nhiều nhà đầu tư mạo hiểm đã chuyển trọng tâm từ cấp vốn cho các giao dịch mới sang quản lý danh mục đầu tư.

Sự rút lui đặc biệt rõ ràng đối với các nhà đầu tư có trụ sở tại Mỹ, những người đã đổ tiền vào khu vực này trong thời kỳ đại dịch nhưng đã trở nên thận trọng hơn khi lãi suất cao hơn làm giảm mức định giá của các cổ phiếu tăng trưởng và hạn chế các lối thoát cho các nhà đầu tư khởi nghiệp.

Thách thức với startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'  - Ảnh 1.

Các công ty đầu tư mạo hiểm đang phải đối mặt với một môi trường gây quỹ khó khăn hơn, khi các nhà đầu tư có trụ sở tại Mỹ đã trở nên cảnh giác sau cuộc khủng hoảng ngân hàng bắt đầu vào tháng Ba. Ảnh: Reuters

Một đối tác tại một quỹ đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại Singapore đang lên kế hoạch thành lập một quỹ mới cho biết họ đã nhận được các cam kết ban đầu từ một số quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần có trụ sở tại Mỹ. 

Nhưng một số khoản đầu tư "thu nhỏ lại hoặc tạm dừng" khi họ tập trung vào việc giúp đỡ các công ty khởi nghiệp hiện có ở quê nhà. Họ thậm chí còn trở nên thận trọng hơn sau sự sụp đổ vào tháng 3 của Ngân hàng Thung lũng Silicon, một công ty cho vay của Mỹ tập trung vào cộng đồng VC.

Ông nói: "Mọi thứ chắc chắn diễn ra chậm hơn và khó khăn hơn. Đây là lần đầu tiên hầu hết các công ty khởi nghiệp và quỹ đầu tư mạo hiểm ở đây phải vượt qua mùa đông tài trợ".

Đối với các quốc gia trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, hoạt động kém hiệu quả của các công ty công nghệ ngôi sao nhạc rock trong khu vực đã ảnh hưởng đến việc các quỹ đầu tư mạo hiểm sẵn sàng tài trợ cho các công ty khởi nghiệp.

Thách thức với startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'  - Ảnh 2.

Các startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'.

Grab và đối thủ thương mại điện tử và gọi xe GoTo khiến các nhà đầu tư lo lắng với báo cáo rằng tốc độ tăng trưởng giao dịch của họ trong ba tháng đầu năm đang chậm lại, phá vỡ chuỗi tăng trưởng hai con số kể từ khi ra mắt công chúng (IPO).

Giá cổ phiếu của Grab đã giảm gần 15% vào ngày 18/5 sau khi cho biết tổng giá trị hàng hóa - tổng giá trị giao dịch được thực hiện thông qua nền tảng của họ chỉ tăng 3% lên 4,95 tỷ USD. GoTo cho biết vào tháng 4 rằng tổng giá trị giao dịch của họ đến lượt nó chỉ tăng 6%.

Hai nhóm công nghệ vẫn có những người ủng hộ họ. Khoản lỗ ròng của Grab đã giảm 43% xuống còn 250 triệu USD trong quý do hãng này cắt giảm các chương trình khuyến mãi. GoTo đã giảm 41% mực đỏ xuống còn 3,89 nghìn tỷ rupiah (260 triệu USD) do giảm số lượng đầu người và các ưu đãi cho người bán và người dùng.

"Họ đã được yêu cầu cắt lỗ và họ đang cắt lỗ", một trong những nhà đầu tư tổ chức của Grab cho biết. "Nhưng dường như các nhà đầu tư muốn họ kiếm được lợi nhuận trong khung thời gian ngắn hơn nhiều mà không phải hy sinh tốc độ tăng trưởng giao dịch. Điều đó khá khó".

Ông Ryu Muramatsu, đối tác sáng lập của GMO Venture Partners, một VC đã đầu tư vào một số công ty công nghệ lớn nhất khu vực, cho biết sự chậm lại của các công ty dẫn đầu ngành đang có "tác động đáng kể" đến việc định giá các công ty khởi nghiệp chưa niêm yết, làm giảm triển vọng của họ.

Các nhà đầu tư giai đoạn đầu thường so sánh việc định giá các khoản mua lại tiềm năng với các công ty tương đương, bao gồm cả các công ty niêm yết. Giờ đây, khi định giá của các công ty công nghệ như Grab và GoTo đã giảm hơn một nửa kể từ khi IPO trong hơn một năm rưỡi qua, các VC chỉ có thể mong đợi một lối thoát ở mức định giá thấp hơn nhiều, làm giảm lợi nhuận.

Thách thức với startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'  - Ảnh 3.

Giá cổ phiếu Grab giảm kể từ khi IPO.

Ông Muramatsu cho biết sự sụt giảm giao dịch tại các công ty thương mại điện tử lớn như GoTo cũng tạo ra "hiệu ứng gợn sóng", hạ thấp điểm chuẩn trong các doanh nghiệp có liên quan chặt chẽ, từ quảng cáo, dịch vụ hậu cần và chuyển phát nhanh đến thanh toán kỹ thuật số.

Chris Kaptein, đối tác quản lý tại Integra Partners, một công ty đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại Singapore, cho biết: "Nhiều nhà đầu tư vẫn đứng ngoài cuộc, có lẽ với kỳ vọng rằng mức định giá có thể giảm hơn nữa".

Đặc biệt, các công ty khởi nghiệp đã gây quỹ với mức định giá cao hơn nhiều đang cảm thấy khó khăn. Trong số 195 giao dịch tính đến tháng 3 năm nay, chỉ có 5 giao dịch huy động được trên 50 triệu USD, theo DealStreetAsia. Đây là mức giảm 75% so với cùng kỳ năm trước khi có 20 giá trị trên con số.

Vishal Harnal, đối tác quản lý toàn cầu tại 500 Global, cho biết định giá của các vòng cấp vốn sau này đã giảm do kỳ vọng của nhà đầu tư thay đổi. Ông nói: "Họ có cái nhìn sâu sắc hơn về tính bền vững tài chính của các công ty khởi nghiệp từ giai đoạn sớm hơn nhiều so với những gì chúng ta đã chứng kiến".

Trong một dấu hiệu khác cho thấy sự thận trọng ngày càng tăng của các nhà đầu tư, Harnal cho biết quá trình thẩm định thường mất "hai đến ba lần lâu hơn" trong tất cả các giai đoạn. Ông cho biết các giao dịch giai đoạn đầu đã được hoàn thành trong một đến bốn tuần vào năm ngoái, giờ đây có thể mất tới ba tháng.

Định giá thấp hơn cũng khiến việc huy động vốn VC mới trở nên khó khăn hơn. Việc giảm giá trị của các khoản đầu tư đang diễn ra dẫn đến lợi nhuận chưa thực hiện thấp hơn, lợi nhuận trên giấy tờ từ các khoản đầu tư chưa được bán. Điều này có thể dẫn đến sự kháng cự từ các đối tác hạn chế, những nhà đầu tư cung cấp vốn cho quỹ, khi họ được yêu cầu thêm tiền.

Thách thức với startup ASEAN giữa 'mùa đông gọi vốn'  - Ảnh 4.

Một người giao hàng cho Grab Food tại Singapore vào tháng 4/2021. Định giá của Grab và đối thủ GoTo của Indonesia đã giảm hơn một nửa kể từ khi IPO trong hơn một năm rưỡi qua. Ảnh: Getty Images

Các công ty khởi nghiệp ở Indonesia, bao gồm cả những công ty được thành lập ở Singapore, là một trong những công ty gây quỹ thành công nhất ở Đông Nam Á trong thời kỳ đại dịch. Vào cuối năm 2021, công ty khởi nghiệp chuyển phát nhanh J & T Express của Indonesia đã huy động được 2,5 tỷ USD từ Sequoia Capital China, Tencent Holdings và các công ty khác, trong khi GoTo huy động được hơn 1,3 tỷ USD từ các nhà đầu tư trước đợt IPO vào tháng 4/2022.

Các nhà đầu tư nước ngoài cũng như các quỹ chéo, đầu tư vào cả cổ phiếu công và tư, đều bị thu hút bởi câu chuyện nhân khẩu học của đất nước. Bên cạnh các giao dịch lớn của các công ty ở giai đoạn cuối, giá trị giao dịch tổng thể cho các công ty khởi nghiệp ở giai đoạn đầu đã tăng lên.

Chua Kee Lock, Giám đốc điều hành của Vertex Holdings do Temasek hậu thuẫn cho biết: "Các nhà đầu tư mạo hiểm không có hoặc có ít kinh nghiệm về đầu tư công nghệ trong giai đoạn hưng thịnh quá mức này đã đầu tư với tốc độ vội vàng mà ít quan tâm đến việc định giá".

Nhưng cơ hội rút tiền ngày càng giảm tiếp tục làm lu mờ tâm lý nhà đầu tư. Kerrine Koh, người đứng đầu khu vực Đông Nam Á tại Hamilton Lane, một công ty quản lý đầu tư thay thế, dự kiến các điều kiện tài trợ sẽ "vẫn chặt chẽ trong thời gian còn lại của năm".

Bà nói: "Môi trường niêm yết được cải thiện hoặc sự tham gia ngày càng tăng của các nhà đầu tư công nghệ toàn cầu có thể cải thiện các lộ trình rút lui và mở đường cho giai đoạn tăng trưởng hoặc mở rộng.

(Nguồn: Nikkei)

LAN ANH