Hình tái dựng lại loài bọ cạp khổng lồ Praearcturus gigas

Sau hơn 150 năm gây tranh cãi trong giới khoa học, các nhà nghiên cứu từ Đại học Manchester đã có lời giải cho những mảnh hóa thạch bí ẩn được lưu giữ tại kho lưu trữ từ nhiều địa điểm bảo tàng ở Anh và xứ Wales.

Những mảnh hóa thạch rời rạc không thể ghép lại này thực chất thuộc về loài bọ cạp mang tên Praearcturus gigas, một trong những loài bọ cạp lớn nhất từng tồn tại trên Trái đất vào đầu kỷ Devon, cách đây khoảng 415 triệu năm.

Phát hiện này không chỉ hé lộ diện mạo của một "quái thú" tiền sử dài tới 1 mét mà còn giúp các nhà khoa học hiểu thêm về giai đoạn đầu tiên của sự sống trên cạn.

Bí ẩn kéo dài hơn một thế kỷ

Từ những năm 1870, các nhà cổ sinh vật học đã thu thập được nhiều mảnh hóa thạch rời rạc tại các địa điểm ở Anh và xứ Wales. Tuy nhiên, hình dạng kỳ lạ của chúng khiến giới nghiên cứu không thể xác định chính xác thuộc loài nào.

Có thời điểm, các nhà khoa học cho rằng chúng thuộc về một loài giáp xác cổ đại khổng lồ. Đến thập niên 1980, một số nghiên cứu bắt đầu đặt giả thuyết rằng đây có thể là hóa thạch của một loài bọ cạp nguyên thủy. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn chưa được chấp nhận rộng rãi vì thiếu bằng chứng về bộ phận đặc trưng nhất của bọ cạp: chiếc đuôi.

Nhờ các kỹ thuật phân tích hiện đại và công nghệ chụp ảnh tiên tiến, nhóm nghiên cứu đã tái dựng được cấu trúc cơ thể của sinh vật này một cách chi tiết hơn bao giờ hết. Qua đó, họ xác nhận những mảnh hóa thạch bí ẩn thực sự thuộc về Praearcturus gigas.

"Quái thú" của giới chân khớp cổ đại

Theo kết quả nghiên cứu, Praearcturus gigas có chiều dài khoảng 1 mét và sở hữu những chiếc càng dài gần 16 cm. Với kích thước này, nó trở thành một trong những loài bọ cạp lớn nhất từng được biết đến trong lịch sử Trái đất.

Tiến sĩ Richard J. Howard, chuyên gia cổ sinh vật học chân khớp tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết hình ảnh quen thuộc về các loài chân khớp khổng lồ thường gắn với những khu rừng rậm thời Than đá, nơi sinh sống của các loài cuốn chiếu hay côn trùng giống chuồn chuồn có kích thước khổng lồ.

"Praearcturus đã xuất hiện trước đó ít nhất 50 triệu năm, rất lâu trước khi cây cối tiến hóa, vào thời điểm sự sống trên cạn mới chỉ bắt đầu hình thành", ông nói.

Nói một cách khác, loài bọ cạp khổng lồ này đã thống trị môi trường sống của chúng từ rất lâu trước khi khủng long xuất hiện. Các nhà nghiên cứu ví nó như "T-rex của thế giới chân khớp", dù tồn tại sớm hơn khủng long gần 200 triệu năm.

Một trong những câu hỏi lớn nhất mà các nhà khoa học đặt ra là làm thế nào một loài bọ cạp có thể phát triển kích thước khổng lồ trong bối cảnh hệ sinh thái thời đó còn rất sơ khai.

Theo nhóm nghiên cứu, câu trả lời có thể nằm ở việc Praearcturus gần như không phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các động vật săn mồi lớn khác. Khi số lượng động vật kích thước lớn còn rất hạn chế, loài bọ cạp này có cơ hội chiếm giữ vị trí thống trị trong chuỗi thức ăn.

Các nhà khoa học cũng phát hiện nhiều đặc điểm cơ thể cho thấy sinh vật này có thể không hoàn toàn sống trên cạn. Những tấm cấu trúc bên cơ thể tương tự các bộ phận thường thấy ở động vật giáp xác đã gợi ý rằng nó có thể dành một phần cuộc sống dưới nước.

"Nếu các hệ sinh thái trên cạn thời đó chưa đủ phức tạp để cung cấp nguồn thức ăn cho Praearcturus, rất có thể chúng đã dành một phần thời gian săn mồi trong môi trường nước", Tiến sĩ Howard nhận định.

Manh mối về thời kỳ động vật chinh phục đất liền

Theo các nhà nghiên cứu, Praearcturus gigas xuất hiện vào một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử Trái đất, khi các loài động vật bắt đầu thử nghiệm việc sinh sống ngoài đại dương.

Tiến sĩ Greg Edgecombe, đồng tác giả nghiên cứu tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London, cho biết ranh giới giữa môi trường biển và đất liền vào thời điểm đó chưa thực sự rõ rệt như ngày nay.

"Praearcturus mang đến cái nhìn hấp dẫn về cách các động vật sơ khai thích nghi với những môi trường đang thay đổi này", ông nói.

Các nhà khoa học thậm chí cho rằng loài bọ cạp khổng lồ này có thể thuộc một nhánh tiến hóa đặc biệt, trong đó các tổ tiên từng thích nghi với cuộc sống trên cạn nhưng sau đó lại quay trở về môi trường nước.