Florence Nightingale được biết đến là người đặt nền móng cho ngành điều dưỡng hiện đại. Bà sinh ngày 12/5/1820 tại thành phố Florence (Ý) và được đặt tên theo chính nơi này. 

Là con gái thứ hai trong một gia đình Anh giàu có, danh giá, Florence sớm bộc lộ tinh thần nhân ái và ý thức phục vụ cộng đồng. Từ khi còn là thiếu nữ, bà đã thường xuyên chăm sóc người ốm và giúp đỡ người nghèo tại khu vực gần điền trang của gia đình, đồng thời dần xác định điều dưỡng là sứ mệnh của mình.

Năm 1844, Florence Nightingale công khai quyết định theo đuổi nghề điều dưỡng – lựa chọn vấp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình do định kiến xã hội thời bấy giờ. Tuy nhiên, bà vẫn kiên định với con đường đã chọn. 

Năm 1850, bà sang Đức theo học khóa đào tạo điều dưỡng kéo dài bốn tháng tại Viện Nữ tu Kaiserwerth ở thành phố Düsseldorf. Đến năm 1853, bà đảm nhiệm công việc điều dưỡng chuyên nghiệp đầu tiên tại một cơ sở chăm sóc phụ nữ quý tộc ở London, với vai trò giám đốc điều hành.

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời bà đến khi Chiến tranh Crimea bùng nổ vào năm 1854. Những thông tin dồn dập trên báo chí về tình trạng thương binh thiếu thốn chăm sóc y tế đã thôi thúc Florence Nightingale tình nguyện lên đường. Không lâu sau, bà được giao phụ trách đội điều dưỡng nữ tại các bệnh viện quân y ở khu vực tiền tuyến. 

Tháng 11/1854, Florence Nightingale cùng các cộng sự có mặt tại bệnh viện Scutari, gần Constantinople (nay là Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ), nơi lính Anh được đưa về điều trị. Những gì bà chứng kiến vượt xa mọi hình dung: bệnh viện quá tải, thiếu thốn vật tư, môi trường ô nhiễm, ký sinh trùng xuất hiện dày đặc. Phần lớn bệnh nhân không tử vong vì vết thương chiến tranh mà do các bệnh lý nhiễm trùng như sốt, kiết lỵ và nhiễm khuẩn huyết – hệ quả của điều kiện vệ sinh yếu kém.

Ban đầu, sự xuất hiện của đội điều dưỡng nữ không được các bác sĩ quân y ủng hộ. Tuy nhiên, khi số lượng thương binh tăng nhanh sau các trận giao tranh lớn, họ buộc phải chấp nhận sự hỗ trợ. Từ đây, Florence Nightingale bắt đầu triển khai hàng loạt cải cách mang tính hệ thống: tổ chức vệ sinh buồng bệnh, giặt giũ và khử khuẩn quần áo, cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân, đồng thời xây dựng quy trình chăm sóc điều dưỡng bài bản.

Hình ảnh Florence Nightingale cầm đèn đi kiểm tra từng giường bệnh trong đêm nhanh chóng trở thành biểu tượng, khiến báo chí Anh gọi bà là “The Lady with the Lamp” (Người phụ nữ cầm đèn). Tuy nhiên, phía sau hình tượng đầy tính nhân văn ấy là một cuộc chiến thầm lặng và khắc nghiệt nhằm kéo giảm tỷ lệ tử vong cao tại bệnh viện Scutari.

Đến đầu năm 1855, tỷ lệ tử vong tại đây lên tới 42,7%. Ban đầu, Florence Nightingale cho rằng nguyên nhân chính đến từ thiếu dinh dưỡng. Tuy nhiên, thực tế sau đó cho thấy vấn đề cốt lõi nằm ở hệ thống vệ sinh: bệnh viện được xây dựng trên nền cống rãnh hư hỏng, không thông khí, tạo điều kiện cho mầm bệnh lây lan. 

Mãi đến tháng 3/1855, khi Chính phủ Anh cử một ủy ban vệ sinh tới Scutari, tình hình mới bắt đầu chuyển biến. Ủy ban này tiến hành tổng vệ sinh, xử lý hệ thống nhà tiêu, thông cống rãnh và loại bỏ các nguồn ô nhiễm nghiêm trọng, trong đó có xác động vật phân hủy gần khu cấp nước. Chỉ trong vài tháng sau đó, tỷ lệ tử vong tại bệnh viện được ghi nhận giảm mạnh, từ khoảng 42,7% xuống còn 2,2%. 

Bên cạnh đó, Florence Nightingale còn tiên phong trong việc ứng dụng thống kê vào y học. Bà thu thập và phân tích dữ liệu tử vong, qua đó chỉ ra rằng binh sĩ có tỷ lệ sống sót cao hơn khi được điều trị tại các bệnh viện tiền tuyến so với khi chuyển về Scutari. Cũng chính Nightingale thông qua phân tích thống kê, cũng đi đến kết luận rằng môi trường và hạ tầng vệ sinh mới là yếu tố quyết định tỷ lệ tử vong của các binh sĩ. Các biểu đồ trực quan do bà xây dựng đã trở thành công cụ quan trọng, góp phần thuyết phục giới chức Anh cải cách hệ thống y tế. 

Sau khi trở về Anh năm 1856, Florence Nightingale tiếp tục theo đuổi mục tiêu cải cách ngành điều dưỡng. Năm 1860, bà thành lập trường đào tạo điều dưỡng tại Bệnh viện St Thomas, đặt nền móng cho mô hình đào tạo điều dưỡng chuyên nghiệp hiện đại.

Cùng năm, bà xuất bản các tác phẩm quan trọng như Notes on Nursing và Notes on Hospitals, góp phần định hình các nguyên tắc chăm sóc bệnh nhân dựa trên khoa học.

Trong những năm cuối đời, dù mắc hội chứng mệt mỏi mãn tính và phải nằm liệt giường trong thời gian dài, Florence Nightingale vẫn tiếp tục nghiên cứu và vận động cải cách y tế. Bà qua đời năm 1910, hưởng thọ 90 tuổi.

Di sản mà Florence Nightingale để lại không chỉ là những cải tiến về kỹ thuật điều dưỡng hay quản lý bệnh viện, mà còn là sự thay đổi căn bản trong nhận thức xã hội. Từ một nghề bị xem nhẹ, điều dưỡng đã trở thành một ngành chuyên môn quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe – một bước chuyển mình mang tính lịch sử gắn liền với tên tuổi của người phụ nữ tiên phong này. 

(Theo nam.ac.uk)