Đinh lăng từ lâu đã là loại cây khá gần gũi với nhiều gia đình Việt. Có nhà trồng một cây ngay cạnh cổng, có nhà dành một góc sân hoặc khoảng đất nhỏ trong vườn, cũng có người trồng trong chậu để tiện chăm sóc. Cây càng trồng lâu càng trở nên quen thuộc, đôi khi gắn với ngôi nhà qua nhiều năm. Và nếu đang có một cây đinh lăng xanh tốt như vậy, mọi người thực sự có lý do để thấy vui vì đã giữ được một loại cây rất hữu ích. Đinh lăng không chỉ có thể trồng lâu năm mà phần lá non còn được sử dụng trong bữa ăn, cây có khả năng tiếp tục cho những đợt lá mới để thu hái. Đáng chú ý hơn, đinh lăng cũng là cây có giá trị dược liệu đã được ghi nhận chính thức tại Việt Nam. Bởi vậy, càng tìm hiểu mới càng thấy cây đinh lăng đang xanh tốt trong vườn nhà thực sự đáng để chăm sóc và giữ lại lâu dài.

Lá đinh lăng có thể trở thành một loại rau gia vị ngay trong vườn nhà

Giá trị dễ tận dụng nhất của cây đinh lăng nằm ngay ở những cành lá xanh hàng ngày. Lá non của cây từ lâu đã được sử dụng như một loại rau gia vị trong ẩm thực Việt Nam, với mùi thơm khá đặc trưng. Quen thuộc nhất là lá đinh lăng ăn kèm với gỏi cá, nem chua và một số món ăn khác tùy theo thói quen của từng vùng. Lá cũng có thể được sử dụng để kết hợp với một số món từ cá, trứng hoặc các món hấp. Vì mùi vị khá rõ nên thông thường không cần sử dụng quá nhiều, một lượng lá non vừa phải đã có thể góp thêm hương vị cho món ăn. Nhà có cây lại càng tiện. Khi cần, gia đình có thể chọn những ngọn lá non phù hợp, hái lượng vừa đủ cho bữa ăn rồi sử dụng khi còn tươi. Phần cây còn lại vẫn tiếp tục sinh trưởng. Từ một cây được trồng ban đầu để làm xanh khoảng sân hay đơn giản vì gia đình thích đinh lăng, qua thời gian lại có thêm một nguồn rau gia vị có thể sử dụng ngay tại nhà.

Đinh lăng còn là cây dược liệu được ghi nhận chính thức

Đây mới là điều khiến giá trị của cây đinh lăng không chỉ dừng lại ở chuyện làm rau gia vị. Đinh lăng có tên khoa học là Polyscias fruticosa, thuộc họ Nhân sâm. Rễ đinh lăng được ghi nhận trong Dược điển Việt Nam V - bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc và nguyên liệu làm thuốc. Việc có chuyên luận riêng trong Dược điển cho thấy đinh lăng là một nguồn dược liệu thực sự được ghi nhận, chứ không đơn thuần là loại cây được truyền miệng trong dân gian. Trong y học cổ truyền, bộ phận rễ của cây đã được sử dụng từ lâu và có những tiêu chuẩn cụ thể về nhận dạng, chất lượng cũng như chế biến khi dùng làm dược liệu. Với người đang trồng cây trong nhà, không nhất thiết phải biến đinh lăng thành một bài thuốc mới thấy hết giá trị của nó. Chỉ riêng việc một loại cây quen thuộc vừa có phần lá dùng được trong ẩm thực, vừa có bộ phận được ghi nhận làm dược liệu đã đủ cho thấy đây là loại cây có nhiều giá trị sử dụng.

Một cây khỏe có thể cho gia đình hái lá thành nhiều đợt

Điểm đáng mừng tiếp theo là muốn sử dụng lá đinh lăng không đồng nghĩa phải thu hoạch cả cây. Đây là cây bụi lâu năm, khi sinh trưởng trong điều kiện phù hợp, cây có thể tiếp tục phân cành, ra chồi và tạo những đợt lá mới. Bởi lá đinh lăng chủ yếu được dùng với lượng vừa phải như một loại rau gia vị nên lợi thế này càng rõ. Hôm nào cần thì hái vài ngọn non, những phần còn lại tiếp tục được giữ trên cây. Sau một thời gian, khi cây phát triển thêm cành và lá, gia đình lại có thể thu hái đợt tiếp theo. Những cây được trồng lâu năm còn có thể phát triển thành bụi khá lớn. Nếu thường xuyên quan sát và cắt tỉa phù hợp, gia đình vừa kiểm soát được chiều cao, giữ tán cây gọn gàng, vừa tạo điều kiện để cây tiếp tục hình thành những chồi mới. Một cây khỏe vì thế có thể được giữ và sử dụng trong thời gian dài, thay vì chỉ đem lại giá trị ở một thời điểm nhất định.

Muốn cây đinh lăng tiếp tục xanh tốt, nên chăm thế nào?

Đinh lăng không phải loại cây quá khó chăm, nhưng nếu muốn giữ cây lâu năm, tán khỏe và thường xuyên có lá non để hái, mọi người vẫn nên chú ý một vài việc:

- Đừng để cành vươn quá dài mới cắt: Khi cây bắt đầu cao, tán thưa hoặc xuất hiện nhiều cành già, có thể cắt tỉa phù hợp để giữ dáng cây và tạo điều kiện cho những chồi mới phát triển.

- Mỗi lần chỉ nên hái lượng lá vừa đủ: Không nên thấy cây đang tốt mà vặt quá nhiều lá trong một lần. Giữ lại tán lá khỏe giúp cây tiếp tục quang hợp và phục hồi sau thu hái.

- Cho cây nhận đủ ánh sáng: Đinh lăng có thể trồng ở nhiều vị trí quanh nhà, tuy nhiên không nên để cây ở nơi quá tối kéo dài. Nếu trồng trong chậu, có thể quan sát sự phát triển của cành và lá để điều chỉnh vị trí khi cần.

- Tưới nước theo độ ẩm của đất: Không cần ngày nào cũng tưới thật nhiều. Nên kiểm tra đất trước khi tưới và tránh để phần gốc bị úng kéo dài. Cây trồng trong chậu càng cần chậu có khả năng thoát nước tốt.

- Dọn cành lá già và quan sát chồi non: Những phần lá vàng, cành khô hoặc cành mọc quá dày có thể được loại bỏ khi cần. Việc thường xuyên nhìn lá và chồi cũng giúp phát hiện sớm sâu hại để xử lý kịp thời.

- Đừng để cây lớn mãi trong một chiếc chậu quá nhỏ: Với đinh lăng trồng chậu lâu năm, nếu cây đã lớn trong khi đất chai cứng, rễ chật hoặc nước thoát ngày càng kém, nên cân nhắc thay chậu phù hợp và bổ sung đất trồng để cây tiếp tục phát triển.

Có những loại cây đem lại giá trị vì hoa đẹp, có cây được trồng để lấy quả, còn đinh lăng lại hữu ích theo một cách rất riêng. Cây có thể sống và gắn bó với gia đình trong nhiều năm, lá non dùng được trong bữa ăn, có thể thu hái thành nhiều đợt, đồng thời bản thân đinh lăng còn có giá trị dược liệu đã được ghi nhận. Nhà nào đang có một cây xanh tốt vì thế cứ tiếp tục chăm cho tử tế; càng giữ cây khỏe, những giá trị thiết thực ấy càng có thể được tận dụng lâu dài.