Ở nhiều gia đình, lá lốt cứ thế mọc thành bụi ở một góc vườn, dưới chân hàng rào hoặc trong chiếc chậu đã trồng từ lâu. Cây khá dễ sống, lại quen mắt đến mức đôi khi chẳng mấy ai để ý; thấy xanh thì để đó, thỉnh thoảng mới hái vài lá, còn lại gần như để cây tự lớn. Nhưng nếu nhà đang có một bụi lá lốt như vậy thì cũng đáng để quan tâm đến nó hơn một chút. Bởi phía sau vẻ ngoài quá đỗi quen thuộc, phần lá ăn được của cây có giá trị dinh dưỡng đáng chú ý và hoàn toàn có thể xuất hiện thường xuyên hơn trong bữa cơm gia đình.

Lá lốt không đơn thuần chỉ tạo mùi thơm

Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Bộ Y tế - Viện Dinh dưỡng, trong 100g lá lốt tươi có khoảng 4,3g protein và 2,5g chất xơ. Đây là những con số khá thú vị với một loại lá mà nhiều người vẫn chủ yếu sử dụng như rau gia vị.

Lá lốt cũng cung cấp beta-carotene cùng một số vitamin và khoáng chất. Beta-carotene là tiền chất cơ thể có thể chuyển thành vitamin A. Vitamin A cần thiết cho thị lực, hoạt động bình thường của hệ miễn dịch cũng như sự duy trì của các mô trong cơ thể. Tất nhiên, điều đó không có nghĩa phải ăn thật nhiều lá lốt hay xem đây là một thực phẩm đặc biệt có thể thay thế những loại rau khác. Điểm đáng chú ý đơn giản hơn nhiều: bụi cây đang mọc sẵn trong nhà cũng là một nguồn rau ăn được, thay vì chỉ được nhớ tới như một thứ tạo mùi thơm.

Có sẵn một bụi, đừng chỉ đợi làm chả mới hái

Chả lá lốt là món quá quen thuộc, nhưng đây không phải cách duy nhất để sử dụng loại lá này. Lá non hoặc lá bánh tẻ có thể thái nhỏ chiên cùng trứng, nấu canh, dùng trong ốc om chuối đậu hoặc kết hợp với một số món xào tùy khẩu vị. Có cây ngay tại nhà còn tiện ở một điểm rất thực tế: cần một ít có thể hái một ít. Những món sử dụng lá lốt thường không cần số lượng quá lớn, vì vậy gia đình không phải mua cả bó rồi phần còn lại nằm lâu trong tủ lạnh.

Nếu bụi cây đang ra lá đều, có thể luân phiên hái những lá đã đạt kích thước phù hợp thay vì chỉ để chúng già đi trên cây. Tuy nhiên, cũng không nên vì biết lá lốt có giá trị dinh dưỡng mà ăn quá nhiều hoặc sử dụng thay thế hoàn toàn các loại rau khác. Bữa ăn đa dạng nhiều loại rau vẫn quan trọng hơn việc tập trung vào một loại duy nhất.

Giao mùa thu - đông, đừng bỏ mặc bụi lá lốt

Lá lốt có thể đã sống khá khỏe suốt mùa nóng nên nhiều gia đình gần như không phải để tâm. Tuy nhiên, khi bước sang thu - đông, nhiệt độ, ánh sáng và tốc độ thoát nước của đất đều có thể thay đổi. Đặc biệt với những cây trồng trong chậu hoặc ở góc sân ít nắng, lúc này nên để ý một chút để bụi cây không bị úng, suy yếu hoặc lụi dần.

- Đừng thấy mặt đất se lại là tưới ngay: Lá lốt thích ẩm nhưng không đồng nghĩa với việc rễ phải nằm trong đất sũng nước. Trời mát khiến nước bốc hơi chậm hơn, vì vậy nên kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới, đồng thời tránh để chậu đọng nước kéo dài. 

- Đừng đặt cây ở góc quá tối: Lá lốt có thể phát triển trong điều kiện bóng râm một phần, nhưng cây vẫn cần ánh sáng. Nếu vị trí trồng trở nên quá thiếu sáng vào những tháng cuối năm, có thể chuyển chậu tới nơi sáng hơn, có ánh sáng tán xạ hoặc nắng nhẹ phù hợp.  

- Hạn chế hái trụi cả bụi: Nếu cây đang phát triển chậm lại khi thời tiết lạnh hơn, nên hái vừa đủ dùng và giữ lại phần lớn lá khỏe. Việc liên tục lấy quá nhiều lá khiến cây còn ít diện tích quang hợp để duy trì sinh trưởng.

- Cắt bỏ lá vàng, lá hỏng: Những lá đã úa vàng, dập hoặc có dấu hiệu hư hỏng không cần cố giữ lại. Dọn phần lá già cũng giúp bụi cây thông thoáng và thuận tiện hơn khi quan sát sâu bệnh.

- Nếu trồng trong chậu, chú ý nhất là thoát nước: Chậu cần có lỗ thoát nước thông thoáng. Đây càng là điểm đáng để kiểm tra vào mùa mát, bởi một chậu từng không gặp vấn đề trong mùa hè chưa chắc sẽ khô nhanh tương tự khi nhiệt độ giảm.

Một bụi lá lốt có thể chẳng phải loại cây nổi bật nhất trong vườn nhà, thậm chí nhiều gia đình trồng lâu đến mức gần như quên mất nó. Nhưng khi biết những chiếc lá quen thuộc ấy vừa có thể góp thêm dinh dưỡng cho bữa ăn, vừa dùng được trong khá nhiều món, có lẽ bụi lá lốt cũng đáng được chăm thêm một chút để tiếp tục xanh tốt qua những tháng cuối năm