Tác giả: Mẹ Mọt Sách - Chuyên gia về sự phát triển của bé, giáo dục mầm non, xây dựng nhân cách và mọi mối quan tâm của bạn trong việc nuôi dạy con cái

Trong quá trình nuôi dạy con, tôi tin chắc nhiều bậc phụ huynh đã từng gặp phải tình huống: Con rất hay cãi lời!

Dù đã giải thích lý lẽ rất rõ ràng, trẻ vẫn cố tình làm ngược lại. Rõ ràng là mình sai, nhưng trẻ vẫn lý sự cùn và liên tục phản bác. Mỗi lần bị con cãi lại, cơn giận của cha mẹ lại bùng lên. Chúng ta không khỏi tức giận, bất lực, thậm chí quát lớn: "Sao con lại không nghe lời thế hả?!"

Thành thật mà nói, trước đây tôi cũng vậy, chỉ đơn thuần nghĩ rằng đứa trẻ hay cãi là bướng bỉnh, hư hỏng và tính khí xấu. Tôi luôn mong con ngoan ngoãn nghe lời, không ồn ào, làm một "đứa trẻ ngoan" cho cha mẹ đỡ đau đầu. Tuy nhiên, khi kiến thức nuôi dạy con phong phú hơn, tôi nhận ra rằng: Trẻ hay cãi không phải là điều xấu!

Hôm nay, Mẹ Mọt Sách xin chia sẻ về chủ đề này để chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về việc trẻ cãi lời!

Nguyên nhân gốc rễ khiến trẻ thường xuyên cãi lời là gì?

Nhiều cha mẹ có thói quen cho rằng trẻ cãi lời là cố tình làm mình tức giận, không có quy kủ. Thực ra, đằng sau đó ẩn chứa suy nghĩ riêng của trẻ.

Hầu hết những đứa trẻ hay cãi là do suy nghĩ của chúng bị phủ nhận và quyền lên tiếng bị tước đoạt trong thời gian dài. Từ nhỏ đến lớn, chuyện lớn chuyện nhỏ đều do cha mẹ quyết định; những gì trẻ muốn nói không ai nghe, những suy nghĩ trẻ muốn bày tỏ không ai hiểu. Trẻ chỉ có thể dựa vào việc cãi lại, phản bác để chứng minh bản thân, thể hiện sự bất mãn và tranh thủ sự chú ý.

Đặc biệt trong những gia đình cha mẹ quen giáo dục bằng đòn roi, áp đặt, trẻ hoặc sẽ trở nên cực kỳ yếu đuối, tự ti, hoặc sẽ cực kỳ nổi loạn, nóng tính. Cãi lời chính là sự phản kháng thầm lặng của trẻ.

3 khác biệt thực tế khi trưởng thành giữa trẻ hay cãi và trẻ không cãi

1. Chất khí và tính cách hoàn toàn khác nhau:

Những "đứa trẻ ngoan" không bao giờ cãi lời nhìn qua thì có vẻ đỡ tốn công chăm sóc, nhưng thực chất lại đáng thương nhất. Chúng có thói quen dồn nén bản thân, lấy lòng người lớn, không dám bày tỏ suy nghĩ hay phản bác lại sự bất công. Lớn lên tuy ngoan ngoãn nhưng nội tâm lại cực kỳ tự ti, nhạy cảm, gặp chuyện là tự động thỏa hiệp, nhượng bộ, dễ chịu tổn thương, bị bắt nạt và không có chính kiến. Trái lại, đứa trẻ hay cãi dám nói, dám bày tỏ và dám đấu tranh cho quyền lợi của mình. Dù phương pháp có thể chưa đúng, nhưng bản chất chúng tự tin, đầy sức sống, có chính kiến và không quỵ lụy; khi lớn lên sẽ dễ đứng vững trong xã hội hơn.

2. Khả năng xử lý cảm xúc một trời một vực:

Đứa trẻ ngoan ngoãn không cãi lời sẽ dồn nén mọi cảm xúc tiêu cực vào lòng, không biết giải tỏa hay bộc bạch. Sự dồn nén lâu ngày khiến trẻ trở nên trầm lặng, giận dữ ngầm, hoặc bùng nổ cực đoan khi lớn lên. Trong khi đó, đứa trẻ hay cãi lại bộc lộ cảm xúc ngay tại chỗ, không dằn dằn dặt dặt hay trăn trở. Cãi xong là xong, không giữ chuyện trong lòng, không tích tụ oán giận nên tâm lý thường thoải mái, thoáng đạt hơn.

3. Khả năng giao tiếp và chịu áp lực khác biệt:

Trẻ quá nghe lời thường có thói quen phụ thuộc và phục tùng người khác. Khi bước vào xã hội, chúng không biết từ chối, không biết tranh luận, gặp áp lực hay mâu thuẫn chỉ biết né tránh nên rất khó có bạn tri kỷ. Đứa trẻ hay cãi lại có tư duy nhanh nhạy, phản ứng mau lẹ, biết đặt mình vào vị trí người khác và dám thể hiện bản thân. Trong giao tiếp, chúng không rụt rè, không chịu thiệt thòi, khả năng chịu áp lực tốt hơn và dễ thích nghi với các mối quan hệ xã hội phức tạp.

Không cần cấm đoán, hãy học cách định hướng

Nhiều người mẹ sẽ hỏi: Chẳng lẽ lại dung túng cho con cãi lời, mặc kệ con tự do làm theo ý mình sao? Tất nhiên là không! Cãi lời không cần đè nén cưỡng chế, nhưng cần định hướng đúng đắn. Dưới đây là một số phương pháp tôi đã áp dụng thành công:

Giữ bình tĩnh khi con cãi lời: Đừng bùng nổ, đánh mắng ngay khi bị phản bác. Người lớn bình tĩnh thì mới có thể đối thoại hiệu quả. "Lấy cứng đối cứng" chỉ làm mâu thuẫn leo thang và khiến trẻ ngày càng nổi loạn.

Học cách lắng nghe, tôn trọng suy nghĩ của con: Nhiều khi trẻ cãi lời chỉ vì muốn được lắng nghe và tôn trọng. Đừng vội phủ nhận hay đánh giá, hãy kiên nhẫn hỏi xem con đang nghĩ gì. Cho phép con có ý kiến khác biệt là bước đầu tiên để nuôi dưỡng một nhân cách độc lập.

Cho con quyền lựa chọn, thiết lập ranh giới rõ ràng: Những việc nhỏ hãy để con tự quyết định, không cần quản lý hay bắt phục tùng mọi thứ. Với những vấn đề mang tính nguyên tắc, hãy nhẹ nhàng nhưng kiên quyết giữ vững ranh giới. Cho trẻ biết: Con có thể bày tỏ suy nghĩ, nhưng không được vô lý đòi hỏi hay vô lối nổi giận.

Kết

Làm mẹ rồi tôi mới hiểu: Đứa trẻ nghe lời chưa chắc đã xuất sắc, đứa trẻ hay cãi chưa chắc đã kém cỏi. Trẻ cãi lời không phải là nổi loạn, mà là minh chứng cho sự trưởng thành; đó không phải là hư hỏng, mà là sự thức tỉnh của ý thức tự giác.

Phương pháp giáo dục tốt thực sự chưa bao giờ là đào tạo ra một "đứa trẻ ngoan" bảo gì nghe nấy, không có chính kiến; mà là chấp nhận sự không hoàn hảo của con, hướng dẫn con biết cách bày tỏ và lớn lên một cách lành mạnh.

Nguồn: Sohu