Khi lần đầu phát hiện con thường xuyên sờ vùng kín, nhiều cha mẹ có thể cảm thấy bất ngờ, ngượng ngùng rồi bắt đầu lo lắng: Con bị làm sao? Con học hành vi này từ ai? Liệu có điều gì bất thường hay không?

Thực tế, cha mẹ không cần quá căng thẳng bởi phần lớn trường hợp không nghiêm trọng như chúng ta tưởng.

Phần lớn chỉ đơn giản là trẻ tò mò

Ở độ tuổi 2–3, trẻ bắt đầu nhận biết và khám phá cơ thể của mình. Từ mắt, mũi, tai đến tay, chân, bộ phận nào trẻ cũng muốn nhìn, chạm và tìm hiểu.

Khi phát hiện vùng kín có cảm giác khác với những bộ phận còn lại, trẻ có thể tò mò và chạm vào nhiều lần. Với trẻ nhỏ, hành động này về bản chất cũng giống như sờ tai hay nghịch rốn, hoàn toàn không mang hàm ý như cách suy nghĩ của người lớn.

Đến khoảng 4–5 tuổi, trẻ dần hình thành nhận thức về giới tính và nhận ra cơ thể của bé trai, bé gái có những điểm khác nhau. Việc trẻ tò mò về vùng kín của mình là điều tự nhiên. Hơn nữa, khi vô tình nhận thấy hành động này tạo ra cảm giác dễ chịu, trẻ có thể thỉnh thoảng lặp lại.

Hành vi khám phá cơ thể thường có một đặc điểm khá rõ: Trẻ thực hiện trong trạng thái thoải mái và tự nhiên. Chẳng hạn, trẻ vừa xem tivi vừa đưa tay vào quần hoặc chạm vài lần khi đang lim dim trước lúc ngủ. Khi cha mẹ gọi hoặc chuyển sự chú ý sang hoạt động khác, trẻ có thể dừng lại dễ dàng và không phản ứng gay gắt.

Trong nhiều trường hợp, hành vi này sẽ giảm dần khi trẻ khoảng 6–7 tuổi. Lúc đó, trẻ bắt đầu hiểu về sự riêng tư và các quy tắc ứng xử xã hội nên sẽ tự điều chỉnh.

Sai lầm của cha mẹ là phản ứng quá mạnh

Điều nhiều phụ huynh dễ làm sai nhất là quá để tâm và liên tục nhắc nhở con.

Cha mẹ càng nhìn chằm chằm, quát mắng hoặc thể hiện phản ứng dữ dội, trẻ càng nhận ra hành động này có thể thu hút sự chú ý. Vô tình, việc sờ vùng kín lại trở thành một cách để trẻ khiến người lớn quan tâm đến mình.

Đánh vào tay trẻ hoặc đưa ra những lời dọa nạt càng không nên. Các phản ứng thô bạo có thể khiến trẻ hình thành cảm giác xấu hổ, tội lỗi hoặc sợ hãi không cần thiết về chính cơ thể mình.

Trong tình huống thông thường, cha mẹ nên bình tĩnh và chuyển hướng chú ý của con một cách tự nhiên. Khi trẻ đang chơi, có thể đưa thêm một món đồ chơi; lúc đọc truyện trước khi ngủ, hãy nhẹ nhàng đưa tay con ra và đặt lên cuốn sách.

Không cần lập tức giáo huấn hoặc phê bình. Cha mẹ chỉ cần xử lý nhẹ nhàng, đồng thời dạy trẻ rằng vùng kín là khu vực riêng tư, không nên chạm vào ở nơi công cộng. Người khác cũng không được tự ý nhìn hoặc chạm vào khu vực này, ngoại trừ khi cha mẹ hỗ trợ vệ sinh hay nhân viên y tế kiểm tra sức khỏe với sự có mặt của người chăm sóc.

Kiểm tra xem trẻ có đang khó chịu hay không

Trong một số trường hợp, trẻ thường xuyên sờ vùng kín không phải vì tò mò mà do cảm thấy ngứa, đau hoặc khó chịu.

Vùng kín của trẻ có thể bị viêm, kích ứng hoặc vệ sinh chưa phù hợp. Trẻ nhỏ chưa biết diễn đạt rõ cảm giác của mình nên chỉ có thể dùng tay gãi, kéo hoặc cọ xát.

Việc mặc tã quá lâu khiến vùng kín nóng, bí; quần quá chật hoặc đường may cứng cọ vào da cũng có thể khiến trẻ liên tục kéo quần và chạm vào khu vực này.

Nếu thấy con thực hiện hành vi với tần suất dày đặc, cha mẹ không nên chỉ tập trung ngăn cản mà cần quan sát một số dấu hiệu:

Vùng kín có đỏ, sưng hoặc trầy xước hay không? Khu vực đi tiểu có dịch tiết hoặc mùi bất thường không? Trẻ có khóc, kêu đau hoặc tỏ ra sợ hãi khi đi tiểu không? Trẻ có thường xuyên ngứa quanh hậu môn, đặc biệt vào ban đêm hay không?

Nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu trên, hành vi của trẻ có thể bắt nguồn từ vấn đề sức khỏe. Cha mẹ nên đưa con đi khám thay vì tự mua thuốc hoặc tự xử lý tại nhà. Khi nguyên nhân gây ngứa, đau hay khó chịu được giải quyết, trẻ thường sẽ không còn sờ vùng kín liên tục.

Một số ít trường hợp cần được chú ý hơn

Nếu khi sờ hoặc cọ xát vùng kín, trẻ tỏ ra rất tập trung, hai chân kẹp chặt, mặt đỏ, hơi vã mồ hôi và phản ứng mạnh khi bị gián đoạn, đây có thể là một dạng hành vi tự kích thích ở trẻ nhỏ, thường được gọi là hội chứng cọ xát chân hoặc hành vi tự kích thích thời thơ ấu.

Tên gọi có thể khiến cha mẹ lo sợ, nhưng đây không đồng nghĩa với bệnh tâm lý hay dậy thì sớm. Hành vi này có thể xuất hiện ở trẻ khoảng 3–5 tuổi. Trong lúc xảy ra, trẻ vẫn tỉnh táo nhưng ít phản ứng với những tác động xung quanh do đang tập trung vào cảm giác cơ thể.

Khi gặp tình huống này, điều cha mẹ tuyệt đối không nên làm là quát mắng, đánh hoặc khiến trẻ xấu hổ. Trẻ chưa hiểu hành vi theo góc nhìn của người lớn, vì vậy sự trừng phạt chỉ khiến con nghĩ rằng mình đã làm một việc rất xấu.

Thay vào đó, phụ huynh nên kiểm tra các nguyên nhân có thể gây khó chịu như tình trạng viêm, kích ứng, nhiễm giun kim hoặc quần áo quá chật. Khi những yếu tố này được xử lý, tần suất hành vi có thể giảm xuống.

Ban ngày, cha mẹ nên tạo điều kiện cho trẻ vận động, vui chơi và tham gia nhiều hoạt động phù hợp với lứa tuổi. Trước giờ ngủ, tránh để trẻ nằm tỉnh táo quá lâu mà không có hoạt động nào khác.

Nếu hành vi xảy ra, người lớn có thể nhẹ nhàng gọi tên trẻ rồi hướng con sang một trò chơi hoặc công việc khác. Phần lớn trường hợp sẽ giảm dần khi trẻ đến tuổi đi học, nhận thức tốt hơn và hiểu rõ các quy tắc về sự riêng tư.

Điều quan trọng nhất là cha mẹ phải bình tĩnh

Nhìn chung, việc trẻ nhỏ thỉnh thoảng sờ vùng kín trong phần lớn trường hợp không phải vấn đề nghiêm trọng. Đây có thể chỉ là một biểu hiện trong quá trình khám phá cơ thể, giống như khi trẻ từng ngậm ngón chân, nghịch rốn hay cho đồ chơi vào miệng.

Cha mẹ không cần vì thế mà lo mình đã nuôi dạy con sai cách. Việc khám phá cơ thể không liên quan đến phẩm chất đạo đức hay quyết định sau này trẻ sẽ trở thành người như thế nào.

Người lớn càng bình tĩnh, trẻ càng ít xem đây là một hành động đặc biệt. Ngược lại, phản ứng quá mức có thể vô tình khiến hành vi được củng cố hoặc làm trẻ mang cảm giác xấu hổ về cơ thể.

Tuy nhiên, nếu trẻ chạm hoặc cọ xát vùng kín đến mức gây trầy xước, ảnh hưởng sinh hoạt hay không thể chuyển hướng sự chú ý, cha mẹ nên đưa con đi khám.

Phụ huynh cũng cần lưu ý nếu hành vi xuất hiện đột ngột và đi kèm những biểu hiện như sợ hãi bất thường, né tránh một người cụ thể, thay đổi cảm xúc, rối loạn giấc ngủ hoặc có những hiểu biết không phù hợp với độ tuổi. Trong trường hợp nghi ngờ trẻ từng tiếp xúc với nội dung hay hành vi không phù hợp, gia đình cần bình tĩnh tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.

Nuôi con luôn có những tình huống khiến cha mẹ vừa bất ngờ, vừa bối rối. Việc trẻ sờ vùng kín có thể chỉ là một trong vô số hành vi khiến người lớn dở khóc dở cười trên hành trình ấy. Điều trẻ cần nhất vẫn là sự bình tĩnh, tôn trọng và hướng dẫn phù hợp từ cha mẹ.

Nguồn: Sohu