Đối với những học sinh có xuất thân từ vùng nông thôn nghèo khó, giáo dục và thi cử có đôi khi chính là chiếc phao cứu sinh, là cơ hội duy nhất để thay đổi số phận cuộc đời. Thế nhưng, tại tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), một vụ việc chấn động từng bị phơi bày ra ánh sáng vào tháng 4 năm 2025 đã phơi bày một sự thật tàn nhẫn khi chiếc thang đổi đời của một người đàn ông đã bị kẻ khác nhẫn tâm đạp đổ bằng một thủ đoạn mạo danh tinh vi.

Điều trớ trêu và xót xa hơn cả là nạn nhân phải sống một cuộc đời hoàn toàn khác, trong khi kẻ thủ ác lại ung dung thụ hưởng danh vọng và tiền tài suốt hơn 30 năm ròng rã.

35 năm ngậm ngùi vì ngỡ mình thi trượt

Nạn nhân trong câu chuyện này là ông Tịch Nam (54 tuổi), hiện đang làm trợ lý cảnh sát tại cơ quan công an thuộc thành phố Tiêu Tác, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc). Trở lại mùa hè năm 1990, sau khi tham gia kỳ thi tuyển sinh, cậu học trò nghèo Tịch Nam mòn mỏi chờ đợi nhưng không hề nhận được giấy thông báo nhập học. Nghĩ rằng số phận mình kém may mắn và đã thi trượt, ông đành khép lại giấc mơ học tập, xin vào hệ thống công an làm trợ lý cảnh sát và gắn bó tận tụy suốt 35 năm.

Thế nhưng, vào tháng 7 năm 2022, một cuộc điện thoại từ Ủy ban Y tế và Sức khỏe thành phố Mạnh Châu đã giáng một đòn chí mạng vào cuộc đời ông. Cơ quan chức năng thông báo một sự thật động trời rằng năm 1990, Tịch Nam không hề thi trượt. Ông đã trúng tuyển chính thức vào Trường Y tế Tiêu Tác, nhưng học vị và giấy thông báo nhập học của ông đã bị một thí sinh cùng khóa họ Lý chiếm đoạt.

Khi đến đối chất tại cơ quan chức năng, ông Tịch Nam chết lặng khi nhìn vào bộ hồ sơ nhân sự mang tên "Lý Tịch Nam". Từng nét chữ trong tờ đơn đăng ký nguyện vọng, học bạ tốt nghiệp cho đến ảnh chụp kiểm tra sức khỏe năm ấy đều chính là của ông, nhưng chúng lại bị nhét vào tập hồ sơ của một kẻ xa lạ.

Kẻ mạo danh vốn là học sinh của trường Trung học số 3 Thấm Dương, trong khi Tịch Nam học trường số 4. Sau khi "đổi mặt" thành công, người họ Lý này nghiễm nhiên dùng danh nghĩa của Tịch Nam để đi học y khoa. Sau khi tốt nghiệp, hắn được phân phối vào hệ thống y tế công chức và thăng tiến thuận lợi. Đến năm 2021, kẻ cắp cuộc đời này đã leo lên đến chức vụ Phó Viện trưởng Bệnh viện Y tế thị trấn Tây Quắc, thậm chí còn vinh dự được bầu chọn là "Bác sĩ giỏi của Mạnh Châu".

Hồ sơ của ông Tịch Nam đã bị một người đàn ông họ Lý đánh cắp (Ảnh: Modern Express)

Công lý muộn màng và nỗi trăn trở về phần đời bị đánh cắp

Ngay sau khi sự việc vỡ lở, Ủy ban Y tế và Sức khỏe Mạnh Châu đã tiến hành điều tra và đưa ra quyết định kỷ luật nghiêm khắc. Cơ quan chức năng xác nhận thủ phạm Lý đã dùng toàn bộ giấy tờ giả mạo để sở hữu bằng tốt nghiệp, chứng chỉ hành nghề và tư cách bác sĩ. Hắn lập tức bị khai trừ khỏi công chức, tịch thu và hủy bỏ mọi bằng cấp chuyên môn cũng như giấy phép hành nghề y. Từ một Phó Viện trưởng đầy quyền lực, kẻ lừa đảo bị tước bỏ tất cả vị thế có được từ sự dối trá.

Tuy nhiên, đối với ông Tịch Nam, việc kẻ mạo danh bị mất chức mới chỉ là bước đầu tiên. Điều khiến ông đau đớn và trăn trở suốt những năm qua là vụ việc vẫn chưa được chuyển giao cho cơ quan tư pháp để truy cứu trách nhiệm hình sự. Dù có báo cáo kiến nghị xử lý hình sự, nhưng đến nay kẻ thủ ác vẫn chưa bị truy tố. Sau khi bị kỷ luật, kẻ này thậm chí còn cắt đứt liên lạc và nhắn lại một câu tuyệt tình: "Tôi bị xử lý rồi, đừng tìm tôi nữa".

Đến cuối tháng 4 năm 2025, trước áp lực từ truyền thông và đơn tố cáo của nạn nhân, tổ chức điều tra liên ngành gồm Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật, Công an và Tòa án thành phố Thấm Dương đã chính thức vào cuộc để làm rõ quy trình chạy vạy, bao che của các cá nhân liên quan trong quá khứ.

Ở tuổi xế chiều, ông Tịch Nam vẫn miệt mài đi tìm công lý không phải vì lòng thù hận, mà vì ông muốn một câu trả lời minh bạch. Giáo dục vốn là nấc thang để thay đổi số phận của một đứa trẻ nông thôn, nhưng chiếc thang của ông đã bị người khác nhẫn tâm đạp đổ. Tấm bằng y khoa bị đánh tráo năm ấy đã đẩy hai con người vào hai quỹ đạo hoàn toàn trái ngược. 

Dù thời gian không thể quay trở lại và mái tóc đã điểm bạc, người trợ lý cảnh sát già vẫn mong muốn những kẻ tiếp tay cho màn "đổi trắng thay đen" năm xưa phải chịu trách nhiệm trước pháp luật để trả lại sự công bằng tối thiểu cho cuộc đời ông.

Theo HK01, Yahoo News