Trung Quốc xác nhận tàu phá băng nghiên cứu khoa học Tuyết Long 2, thuộc đội khảo sát Nam Cực lần thứ 42, đã rời cảng Hobart (Australia) để tiến về vịnh Prydz. Đây không đơn thuần là một chuyến hải trình định kỳ, mà là sứ mệnh then chốt mang tên "Hệ sinh thái đại dương phía Nam vào mùa thu".

Tiếp nối thành công từ biển Ross (được mệnh danh là "Đại dương cuối cùng") năm 2025, chuyến đi này đánh dấu bước tiến chiến lược của Trung Quốc trong việc dẫn dắt các dự án quốc tế nhằm giải mã những "vùng trắng" dữ liệu tại Nam Cực, nơi khí hậu khắc nghiệt đang biến chuyển khó lường.

6 quốc gia hợp lực và tham vọng giải mã "vùng mù" khoa học

Sứ mệnh tại vịnh Prydz mùa thu 2026 quy tụ một "liên quân" hùng hậu gồm 97 chuyên gia đến từ 19 tổ chức nghiên cứu của 6 quốc gia: Trung Quốc, Australia, Mỹ, Hàn Quốc, Bỉ và Ấn Độ. Đội ngũ này là sự kết hợp tinh tế giữa những nhà khoa học kỳ cựu dẫn dắt và lực lượng chuyên gia trẻ, tạo nên một cấu trúc nhân sự tối ưu cho các nghiên cứu dài hơi.

Việc lựa chọn thời điểm mùa thu để thực hiện khảo sát mang tính chiến lược. Thông thường, các hoạt động tại Nam Cực nhộn nhịp nhất vào mùa hè khi băng tan. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển giao từ thu sang đông mới là "thời điểm vàng" để quan sát quá trình hình thành lớp nước đáy, sự duy trì của hệ sinh thái và đánh giá cường độ hấp thụ carbon của đại dương - những dữ liệu cốt tử để dự báo tương lai khí hậu toàn cầu.

Phòng thí nghiệm thiên nhiên khắc nghiệt nhất hành tinh

Vịnh Prydz được giới khoa học ví như một "trung tâm sinh học" cực kỳ năng động, nơi cư trú của tôm krill, hải cẩu và chim biển. Trong chuyến khảo sát này, đội ngũ sẽ tập trung vào ba khu vực điển hình bằng cách điều phối các nền tảng quan sát tích hợp tiên tiến nhất. 

Theo Chen Jianfang, phó trưởng đoàn thám hiểm Nam Cực lần thứ 42 của Trung Quốc và nhà khoa học trưởng của Đoàn thám hiểm chung Vịnh Prydz, chuyến thám hiểm này sẽ tập trung vào ba câu hỏi khoa học cốt lõi.

Thứ nhất, nghiên cứu này nhằm mục đích lấp đầy những khoảng trống trong nghiên cứu khoa học về "hệ sinh thái tối" của các vùng biển rìa Nam Cực bằng cách điều tra sự tiến hóa theo mùa của quá trình hình thành băng, đối lưu sâu và sự hình thành nước đáy trong hồ liên băng Prydz Bay, dòng chảy carbon mà nó tạo ra, và tác động của địa hình biển và thềm băng liên quan. Thứ hai là sự tiến hóa theo mùa của các nguồn sinh khối, lưu trữ, tiêu thụ và chôn vùi trong hệ sinh thái. Cuối cùng là mối tương quan cũng như các chiến lược sinh tồn của quần thể sinh vật, sự phân bố và khả năng sống sót.

Tuyết Long 2: "Pháo đài công nghệ" chinh phục băng giá

Để thực hiện được những phép đo chính xác trong điều kiện mùa thu Nam Cực, tàu Tuyết Long 2 đóng vai trò là quan trọng với những đặc tính kỹ thuật vượt trội. Đây là tàu phá băng nghiên cứu vùng cực đầu tiên do Trung Quốc tự chế tạo và là tàu nghiên cứu vùng cực phá băng hai chiều đầu tiên trên thế giới. 

Tàu dài 122,5 mét và có trọng tải thiết kế gần 14.000 tấn. Nó sử dụng hai hệ thống đẩy phá băng công suất 7,5 megawatt và là tàu phá băng nghiên cứu vùng cực đầu tiên trên thế giới áp dụng công nghệ phá băng hai chiều ở cả mũi và đuôi tàu.

Công nghệ phá băng hai chiều: Đây là tàu nghiên cứu đầu tiên trên thế giới có khả năng phá băng cả bằng mũi và đuôi. Tàu có thể xuyên qua lớp băng dày 1,5 mét cùng lớp tuyết phủ 0,2 mét ở tốc độ ổn định, cho phép tiếp cận những tọa độ "khó nhằn" nhất mà các tàu truyền thống phải bỏ cuộc.

Giếng quan sát xuyên thân tàu: Thiết kế này cho phép thả các thiết bị đo đạc nhạy cảm xuống đáy biển ngay từ bên trong lòng tàu, bảo vệ thiết bị khỏi va chạm với băng trôi và đảm bảo dữ liệu thu thập liên tục ở mọi tầng nước.

Hệ thống định vị động lực học: Hệ thống có tác dụng giữ tàu ở vị trí đứng yên chính xác tuyệt đối giữa dòng hải lưu mạnh và băng trôi. Đây là yếu tố sống còn để lấy mẫu lõi trầm tích và bẫy carbon ở độ sâu hàng nghìn mét mà không bị sai lệch tọa độ.

Có thể nói, chuyến hải trình của tàu Tuyết Long 2 không chỉ là một cuộc khảo sát địa lý, mà là minh chứng cho sự hợp tác quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ đỉnh cao.