Đại học hạnh phúc là năng lực cần được lan tỏa chứ không phải phong trào

Chia sẻ tại buổi toạ đàm, cô Nguyễn Thị Thúy – Trưởng khoa Đào tạo và Phát triển Kỹ năng mềm Trường ĐH Đại Nam bày tỏ: Hạnh phúc là cảm nhận của mỗi người và ở mỗi giai đoạn sẽ có những cảm nhận khác nhau. Sau chương trình hôm nay, tôi thấy ý nghĩa lớn nhất là việc nhìn nhận hạnh phúc dưới góc nhìn của sinh viên.

Mỗi ngày đến trường là một niềm hạnh phúc. Tôi nghĩ, ít nhất với sinh viên, đó chính là điều quan trọng nhất. Bên cạnh đó, các định nghĩa về hạnh phúc của sinh viên chưa thật sự chạm đến “vết cứa” của cô. Đam mê không chỉ là những ngày hạnh phúc, mà còn là sự chấp nhận lắng nghe, phản biện và tôn trọng góc nhìn của nhau để cùng hướng đến mục tiêu chung.

Thứ hai, hạnh phúc từ lăng kính đời thường thường gắn với những điều rất giản dị như: giảng viên, viện, nhà đầu tư…Trong quá trình làm việc với nhiều em bơ vơ, học kém, gặp trở ngại trong công việc…, tôi nhận ra rằng cần lắng nghe sinh viên nhiều hơn. 

Cần đặt câu hỏi điều gì khiến các em hạnh phúc, điều gì làm các em chưa vui và đâu là những áp lực các em đang gặp phải. Giảng viên cũng cần có một ngày đi làm vui vẻ, bởi đó cũng là niềm hạnh phúc.

Thứ ba, đại học hạnh phúc phải bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Thầy cô hạnh phúc mới mang lại hạnh phúc cho người xung quanh. Đây có thể trở thành một làn sóng tích cực.

Thứ tư, đại học hạnh phúc là năng lực cần được lan tỏa chứ không phải phong trào. Chúng ta có thể cùng nhau thực hiện bằng những hành động cụ thể: Tạo kênh lắng nghe định kỳ; Diễn đàn nói với từng đối tượng; Phát triển lớp học hạnh phúc theo phản hồi nghiêm túc; Tăng cường giáo dục sức khỏe tinh thần đồng hành cùng sinh viên; Góc chia sẻ hành động đẹp giữa sinh viên và giảng viên.

Một trường đại học nên truyền cảm hứng để học sinh – sinh viên tự học được và học suốt đời

Phát biểu tại toạ đàm, GS.TS. Nguyễn Hữu Ninh - Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu, Giáo dục Môi trường và Phát triển dẫn lời Stephen Hawking từng nói: Trí tuệ thông minh là sự thích nghi của con người với môi trường thay đổi.

Mỗi cuộc khủng hoảng công nghệ mới tạo cơ hội cho những tổ chức biết thay đổi nhanh. Vì vậy, trường Đại học tốt không phải tạo ra người giỏi thi cử, mà tạo ra những người đủ năng lực thích nghi được với những thay đổi chưa từng có của xã hội loài người mà vẫn giữ được nhân cách, vẫn giữ được sáng tạo, hạnh phúc.

Trong thế giới hiện nay, khi đối mặt với AI chúng ta nên biết không sợ AI, biết hợp tác với AI, không quá mức, không cực đoan và luôn luôn phản biện thì sẽ tận dụng được AI tối đa.

Một trường Đại học nên truyền cảm hứng để học sinh – sinh viên tự học được và học suốt đời. Bên cạnh đó, tư duy phản biện là cực kỳ quan trọng đối với cả học sinh – sinh viên và giảng viên.

Một trường đại học thành công và hạnh phúc phải là sự kết hợp hài hòa của hai yếu tố

Tham gia phần toạ đàm tại Hội thảo hôm nay, khi nói về việc các trường đại học hiện nay còn chậm đổi mới, chương trình đào tạo thiếu sức sống, khô khan, quá nặng tính hàn lâm giống như một “pháo đài học thuật” thiếu đi tính thực chiến, GS. TS Nguyễn Văn Nội - Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam, Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQGHN trả lời: Hai khái niệm: "Pháo đài học thuật" và "Tính thực chiến" này thực chất không hề mâu thuẫn hay loại trừ nhau. 

Một trường đại học thành công và hạnh phúc phải là sự kết hợp hài hòa của cả hai yếu tố đó. Chúng ta cần hiểu khái niệm "Pháo đài học thuật" theo một nghĩa rất tích cực, chứ không phải tiêu cực. 

Một trường đại học muốn đứng ở một tầm cao nhất định thì các nhà khoa học, các giảng viên của ngôi trường đó phải đầu tư thời gian, tâm huyết để thực hiện các đề tài nghiên cứu cơ bản có tầm vóc. Chính điều đó mới tạo nên vị thế đỉnh cao của nhà trường, giúp trường đạt tầm vóc khu vực và quốc tế. Đó là nền tảng cốt lõi mà một trường đại học bắt buộc phải xây dựng để xứng đáng là một "pháo đài học thuật".

Tuy nhiên, vấn đề lớn sẽ xảy ra khi "pháo đài học thuật" đó bị cô lập. Điều này cực kỳ nguy hiểm. Sự cô lập sẽ dẫn đến hệ quả là những công trình nghiên cứu của các cán bộ khoa học, của nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chỉ nằm trên giấy mà không thể bước ra ngoài đời thực. 

Yếu tố quan trọng thứ hai là các chương trình đào tạo cần phải được liên tục cập nhật và đổi mới nhằm khơi dậy hứng thú học tập cho sinh viên. Điều này cực kỳ quan trọng. Nếu một giáo trình, một bài giảng mà suốt 3 - 4 năm không được cập nhật — đặc biệt là trong thời đại ngày nay khi công nghệ AI, Blockchain đang bùng nổ mạnh mẽ — thì giá trị và chất lượng bài giảng chắc chắn đã bị giảm đi nghiêm trọng.

Cụ thể hơn, người học ngày nay cần phải thích ứng nhanh chóng với nghề nghiệp. Điều đó có nghĩa là: Nhà trường vừa phải giữ vững các chương trình đào tạo đỉnh cao, vừa phải chủ động cập nhật hơi thở của thời đại và nhịp đập của cuộc sống thực tế vào bài giảng. 

Nếu không làm được điều đó, tất cả những kiến thức được truyền thụ sẽ nhanh chóng trở nên lỗi thời, chỉ còn là những mớ kinh nghiệm cũ kỹ, và việc mang kiến thức đó ra phục vụ xã hội, phục vụ cộng đồng sẽ bị hạn chế rất nhiều.

Giáo sư Nội cho rằng, cần giữ vững giá trị "pháo đài học thuật" của các trường đại học, nhưng đồng thời phải biến nơi đây thành những môi trường "thực chiến", liên tục thay đổi chương trình đào tạo để bắt kịp với nhịp đập và xu thế phát triển của thời đại.

Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam cho hay: "Theo quan niệm của tôi, một trường đại học hạnh phúc phải bao phủ được cả ba nhóm đối tượng:

• Thứ nhất là cán bộ giảng dạy.

• Thứ hai là người học.

• Thứ ba là lực lượng phục vụ.

Đối với cán bộ giảng dạy, điều cốt lõi đầu tiên là phải đảm bảo được sự tự do học thuật. Điều này cực kỳ quan trọng. Đối với trường chúng tôi, nhà trường phải tạo mọi điều kiện tối ưu để các nhà khoa học tỏa sáng.

Đối với sinh viên, các em phải cảm thấy hạnh phúc khi học tập. Giống như một diễn giả đã nói sáng nay: "Làm sao để mỗi sáng thức dậy, các em đều háo hức muốn đến trường".

Đối với lực lượng phục vụ, họ là cán bộ ở các phòng ban chức năng, là những người làm công tác hậu cần, vệ sinh... Đây là lực lượng thầm lặng giúp đỡ cán bộ giảng dạy và sinh viên hoàn thành tốt công việc của mình. Họ cũng cần phải cảm thấy hạnh phúc, cần được nhìn nhận, tôn trọng và đánh giá đúng mực theo những công lao đóng góp cho nhà trường. Chỉ khi chúng ta trân trọng họ thì toàn bộ cỗ máy của nhà trường mới thực sự vận hành trơn tru và phát triển được.

Muốn có hạnh phúc bền vững, nhà trường cần giúp sinh viên và giảng viên phát triển những năng lực sâu hơn

Sau phần Tham luận, Hội thảo bước sang phần Tọa đàm với sự tham dự của các diễn giả: GS. TS Nguyễn Văn Nội, GS.TS Nguyễn Hữu Ninh và doanh nhân Phạm Huy Phong. Nhà báo Bùi Ngọc Hải là người điều phối phiên Tọa đàm.

Mở đầu phiên Tọa đàm là doanh nhân Phạm Huy Phong - CEO Mainetti Việt Nam kiêm CPO Tập đoàn Mainetti toàn cầu. Ông Phong là lãnh đạo đã có 4 năm thực hành doanh nghiệp hạnh phúc theo sự hướng dẫn của GS Hà Vĩnh Thọ (GĐ chương trình - trung tâm tổng hạnh phúc quốc gia Bhutan).

Nhà báo Bùi Ngọc Hải: Nhiều chủ doanh nghiệp hiện nay đang than phiền rằng: Sinh viên mới ra trường dường như đang thiếu một 'la bàn' nội tại. Các em rất giỏi công nghệ nhưng lại dễ dàng nhảy việc khi gặp áp lực nhỏ, thiếu sự cam kết bền bỉ và đôi khi là sự thiếu nhiệt huyết trong những công việc nền tảng. Họ băn khoăn: Liệu có phải nhà trường đang thiên về dạy các em 'cách kiếm việc' chứ chưa dạy một thái độ sống, thái độ làm việc thực sự ý nghĩa? Từ lăng kính của một nhà tuyển dụng và một doanh nghiệp thực hành hạnh phúc, ông có nhận thấy thực trạng này?

Trả lơi câu hỏi này, ông Phạm Huy Phong kể lại một câu chuyện: Sáng nay tôi đến trường từ sớm, đi dạo một vòng quanh khuôn viên và được các bạn sinh viên hỗ trợ rất tận tình, tôi khá ấn tượng vì sự khiêm tốn của các bạn. Tôi hỏi một bạn rằng: “Đi học có hạnh phúc không?”, bạn trả lời rất nhẹ nhàng rằng mỗi ngày đến trường đều là một ngày vui, vì được trao đổi với bạn bè và các thầy cô.

Và tôi thực sự “wow”, vì cảm nhận được ở bạn khả năng quan sát và giao tiếp rất tốt.Sinh viên Việt Nam hiện nay có nhiều thuận lợi hơn trước, khả năng tiếp cận tri thức cũng được cải thiện rất nhiều trong những năm gần đây.

 Tuy nhiên, có một khó khăn chung là thế giới thay đổi quá nhanh. Sự tập trung bị phân tán, thông tin bị phân mảnh liên tục. Trong khi đó, tính kiên trì, sự bền bỉ lại chưa thực sự được rèn luyện thông qua những bộ khung năng lực bài bản.

Nhưng để xây dựng được sự bền bỉ, trước hết phải có một triết lý đúng. Đây không phải là nơi công việc dễ dàng. Mọi thứ đều đòi hỏi hiệu quả. Nhưng quan trọng hơn, mỗi người phải tìm thấy ý nghĩa và giá trị trong công việc mình làm, hướng đến một mục tiêu cao đẹp hơn. Khi đó, con người mới cảm nhận được hạnh phúc.

Năng lực bền bỉ cần được xây dựng thông qua ba sự kết nối: Thứ nhất là kết nối với chính mình: hiểu mình là ai, mình có giá trị gì và muốn trở thành người như thế nào. Thứ hai là kết nối với những người xung quanh: biết lắng nghe, hợp tác, tôn trọng sự khác biệt và làm việc có trách nhiệm với người khác. Thứ ba là kết nối với xã hội, đất nước và môi trường rộng lớn hơn: hiểu rằng tri thức không chỉ để phục vụ bản thân, mà còn để tạo ra giá trị cho cộng đồng.

Nhà báo Bùi Ngọc Hải: Mainetti đã chứng minh hạnh phúc tạo ra năng suất, chất lượng. Từ mô hình doanh nghiệp mà ông đang vận hành, ông có thể gợi ý, hiến kế gì cho các trường đại học mong muốn đi thao con đường kiến tạo hạnh phúc?

Trả lời câu hỏi trên, ông Phong bày tỏ: Sáng nay tôi nghe và học được rất nhiều từ anh Thành Nam. Dù là đại học hay doanh nghiệp thì về bản chất đều là một tổ chức, và muốn xây dựng hạnh phúc một cách bền vững thì phải có “khung”.

Thứ nhất là phải có triết lý. Cần phân biệt giữa sự hài lòng ngắn hạn và hạnh phúc toàn diện. Triết lý ấy không thể chỉ là khẩu hiệu treo trên tường, mà phải được nắm giữ và theo đuổi xuyên suốt trong một thời gian dài.

Thứ hai là phải đo lường. Hạnh phúc là một khái niệm khá trừu tượng, nhưng thực tế hiện nay có rất nhiều công cụ để đo lường ở nhiều cấp độ khác nhau. Theo cách GS Hà Vĩnh Thọ hướng dẫn, có thể dùng khung 9 lĩnh vực để đánh giá, nhưng điều quan trọng là câu hỏi không được bê nguyên từ bên ngoài vào mà phải xuất phát từ chính nội bộ bên trong tổ chức. Có nơi đo được tới 86% nhân viên cảm thấy hạnh phúc.

Thứ ba là xây dựng năng lực hạnh phúc, chứ không chỉ tổ chức các hoạt động tạo niềm vui. Một ngày hội hay một sự kiện vui vẻ có thể tạo ra cảm xúc tích cực, nhưng thường chỉ mang tính ngắn hạn. 

Muốn có hạnh phúc bền vững, nhà trường cần giúp sinh viên và giảng viên phát triển những năng lực sâu hơn như tự nhận thức, lòng biết ơn, khả năng lắng nghe, năng lực phục hồi, tinh thần hợp tác và trách nhiệm với cộng đồng. 

Điều này cũng rất gần với tinh thần của IDG: muốn tạo ra phát triển bền vững ở bên ngoài, con người phải phát triển năng lực bên trong trước. Quan trọng hơn, con người không chỉ cần hạnh phúc mà còn cần có năng lực cảm thụ hạnh phúc, năng lực nhận diện hạnh phúc. Những kỹ năng như chú tâm, nhận diện cảm xúc xã hội hay thể hiện lòng biết ơn đều cần được rèn luyện.

Nói đến việc đào tạo kỹ năng về lòng biết ơn, nhiều người thường e ngại rằng liệu điều đó có trở thành một kiểu tuyên truyền hay “tẩy não”, bắt mọi người phải biết ơn công ty hay không. Nhưng thực ra không phải vậy. 

Điều cốt lõi là giúp mỗi người nhận ra và biết ơn những gì mình đang có: biết ơn cha mẹ, vợ chồng, con cái, những người xung quanh… Từ đó, họ mới hình thành được năng lực nhận thức về hạnh phúc.

Thứ tư là câu chuyện làm gương, hay còn gọi là “thân giáo”. Thầy cô chính là tấm gương để sinh viên và những người trẻ nhìn vào, học hỏi. Và sự thân giáo ấy phải bắt đầu từ việc lắng nghe: lắng nghe sinh viên, lắng nghe phản hồi của mọi người, thay vì chỉ nói một chiều.

Những sinh viên được học tập trong tâm thế hạnh phúc và gắn kết thường có nhiều cơ hội thành công

Tại buổi thảo luận, ông Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho biết: Tại Việt Nam, các cơ sở giáo dục Đại học đang giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn góp phần nuôi dưỡng những con người có năng lực, trách nhiệm và khả năng xây dựng cuộc sống bền vững cho cộng đồng và xã hội.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng những sinh viên được học tập trong tâm thế hạnh phúc và gắn kết thường có nhiều cơ hội thành công và cảm thấy hài lòng hơn trong môi trường làm việc sau này.

Nếu hạnh phúc chỉ được cảm nhận như một khái niệm chung chung, thì sẽ rất khó để chuyển hóa thành hành động cụ thể. Vì thế, cần có những tiêu chí rõ ràng để chuyển hóa hạnh phúc thành những giá trị cụ thể có thể đánh giá được - nhất là trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam, nơi cơ hội nghề nghiệp, uy tín và kỳ vọng của gia đình luôn được xem trọng.

Theo ông, các tiêu chí cụ thể bao gồm:

1.Chất lượng học tập & Kết quả học thuật

2.Năng lực làm việc & Hành trang sự nghiệp

3.Chất lượng giảng dạy và Sự đồng hành

4.Cơ sở vật chất, dịch vụ & Môi trường học tập

5.Uy tín, niềm tin & Giá trị nhận được

"Chúng tôi tin rằng, để đáp ứng những tiêu chí vừa nêu trên, chất lượng chính là nền tảng cốt lõi kiến tạo nên con người hạnh phúc trong giáo dục", ông Rick Bennett nói.

Thiên tài được sinh ra từ niềm vui, chỉ khi người học cảm thấy hạnh phúc, được truyền cảm hứng và được phát triển bản thân thì mới có thể sáng tạo và bứt phá

Cũng tại buổi hội thảo sáng nay, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã có bài tham luận chia sẻ về “công thức kiến tạo hạnh phúc” trong giáo dục đại học.

Đầu tiên, ông nhấn mạnh rằng hạnh phúc không phải là khái niệm cảm tính mà hoàn toàn có thể được xây dựng bằng những nền tảng cụ thể. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, từ năm 2019, khái niệm “hạnh phúc” tại trường học bắt đầu được thúc đẩy mạnh mẽ ở các trường THPT. Và hiện nay, trường đại học hạnh phúc bắt đầu được đề cập tới trong bối cảnh các trường đại học chuyển mình từ mô hình nghiên cứu hàn lâm sang đổi mới sáng tạo. 

Ông cho rằng: “Thiên tài được sinh ra từ niềm vui”, bởi chỉ khi người học cảm thấy hạnh phúc, được truyền cảm hứng và được phát triển bản thân thì mới có thể sáng tạo và bứt phá. Từ đó, ông đặt ra câu hỏi: Liệu chính các trường đại học đã thật sự hạnh phúc chưa, và người học có đang hạnh phúc trong môi trường học tập của mình hay không?

Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên hiện nay đang chịu áp lực lớn về học tập, thi cử và tương lai nghề nghiệp. Dẫn lại một nghiên cứu tại TP.HCM, ông Nam cho biết vào thời điểm ôn thi, nhiều sinh viên gần như không còn năng lực tận hưởng hạnh phúc. Dù có nhiều ước mơ và khát vọng nhưng không ít bạn trẻ thiếu điều kiện để hiện thực hóa những điều mình mong muốn.

Theo các chuyên gia, công thức hạnh phúc không chỉ dừng ở cảm xúc tích cực mà còn bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng phát triển bản thân bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, “sư phạm số” được nhấn mạnh như một xu hướng tất yếu, nơi người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn chủ động kiến tạo nội dung học tập cho chính mình.

Từ đó, các chuyên gia đề xuất công thức Trường Đại học hạnh phúc gồm các trụ cột:

Tự chủ: Linh hoạt về tài chính, học thuật, tổ chức

Hệ sinh thái bao bọc chuyển khung tiêu chí của UNESCO

Năng lực của sinh viên đó là sự tự quyết, lòng biết ơn, thể chất lành mạnh.

PGS Trần Thành Nam cũng khẳng định, hạnh phúc học đường là kết quả của việc nhân cấp hệ thống quản trị hiện đại với môi trường nhân văn, cộng hưởng cùng năng lực tự thân của người học.

TS Lê Mai Lan – Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học VinUni và tham luận: “Kiến tạo hạnh phúc từ giảng đường đại học"

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Lê Mai Lan – Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup xúc động bày tỏ: Tôi nghĩ hội thảo hôm nay rất thành công, bởi chính tôi cũng cảm thấy hạnh phúc khi được trở lại đây, gặp lại những người anh, người bạn đã hơn 20 năm chưa gặp, gặp lại các thầy cô từng đồng hành cùng tôi trong hành trình hoàn thành văn bằng tiến sĩ.

Tôi cũng nhìn thấy ở sinh viên Đại Nam một năng lượng rất đẹp: các bạn trẻ trung, tươi vui, xinh đẹp và đầy sức sống. Đó là một cảm giác rất khác biệt. Và hơn hết, chủ đề hôm nay thực sự rất hay.

Suốt nhiều tháng qua, đi đâu người ta cũng nói về đổi mới sáng tạo, về xếp hạng đại học, về nghiên cứu học thuật… Nhưng đây là lần đầu tiên tôi tham dự một hội thảo có chủ đề vừa nhân văn, vừa giàu cảm xúc đến vậy.

Hôm nay, tôi đến đây với hai vai trò: nữ Chủ tịch Hội đồng trường duy nhất trong phiên thảo luận, đại diện cho VinUni, đồng thời là đại diện doanh nghiệp với vai trò Phó Chủ tịch Vingroup.

Dù vẫn là một trường đại học còn rất trẻ, chưa có danh tiếng toàn cầu, nhưng VinUni đặt ra tham vọng rất lớn: trở thành một trong 100 trường đại học xuất sắc nhất thế giới.Chủ đề hôm nay là Kiến tạo trường học Hạnh phúc - Hiến kế cho giáo dục đại học. 

Với chúng tôi, “hạnh phúc” không chỉ là một cảm xúc thoáng qua. Đó là cảm giác mình được thuộc về, được cân bằng, được sống có ý nghĩa và có thể duy trì trạng thái thăng bằng ấy trong dài hạn. Hạnh phúc là khi bạn làm những điều ý nghĩa, biết yêu bản thân và cảm thấy mình thực sự thuộc về một cộng đồng nào đó. Để tạo ra hạnh phúc là cả một quá trình phức tạp, liên quan đến rất nhiều hormone và sự vận hành của toàn bộ não bộ.

Tôi rất đồng ý với quan điểm của nhà báo Bùi Ngọc Hải, hạnh phúc là sự hài lòng, tự hào. Nhưng “hài lòng” lại là một khái niệm khác trong vấn đề hạnh phúc. Hài lòng là khoảng cách giữa điều mình nhận được và điều mình kỳ vọng. Ở đây luôn tồn tại một phép trừ: hoặc điều nhận được phải lớn hơn kỳ vọng, hoặc mình phải hạ thấp kỳ vọng xuống — mà điều thứ hai thì không ai thực sự thích cả.

Vì thế, nếu chỉ hướng tới sự hài lòng, nhà trường sẽ tập trung vào việc nâng cấp cơ sở vật chất, cải thiện dịch vụ, mở thêm chương trình đào tạo hay văn bằng… 

Nhưng như thế là chưa đủ. Chúng tôi cho rằng điều quan trọng hơn là tạo ra “sự tự hào”. Và với VinUni, công thức của sự tự hào là: Tự hào = bản sắc cá nhân + sự chuyển hóa + cảm giác thuộc về.

Khi khảo sát mức độ hài lòng, hơn 85% sinh viên cho biết các bạn hài lòng với trường. Những góp ý chủ yếu chỉ xoay quanh những chuyện rất nhỏ như bãi đỗ xe hay chất lượng đồ ăn. Điều đó có nghĩa là cơ sở vật chất và trải nghiệm nhìn chung đã đáp ứng kỳ vọng của sinh viên.

Nhưng năm 2023, khi chúng tôi thực hiện khảo sát NPS — tức khảo sát mức độ sẵn sàng lựa chọn lại VinUni nếu được bắt đầu lại — thì kết quả hoàn toàn khác.Câu hỏi khi đó chỉ có hai lựa chọn: “Yes” hoặc “No”. Không có thang điểm 1-10, không có vùng trung tính. Đó là một câu hỏi rất khắc nghiệt. Và kết quả lúc ấy chỉ là 43%.

Tại sao tỷ lệ hài lòng là hơn 85%, nhưng tỷ lệ sẵn sàng chọn lại trường chỉ là 43%? Chúng tôi đã thực sự đau đầu để đi tìm lời giải.

Hiện nay, chỉ số NPS đã tăng lên 60,36%, nhưng chúng tôi vẫn chưa dừng lại. Bởi NPS không đơn thuần là câu chuyện hài lòng, mà phản ánh mức độ tự hào: nếu có cơ hội lựa chọn lại, liệu sinh viên có tiếp tục chọn chính ngôi trường mình đang học hay không.Sự hài lòng khiến sinh viên ở lại. Nhưng sự tự hào mới khiến cựu sinh viên quay trở về.

VinUni mới chỉ có hai khóa tốt nghiệp, nhưng ngay từ đầu chúng tôi đã muốn xây dựng tinh thần “quay trở lại”. Bởi việc cựu sinh viên quay về luôn là sự tự nguyện. Không ai có quyền ép buộc họ. Và chính sự tự nguyện ấy là thước đo rất rõ cho niềm tự hào mà họ dành cho ngôi trường của mình.

Nhiều nơi gọi đó là “đền ơn đáp nghĩa” nhưng chúng tôi không dùng cách gọi ấy. Chúng tôi gọi đó là “pay it forward” — trả ơn cho tương lai. Bạn không cần biết người nhận là ai, chỉ cần tiếp tục cho đi.

Mô hình mà chúng tôi đang theo đuổi là: xây dựng một “đại học kiến tạo tự hào”. Điều đó bắt đầu từ triết lý giáo dục của nhà trường: thúc đẩy con người phát triển thông qua thử thách, sự tò mò và tinh thần nghiên cứu. Và để làm được điều đó, cần cả một hệ thống từ quản trị, đầu tư cho tới vận hành phía sau.

Từ năm nay, VinUni sẽ triển khai một mô hình văn bằng mới. Sinh viên không chỉ nhận bằng tốt nghiệp và bảng điểm, mà còn có thêm một “hồ sơ trải nghiệm” và “hồ sơ năng lực” .Trong đó sẽ có định nghĩa của chính sinh viên về bản thân mình, toàn bộ năng lực liên quan đến AI, công nghệ, các quốc gia từng trải nghiệm, sản phẩm đã làm ra, các dự án từng tham gia…

Tất cả đều được xác nhận bởi lãnh đạo nhà trường và các giáo sư quốc tế trực tiếp hướng dẫn. Chỉ khi làm được như vậy, giáo dục đại học mới thực sự đi đúng nghĩa của nó.

Tôi nghĩ chúng ta không nên xây dựng đại học theo hướng “làm hài lòng sinh viên”, mà phải hướng tới việc tạo ra những ngôi trường khiến sinh viên tự hào. Và cũng có một câu hỏi rất thú vị: liệu có thể “chưa hài lòng nhưng vẫn tự hào”, hoặc “hài lòng nhưng không tự hào” hay không?

Tôi từng xem một cuộc tranh biện của sinh viên Fulbright University Vietnam trong giai đoạn trường đối mặt với khủng hoảng liên quan đến tư tưởng chính trị và bộ máy lãnh đạo. Khi đó, có người hỏi một nữ sinh viên — cũng là Chủ tịch Hội sinh viên — rằng: “Trường của bạn liên tục thay đổi giáo sư như vậy, bạn có thấy yên tâm không?”

Và cô ấy trả lời: “Đúng, trường tôi đang thay đổi. Nhưng tôi được đào tạo để sống trong một môi trường luôn thay đổi như thế. Và tôi tự hào về ngôi trường của mình.”

Hay như ở Vingroup, nơi tôi đang làm việc. Chúng tôi là một tập đoàn rất áp lực. Đặc biệt trong giai đoạn làm VinFast, đã có vô số hoài nghi. Nhưng có lần tôi ngồi trong một quán cà phê ở Toronto, nhìn ra con phố phủ đầy tuyết trắng và thấy một chiếc VinFast màu trắng do người dân bản địa lái ngang qua. Khoảnh khắc ấy, tôi thực sự cảm thấy một niềm tự hào rất lớn.

Tôi nghĩ đến tất cả những người công nhân trong tập đoàn — những người khoan từng con ốc, lắp từng chi tiết, sơn từng lớp màu cho chiếc xe. Họ đều có quyền tự hào.Có thể VinFast chưa hoàn hảo. Nhưng chúng tôi có quyền tự hào về điều mình đang làm. Và tất cả chúng ta cũng đều có quyền tự hào như thế.

Đại học không phải là một mô hình kinh doanh giáo dục. Sinh viên không phải khách hàng. Chúng tôi không cung cấp dịch vụ. Chúng tôi là một tổ chức giáo dục. Và sinh viên là những người bạn đồng hành.

Trường đại học hạnh phúc không phải là một nơi không có áp lực, mà là nơi giúp con người trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn và có đủ năng lực để bước vào đời

Mở đầu phần tham luận tại Hội thảo hôm nay, Tiến sĩ Lê Đắc Sơn (Chủ tịch HĐQT Trường ĐH Đại Nam) cho biết Trường Đại học Đại Nam đang hướng tới mục tiêu kiến tạo một môi trường học tập và làm việc hạnh phúc, nhân văn. Đây là nơi mỗi cá nhân đều được trao cơ hội để phát triển năng lực, khẳng định giá trị bản thân và tự hào đóng góp cho xã hội.

Đối với Trường Đại học Đại Nam, hạnh phúc trong giáo dục không nằm ở những giá trị "dễ chịu ngắn hạn" như học nhẹ, thi dễ, điểm cao hay né tránh áp lực. Thay vào đó, nhà trường hướng tới hạnh phúc dài hạn, cốt lõi là giúp người học đạt được năng lực thực tế, khả năng tự lập, làm được việc và hình thành lòng tự trọng nghề nghiệp. Niềm hạnh phúc bền vững của người trẻ không đến từ một tấm bằng đẹp, mà đến từ cảm giác tự tin có thể đứng vững bằng chính năng lực của mình trước những thử thách của cuộc đời.

Theo ông Sơn, mô hình "Đại học Hạnh phúc" này được xây dựng dựa trên sự gắn kết chặt chẽ và mang lại giá trị cho 3 chủ thể cốt lõi:

Giảng viên: Được tôn trọng, được tạo điều kiện phát triển và tìm thấy niềm vui trong nghề nghiệp.

Sinh viên: Được trang bị đầy đủ năng lực, đảm bảo có việc làm và tự tin bước vào đời.

Nhà đầu tư: Đảm bảo nhà trường phát triển bền vững, nhận được sự tin tưởng từ xã hội và tạo ra những giá trị tích cực cho đất nước.

Ông Sơn đã đưa ra 3 câu hỏi cốt lõi cho người học: "Học để làm gì? Cần đạt năng lực gì? và Ra trường phải làm được gì?"

Ông cho rằng: "Giá trị của giáo dục không còn nằm ở việc ghi nhớ quá nhiều kiến thức vĩ mô mà tập trung vào năng lực tư duy, sự sáng tạo, tinh thần học tập liên tục và khả năng hợp tác với AI.

Sinh viên không sợ hãi trước trí tuệ nhân tạo mà biết cách làm chủ và sử dụng AI như một trợ lý ảo cá nhân hóa việc học để nâng cao hiệu quả, nhưng tuyệt đối không bị lệ thuộc vào nó. Một sinh viên rất khó có năng lực thực tế nếu suốt những năm tháng trên ghế nhà trường không được va chạm với môi trường làm việc thực hành. 

Mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp không dừng lại ở việc ký kết hình thức hay tham quan trải nghiệm ngắn hạn. Ông cho rằng, doanh nghiệp phải trở thành một phần hữu cơ trong quá trình đào tạo, cùng nhà trường xây dựng chuẩn đầu ra, tham gia giảng dạy, đồng thiết kế chương trình, đánh giá năng lực và phản hồi về chất lượng sinh viên, từ đó mở rộng cơ hội thực tập và tuyển dụng trực tiếp.

"Nhà trường không lựa chọn sự dễ dãi, buông lỏng trong quản lý, nhưng cũng nói không với những áp lực hình thức hay sự kiểm soát cứng nhắc. Mọi áp lực học đường chỉ có ý nghĩa khi nó thúc đẩy con người trưởng thành hơn", ông Sơn chia sẻ.

Vị lãnh đạo nhà trường cũng nhấn mạnh: "Một sinh viên trưởng thành không phải là người biết nhiều lý thuyết nhất, mà là người biết đứng dậy sau va vấp. Một trường đại học hạnh phúc không thể được tạo ra bằng truyền thông, mà phải được tạo ra bằng chất lượng thật và niềm tin thật. 

Cung với đó, trường đại học hạnh phúc không phải là một nơi không có áp lực, mà là nơi giúp con người trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn và có đủ năng lực để bước vào đời".

Kết thúc phần tham luận, Tiến sĩ Lê Đắc Sơn muốn khẳng định một điều với các thầy cô, các nhà báo và các vị khách quý: Chúng tôi sẽ kiên cường đi theo con đường đã chọn, để 5 năm, 10 năm sau khi ra trường, tất cả sinh viên Đại Nam đều được xã hội thừa nhận là những con người có đủ năng lực kiến tạo cuộc đời, là những cá nhân ưu tú có trách nhiệm với gia đình và đất nước. Đó là mục đích theo đuổi của chúng tôi. Còn kết quả ra sao, các thế hệ sinh viên tương lai sẽ là người kiểm nghiệm. 

Đến một ngày đẹp trời nào đó, khi khảo sát và nhận được câu trả lời từ các em sinh viên rằng: "Tôi tự hào và hài lòng khi học tại Đại học Đại Nam, tôi yêu ngôi trường này", đó sẽ là phần thưởng cao quý nhất dành cho những người làm giáo dục như chúng tôi, Tiến sĩ Lê Đắc Sơn bày tỏ.

Nếu đại học là khâu chuẩn bị cuối cùng để vào đời, thì đây nên là nơi dạy thế hệ trẻ cách sống, cách làm việc và cống hiến trong hạnh phúc

Mở đầu Hội thảo, ông Bùi Ngọc Hải - Giám đốc Soha.vn, Trưởng Ban tổ chức đã có bài phát biểu rất sâu sắc về việc kiến tạo đại học hạnh phúc.

Ông cho biết: "Trong một khảo sát của chúng tôi với gần 9.200 sinh viên của 10 trường Đại học, thì có đến 927 sinh viên chỉ chấm 0 - 5 điểm cho câu hỏi: Trường có tạo cơ hội để bạn tiếp cận doanh nghiệp, hoặc các buổi hướng nghiệp có chất lượng không?. Tức là 10,08% sinh viên đánh giá rất thấp hoạt động kết nối doanh nghiệp, tư vấn hướng nghiệp của các trường ĐH.

Trước câu hỏi về sự tự tin đối với tương lai nghề nghiệp sau khi ra trường. Có đến 1.391 sinh viên chỉ chấm từ 0-5 điểm, tương đương 15,13% tổng số người được hỏi.

Thì ra, sự hoang mang, lo sợ về nghề nghiệp và tương lai của con gái tôi không phải là thiểu số. Thế hệ hôm nay tưởng có rất nhiều thứ: ngoại ngữ, công nghệ, cơ hội phát triển, nhưng thực tế lại cho thấy lại cho thấy, có một bộ phận giới trẻ thực sự thiếu an ổn tinh thần, hay nói cách khác, chưa tìm thấy hạnh phúc thực sự trong học tập, trong công tác và trong cống hiến cho đất nước".

Ông Bùi Ngọc Hải nhận định: "Trong những năm gần đây, giáo dục đại học đã có những bước chuyển mạnh mẽ để nâng cao chỉ số hài lòng, hạnh phúc cho người học. Là một người ở ngoài ngành, tôi mạo muội nêu ra 5 khía cạnh thể hiện bước chuyển mạnh mẽ ấy.

Thứ nhất, các trường được trao quyền tự chủ lớn hơn về học thuật, về bộ máy tổ chức và tài chính, giúp chủ động hơn trong quản trị;

Thứ hai, nhiều Đại học đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy, học tập trực tuyến và quản lý hành chính thông minh;

Thứ ba, nhiều trường đã thay đổi mục tiêu từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực sáng tạo, khởi nghiệp và kỹ năng số, đáp ứng kỷ nguyên 4.0;

Thứ tư, nhiều trường đã chủ động đẩy mạnh kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế và cải thiện thứ hạng trong các bảng xếp hạng uy tín toàn cầu.

Thứ năm, nhiều đại học đã ưu tiên phát triển các ngành công nghệ cao như Bán dẫn, Dữ liệu lớn và Công nghệ sinh học để giải quyết cơn khát nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, tất cả những nỗ lực ấy, chắc chắn là chưa đủ khi chúng ta bước vào kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Kỷ nguyên mà phát triển không đánh đổi môi trường, thịnh vượng phải gắn liền hạnh phúc".

Theo Giám đốc Soha.vn, Trưởng Ban tổ chức Hội thảo thì khi nhìn sâu vào bức tranh giáo dục đại học tại Việt Nam hiện nay, chúng ta vẫn thấy những con số trăn trở: Hàng năm có tới hơn 200.000 cử nhân thất nghiệp hoặc phải làm trái ngành nghề. Ở đâu đó, vẫn xảy ra sự lãng phí lớn: bỏ ra 4-5 năm thanh xuân để học nhiều môn học và chương trình đào tạo xa rời thực tế; chi phí cuộc sống đắt đỏ nhưng lương khởi điểm của cử nhân có khi chỉ 5 triệu đồng – thấp hơn cả một lao động phổ thông lành nghề. Khi xã hội có những con người lo lắng, bất an khi bước vào đời thì gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và xã hội cũng sẽ bị tác động.

Sir Ken Robinson, một nhà giáo dục nổi tiếng toàn cầu đã từng nói: "Nhiều người bước qua hệ thống giáo dục nhưng lại đánh mất đi chính mình. Chúng ta đang vận hành những ngôi trường như những nhà máy, nơi chúng ta nỗ lực sản xuất ra những con người giống hệt nhau, thay vì nuôi dưỡng những cá nhân hạnh phúc."

Một xã hội thực sự văn minh, hạnh phúc luôn được xem là giá trị hàng đầu. Thậm chí ở Bhutan, người ta coi Tổng hạnh phúc quốc gia quan trọng hơn GDP. Họ dạy sinh viên rằng tri thức chỉ có giá trị khi nó phục vụ cho sự an lạc của cộng đồng. Còn tại Đại học Stanford (Mỹ) – cũng đang dạy sinh viên dùng "Tư duy thiết kế" để thiết kế hạnh phúc cho chính cuộc đời mình. Bởi họ tin rằng: Một kỹ sư giỏi mà bất hạnh chỉ tạo ra những cỗ máy vô hồn, nhưng một sinh viên hạnh phúc sẽ là người tạo ra những giải pháp thay đổi tích cực cho nhân loại.

Trong một guồng quay cuộc sống quá gấp gáp như hiện nay, tình trạng stress, trầm cảm, lo lắng, bất an, bệnh tật đang ngày càng trở thành gánh nặng xã hội, thì một nền giáo dục Đại học hướng tới kiến tạo hạnh phúc, càng có vai trò quan trọng hơn bao giờ hết.

Để tìm ra lời giải ý nghĩa nhất cho những câu hỏi trên, tất cả chúng ta có mặt ở đây, để bàn thảo chủ đề: Xây dựng trường Đại học kiến tạo Hạnh phúc: Từ tầm nhìn đến hành động. Đây là Hội thảo mở đầu cho chuỗi hội thảo và diễn đàn lớn về "trường học hạnh phúc", Doanh nghiệp hạnh phúc, cộng đồng hạnh phúc, được chúng tôi tổ chức dài hơi, nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hiến kế và kiến nghị chính sách nhằm góp phần giúp đất nước nâng cao chỉ số hạnh phúc.

"Để khép lại bài phát biểu hôm nay, tôi muốn mượn lời của một người đang sống trong an lạc, đó là Ngài Dalai Lama. Ông nói: "Mục đích tối thượng của cuộc đời là tìm kiếm và đạt được hạnh phúc." Thưa quý vị, nếu đại học là khâu chuẩn bị cuối cùng để vào đời, thì đại học nên là nơi dạy thế hệ trẻ cách sống, cách làm việc và cống hiến trong hạnh phúc", ông Bùi Ngọc Hải kết thúc bài phát biểu.

Khai mạc Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”

Trong báo cáo chính trị Đại hội Đảng XIV, lần đầu tiên mục tiêu “Hạnh phúc” của nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm, ngang tầm với các giá trị hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh. Trong dòng chảy đó, giáo dục đại học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức, mà còn phải là nơi kiến tạo những thế hệ con người có khả năng xây dựng và vun đắp hạnh phúc cho bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội.

Với mong muốn lan tỏa tầm nhìn, khơi gợi những sáng kiến và thúc đẩy những hành động thiết thực, 8h30 phút sáng nay 22/5, trang thông tin điện tử Soha.vn phối hợp với Trường Đại học Đại Nam chính thức khai mạc Hội thảo: “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”.

Đến tham dự và đồng hành cùng chương trình có sự hiện diện của:

TS. Trần Văn Đạt - Phó vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục & Đào tạo.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Bộ Giáo dục & Đào tạo.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hằng - Bí thư Đảng uỷ Học viện Quản lý giáo dục.

GS.TS Nguyễn Trung Việt - Hiệu trưởng Trường Đại học Thuỷ Lợi.

PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Nga, Hiệu trưởng Trường Kinh tế-ĐH Công nghiệp Hà Nội.

PGS.TS Lê Hùng Sơn - Phó Hiệu trưởng Trường đại học Trưng Vương.

GS.TS. Lê Minh Thắng - Giảng viên cao cấp, Chủ tịch Hội đồng phát triển chương trình đào tạo kỹ thuật hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội.

PGS.TS. Nguyễn Mai Hương - nguyên Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Mở Hà Nội.

PGS. Trần Thị Thu Hương - Giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Phenikaa.

PGS.TS. Nguyễn Bích Loan - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương Mại.

Bà Phan Đặng Trà My - Phó Tổng Giám đốc Chiến lược Công ty cổ phần VCCorp, Phụ trách Tăng trưởng & Đối tác chiến lược.

Ông Nguyễn Đăng Ngọc - Phó Tổng Giám đốc Chiến lược Công ty cổ phần VCCorp, Phụ trách Hợp tác chiến lược.

Cùng với sự hiện diện của các vị diễn giả:

TS Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam

GS. TS Nguyễn Văn Nội - Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam, Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQGHN

TS Lê Mai Lan - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni

GS. Rick Bennett - Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV)

GS.TS. Nguyễn Hữu Ninh - Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu, Giáo dục Môi trường và Phát triển

PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN; Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam

Doanh nhân Phạm Huy Phong - Tổng Giám đốc điều hành kiêm CPO Mainetti Việt Nam

Cùng sự hiện diện của đại diện các Khoa, Phòng, Ban, Viện, Trung tâm, sinh viên trường Đại học Đại Nam.

Làm thế nào để sinh viên nhìn lại quãng thời gian học đại học với niềm tự hào và hạnh phúc?

Một khảo sát online do Soha.vn thực hiện tháng 4/2026 cho thấy, hơn 33% trong số hơn 9.200 sinh viên ở 10 trường đại học trả lời họ đang phân vân hoặc muốn đổi ngành học nếu được chọn lại; gần 20% không thực sự tự hào về ngôi trường mình đang theo học.

Đặc biệt, trong cuộc khảo sát ở nhóm cựu sinh viên tiến hành cùng thời gian nói trên, khi được yêu cầu đánh giá về sự hài lòng với các hỗ trợ của nhà trường trong kết nối việc làm, có tới 68% người cho điểm từ 5 trở xuống, và 1/5 chấm điểm “0” tuyệt đối.

Những con số này đặt ra nhiều vấn đề đáng suy nghĩ: Mỗi năm, các trường đại học ở Việt Nam cho ra trường hàng trăm nghìn sinh viên. Nhưng làm thế nào để cái mà họ nhận được không chỉ là tấm bằng cử nhân, mà là sự trưởng thành và tự tin để sống một cuộc đời có ý nghĩa? Làm thế nào để họ nhìn lại quãng thời gian học đại học với niềm tự hào và hạnh phúc?

Những câu hỏi này cũng là chủ đề thảo luận tại Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động”, do Trường Đại học Đại Nam và Soha.vn đồng tổ chức ngày hôm nay 22/5/2026.