“Điều tôi sợ nhất không phải là thất bại trong nghiên cứu, mà là bỏ lỡ tuổi thơ của con,” chị từng chia sẻ trong một cuộc trò chuyện. Câu nói ấy phần nào cho thấy cách chị nhìn nhận thành công: không chỉ là những công trình khoa học được công bố, mà còn là sự hiện diện trọn vẹn trong đời sống gia đình.

Đi xa để trở về

Con đường của TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo gắn với y học và nghiên cứu khoa học từ rất sớm. Là bác sĩ được đào tạo bài bản, chị tiếp tục theo đuổi con đường học thuật ở môi trường quốc tế, tham gia nhiều dự án nghiên cứu có tính liên ngành và tầm ảnh hưởng rộng. Ở mỗi chặng đường, chị chọn cho mình cách đi thầm lặng, tập trung vào chuyên môn hơn là tìm kiếm sự chú ý.

TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo – nữ tiến sĩ Việt Nam đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học trẻ Toàn cầu, ghi dấu ấn trí tuệ Việt trên bản đồ khoa học quốc tế.

Khi được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học trẻ toàn cầu vào năm 2024, chị thừa nhận niềm vui đi kèm với trách nhiệm lớn. “Đây không chỉ là vinh dự cá nhân mà còn là cơ hội để tiếng nói của các nhà khoa học Việt Nam được lắng nghe nhiều hơn,” chị nói. Trong môi trường quốc tế, chị không chỉ đại diện cho lĩnh vực nghiên cứu của mình mà còn mang theo hình ảnh của những phụ nữ làm khoa học đến từ một quốc gia đang phát triển.

Công việc của chị đòi hỏi cường độ cao, từ nghiên cứu, viết bài, thuyết trình tại hội nghị cho đến tham gia các mạng lưới học thuật toàn cầu. Thế nhưng, trong câu chuyện riêng, chị ít khi nói về thành tích. Điều chị nhắc nhiều hơn là những đêm thức trắng khi làm thí nghiệm, những lần phải sắp xếp lịch bay để kịp về dự buổi họp phụ huynh của con.

“Có giai đoạn tôi gần như kiệt sức. Vừa làm nghiên cứu, vừa nuôi con nhỏ, vừa hoàn thành các mốc học thuật. Nhưng mỗi lần nhìn con ngủ, tôi lại thấy mình phải cố gắng hơn,” chị tâm sự.

Đối với chị, khoa học không phải một cuộc đua. Đó là hành trình dài, cần sự bền bỉ và kỷ luật. Chị luôn nhấn mạnh với các đồng nghiệp trẻ rằng thành công trong nghiên cứu không đến từ khoảnh khắc tỏa sáng, mà từ những ngày làm việc đều đặn, nghiêm túc. “Nếu mình yêu điều mình làm, mình sẽ tìm được cách đi tiếp,” chị nói.

Trái tim người mẹ trong phòng thí nghiệm

Điều khiến TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo được nhiều người nhắc đến không chỉ nằm ở học hàm, học vị. Đó là cách chị dung hòa hai vai trò tưởng như khó song hành: nhà khoa học và người mẹ.

Trong một bài phỏng vấn, chị từng kể về nỗi day dứt khi phải đi công tác dài ngày. “Tôi từng tự hỏi liệu mình có ích kỷ không khi dành quá nhiều thời gian cho công việc. Nhưng rồi tôi hiểu, con cần một người mẹ hạnh phúc và có đam mê, chứ không phải một người mẹ luôn tiếc nuối,” chị chia sẻ.

Chị chọn cách sắp xếp công việc khoa học thật khoa học. Những chuyến công tác được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Những buổi tối, dù bận rộn đến đâu, chị vẫn cố gắng dành thời gian trò chuyện với con. “Tôi không muốn bỏ lỡ tuổi thơ của con. Những khoảnh khắc ấy không thể làm lại,” chị nói.

TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo (hàng đầu, thứ hai từ trái sang) cùng các cộng sự tại khóa học nâng cao về ứng phó dịch bệnh tại Đại học Y khoa São Paulo, Brazil.

Trong môi trường nghiên cứu, chị cũng đặc biệt quan tâm đến các đồng nghiệp nữ trẻ. Chị hiểu những áp lực vô hình mà phụ nữ phải đối diện khi theo đuổi sự nghiệp học thuật. “Phụ nữ thường tự đặt cho mình nhiều rào cản hơn nam giới. Tôi mong các bạn trẻ đừng sợ. Hãy tin rằng mình có thể làm được,” chị chia sẻ trong một hội thảo dành cho nữ khoa học gia.

Tinh thần nhân ái của chị không chỉ thể hiện trong gia đình mà còn trong cách làm việc với cộng đồng khoa học. Khi tham gia các mạng lưới quốc tế, chị tích cực kết nối, hỗ trợ các nhà nghiên cứu trẻ trong nước tiếp cận cơ hội hợp tác. Chị cho rằng thành công của một cá nhân chỉ thực sự có ý nghĩa khi mở ra cơ hội cho người khác.

“Chúng ta không thể phát triển nếu đi một mình. Tôi may mắn nhận được sự giúp đỡ của nhiều người đi trước, nên tôi cũng muốn làm điều tương tự với thế hệ sau,” chị nói.

Nhìn lại hành trình của mình, TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo không xem những khó khăn từng trải qua là điều đặc biệt. Chị gọi đó là “phần tự nhiên của cuộc sống”. Điều quan trọng, theo chị, là giữ được niềm tin và sự tử tế trong cách ứng xử.

Có lẽ vì thế, dù bước vào những diễn đàn học thuật lớn, chị vẫn giữ phong thái giản dị. Những thành tựu quốc tế không làm chị thay đổi cách nhìn về bản thân. “Tôi vẫn là một bác sĩ, một nhà nghiên cứu và một người mẹ. Danh hiệu không làm mình tốt hơn nếu mình không sống đúng với giá trị của mình,” chị nói.

TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo chia sẻ về phòng chống đột quỵ cho các bệnh nhân cao tuổi.

Trong bối cảnh khoa học ngày càng cạnh tranh và áp lực, câu chuyện của TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo gợi mở một cách tiếp cận khác. Thành công không nhất thiết phải đánh đổi bằng sự thiếu vắng trong gia đình. Đam mê không đồng nghĩa với việc hy sinh mọi mối quan hệ. Với chị, điều quan trọng nhất là biết mình đang làm gì và vì ai.

“Cuối cùng, tôi muốn con mình lớn lên và hiểu rằng mẹ đã làm việc bằng cả trái tim. Và mẹ cũng đã yêu thương con bằng tất cả những gì mình có,” chị tâm sự.

Giữa phòng thí nghiệm và mái ấm, giữa những hội nghị quốc tế và những bữa cơm gia đình, TS.BS Nguyễn Thị Phương Thảo vẫn giữ nhịp bước đều đặn. Nhịp bước ấy không ồn ào, nhưng đủ vững để chứng minh rằng phụ nữ có thể đi xa trong khoa học mà vẫn giữ trọn sự dịu dàng của một người mẹ.

Chính sự tận tâm và nhân ái ấy đã làm nên dấu ấn riêng của chị. Không chỉ là nữ tiến sĩ Việt Nam đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học trẻ toàn cầu, mà còn là người phụ nữ biết cách giữ thăng bằng giữa khát vọng cá nhân và hạnh phúc gia đình.