Những mái ấm và căn bếp quen thuộc với cái tên gần gũi "Nhà Trăng" là một phần trong hành trình cộng đồng của DNXH Vầng Trăng Khuyết. Từ năm 2020, "Thêm 1 bữa no - Thêm 1 nụ cười" được triển khai với mong muốn giản dị: để người già, trẻ nhỏ và những người đang được chăm sóc tại các mái ấm không chỉ có bữa ăn đủ no mà còn được ăn ngon, ăn vui mỗi ngày.

Bớt một ly trà sữa, góp thêm một bữa cơm

Trong những mái ấm của Nhà Trăng, niềm vui của cụ già và em nhỏ đôi khi chỉ bắt đầu từ một ly chè đậu xanh. Ngoài phố, đó có thể là món quà vặt ăn nhanh trong vài phút nhưng mỗi lần có người gửi chè đến mái ấm, các ông các bà cầm chiếc ly nhỏ trên tay, chậm rãi thưởng thức rồi vui vẻ chuyện trò. Một món quen lâu ngày mới được ăn hay chút quà sau bữa cơm cũng đủ làm buổi chiều ở mái ấm trở nên rộn ràng.

Lo đủ từng suất ăn đã không dễ, nhưng để ba bữa mỗi ngày vừa đủ chất, vừa phù hợp với từng người lại là câu chuyện những người chăm sóc tại các mái ấm phải tính toán thường xuyên. Hôm nay ăn gì, ngày mai đổi món ra sao, món nào mềm để người già răng yếu vẫn ăn ngon miệng, món nào giúp trẻ nhỏ có thêm dinh dưỡng…

Ai cũng vui vì bữa cơm thêm món mặn nhưng cá ăn hoài cũng ngán, chưa kể loại cá nhiều xương thì việc ăn uống với các cụ lớn tuổi càng trở nên khó khăn hơn. Ông Kiên từng trải lòng với Nhà Trăng: "Con xin thêm cho mấy ông bà ít trứng, ít thịt để đổi bữa được không?".

Cũng từ những nhu cầu rất đời thường ấy, dự án hướng tới một bữa ăn không chỉ "ăn no" mà còn phải "ăn ngon, ăn vui". No là đủ phần, đủ chất. Ngon là món ăn phù hợp với tuổi tác, sức khỏe và được thay đổi để người ăn không thấy bữa nào cũng giống bữa nào. Còn vui đôi khi chỉ là được ăn món mình thích, có người ngồi bên cùng trò chuyện hay biết cuối tuần này những gương mặt quen sẽ lại ghé thăm.

Lời nhắn nhủ thân thương mà người nghe thấy chạnh lòng, cay nơi khóe mắt. Một suất ăn đơn giản thường chỉ cơm, canh, món rau, món mặn… nhưng phía sau là bao việc phải lo, bao người phải chạy. Người già cần món ăn mềm, dễ nhai, dễ nuốt. Trẻ nhỏ lại cần bữa ăn đủ dưỡng chất. Ai rồi cũng có món thích, món không thích. Một bữa cơm ở mái ấm vì thế không chỉ đủ số lượng mà còn cần được nấu bằng sự tận tâm, tỉ mỉ, chăm chút và quan tâm đến từng người.

Từ bữa cơm 20.000 đồng đến 5.000 người chung tay góp sức

Xuất phát từ những nhu cầu "rất nhỏ và rất thật" ấy, Nhà Trăng mở ra một cách góp sức mà gần như ai cũng có thể tham gia: 20.000 đồng được quy đổi thành một phần ăn. Số tiền ấy có thể chỉ bằng một ly trà sữa hay món quà vặt ngoài phố, nhưng khi nhiều người cùng góp lại, căn bếp có thể tiếp tục đỏ lửa với hàng trăm suất cơm có thêm thịt cá, rau xanh và những món được thay đổi để ông bà, trẻ nhỏ ăn ngon miệng hơn.

Ở nhiều mái ấm, một bữa cơm đủ đầy cũng được vun vén từ những phần đóng góp giản dị như thế. Người góp gạo, người mang rau cá, người dành ngày nghỉ để vào bếp phụ một tay. Trong những buổi nấu ăn, các tình nguyện viên quây quần bên nhau, người thái củ quả, người nhặt rau, người chia nguyên liệu thành từng phần. Mỗi người một việc, đến khi ghép lại đã thành bữa cơm tươm tất cho cả mái ấm.

Tại mái ấm Từ Hạnh, bữa cơm cũng bắt đầu từ những món quen thuộc như tô canh, đĩa rau xào và phần thức ăn vừa được chuẩn bị xong. Các cụ và trẻ nhỏ ngồi bên nhau, người ăn nhanh, người ăn chậm, có em vẫn cần người kiên nhẫn đút từng muỗng… Trong một lần ghé thăm, Nhà Trăng vẫn nhớ cái nắm tay ấm áp cùng lời nhắn của một cụ bà: "Bà không cần món gì cầu kỳ đâu, chỉ cần các cháu tuần nào cũng ghé mái ấm thăm các bà thôi".

Những chuyến xe và những buổi đứng bếp vẫn tiếp tục được nối dài qua mỗi chuyến đi. Sau 6 năm, "Thêm 1 bữa no - Thêm 1 nụ cười" ghi nhận 274 kỳ hoạt động, đồng hành cùng 20 cơ sở, mái ấm liên kết, tiếp cận 2.642 người thụ hưởng và thu hút khoảng 5.000 tình nguyện viên.

Có người chỉ góp được vài giờ trong ngày nghỉ, có người bắt đầu bằng việc nhặt rau, rửa chén hay chia cơm. Qua nhiều lần tham gia, một số người dần quen việc, biết cách chuẩn bị nguyên liệu, sắp xếp nhân lực rồi có thể đứng ra điều phối cả một buổi nấu ăn. Từ người đến phụ một buổi, họ trở thành người giới thiệu thêm những tình nguyện viên mới cùng tham gia.

Cũng từ những lần góp sức ấy, "Thêm 1 bữa no - Thêm 1 nụ cười" hướng tới xây dựng đội ngũ "đầu bếp thiện nguyện", những người không chỉ biết chế biến món ăn mà còn có thể tổ chức căn bếp, hướng dẫn người mới và tiếp tục duy trì những kỳ hoạt động sau. Khi mạng lưới ngày càng lớn mạnh, sự nhiệt tình cũng cần được kết nối theo cách rõ ràng hơn: từ xác định nhu cầu tại từng cơ sở, huy động thực phẩm và tình nguyện viên đến chuẩn bị, phục vụ rồi ghi lại thông tin sau mỗi chuyến đi.

Trong giai đoạn 2021-2025, dự án báo cáo tổng chi cho thực phẩm và yếu phẩm hơn 11,1 tỷ đồng. Nhưng đằng sau con số ấy vẫn là những công việc quen thuộc lặp lại qua từng ngày: thêm một người vào bếp, thêm một phần ăn được chuẩn bị, thêm một chuyến xe tìm đến mái ấm và thêm một gương mặt thân quen quay lại giúp sức.

Có lẽ vì thế, điều giữ những bữa cơm đi từ năm này sang năm khác không chỉ nằm ở số tiền đã huy động hay số lượng suất ăn đã trao. Đó còn là khi một người biết mình có thể đóng góp những gì, rồi từ phần việc nhỏ của mình có thêm người khác cùng tham gia.

Còn với những người ở lại mái ấm, niềm vui đôi khi cũng giản dị như chính bữa cơm mỗi ngày. Đó là khi một gương mặt quen lại xuất hiện ở cửa và lời hứa "tụi con sẽ quay lại" khiến tuần sau có thêm một điều để chờ mong.

"Hợp lực cộng đồng" để việc làm ý nghĩa được tiếp sức, giá trị tốt đẹp được lan tỏa

"Thêm 1 bữa no - Thêm 1 nụ cười" bắt đầu từ một nhu cầu tưởng chừng rất đơn giản nhưng lặp lại mỗi ngày: Làm sao để người già, trẻ nhỏ và những người đang được chăm sóc tại các mái ấm có bữa ăn đủ no, ngon miệng và thêm niềm vui trong cuộc sống. Sau 6 năm, dấu ấn của dự án không chỉ nằm ở số suất ăn hay số tiền đã được đóng góp, mà còn ở việc ngày càng có thêm nhiều người tìm thấy những việc mình có thể chung tay.

Có người góp 20.000 đồng cho một phần ăn, có người dành vài giờ đứng bếp, có người bắt đầu bằng việc nhặt rau hay rửa chén. Khi mỗi người tìm thấy một phần việc phù hợp với khả năng của mình, những đóng góp nhỏ có thể gặp nhau và tạo thành một hành trình đủ dài.

Đó cũng là tinh thần mà Human Act Prize 2026 với chủ đề "Hợp lực cộng đồng" tìm kiếm và tôn vinh những sáng kiến vì cộng đồng. Giá trị không chỉ nằm ở những kết quả đã tạo ra, mà còn ở khả năng mở thêm cơ hội để nhiều người cùng tham gia và tiếp tục hành động.

Từ nền tảng ấy, Human Act Now mở rộng hành trình bằng việc kết nối con người, kinh nghiệm, tri thức và các nguồn lực phù hợp. Khi một cách làm đã chứng minh được giá trị, sự đồng hành của nhiều bên có thể giúp dự án có thêm điều kiện để tiếp tục, mở rộng và đến được với nhiều người hơn.

Một bữa ăn rồi cũng sẽ kết thúc, nhưng sự góp sức cho "Thêm 1 bữa no - Thêm 1 nụ cười" vẫn được nối tiếp qua từng kỳ hoạt động. Một tình nguyện viên hôm nay có thể trở thành người đứng bếp ở lần sau. Một người đã quen việc lại có thể hướng dẫn người mới. Và lời hứa "tụi con sẽ quay lại" càng có ý nghĩa khi những bữa cơm vẫn đều đặn được chuẩn bị, những gương mặt thân quen vẫn trở về với các ông bà, em nhỏ ở mái ấm.

Quanh chúng ta vẫn còn nhiều câu chuyện bắt đầu từ những việc bình thường như thế. Một bữa cơm cho người khó khăn, một lớp học miễn phí, một cách chăm sóc người yếu thế hay một sáng kiến giúp cộng đồng cải thiện sinh kế. Có những việc đã được nhiều người biết tới, cũng có những nỗ lực vẫn âm thầm diễn ra mỗi ngày.

Nếu bạn đang trực tiếp thực hiện một dự án có ích cho cộng đồng, hãy đăng ký tham gia Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng - Human Act Prize để câu chuyện ấy có thêm cơ hội được biết đến, kết nối và tiếp sức. Nếu bạn biết một sáng kiến xứng đáng được nhiều người biết tới hơn, hãy gửi đề cử để những người đang kiên trì hành động có thêm cơ hội gặp được những người sẵn sàng cùng chung tay góp sức.