Từ đầu năm 2025, cái tên DeepSeek đã trở thành nỗi ám ảnh của các công ty AI phương Tây. Không phải vì mô hình của họ kém, mà ngược lại - họ cung cấp hiệu suất ngang ngửa các đối thủ hàng đầu nhưng với mức giá thấp đến mức giới chuyên môn phải đặt ra khái niệm "vùng tử thần DeepSeek": một vùng mà bất kỳ mô hình AI nào đắt hơn hoặc kém hơn đều có nguy cơ bị xóa sổ khỏi thị trường. Các câu hỏi về tính khả thi trong kế hoạch IPO của cả OpenAI lẫn Anthropic đã nổi lên chính từ áp lực giá này.

Thế nhưng vào thứ Năm tuần qua, DeepSeek thông báo mức tăng giá lớn nhất kể từ khi ra mắt. Với mô hình V4-Flash, giá cho mỗi triệu token đầu ra trong giờ cao điểm sẽ tăng từ $0,28 lên $1,32, tương đương tăng gần 4,7 lần. Mô hình V4-Pro cao cấp hơn cũng tăng từ $0,87 lên $3,96 cho mỗi triệu token giờ cao điểm, mức tăng tương tự. Trong giờ thấp điểm, người dùng được tính bằng một nửa các mức trên. Toàn bộ bảng giá mới có hiệu lực từ ngày 16/8.

Tuy nhiên, điều khiến bảng giá mới này trở nên đặc biệt không phải là mức tăng, mà là mức giá sau khi tăng. V4-Pro ở $3,96/triệu token vẫn rẻ hơn Anthropic Fable 5 ($50/triệu token) hơn 12 lần. So với đối thủ nội địa Moonshot AI với mô hình Kimi K3 ($15/triệu token), DeepSeek sau khi tăng giá vẫn rẻ hơn gần 4 lần. Nói cách khác, "vùng tử thần" mà DeepSeek tạo ra vẫn còn nguyên vẹn.

DeepSeek cho biết lý do tăng giá là để "phân bổ nguồn lực hợp lý hơn". Chiến lược chia giá theo giờ cao điểm và thấp điểm cũng cho thấy hạ tầng tính toán của công ty đang chịu áp lực lớn khi lượng người dùng tăng vọt. Đây là dấu hiệu của một công ty đang chuyển từ giai đoạn "chiếm thị phần bằng mọi giá" sang giai đoạn vận hành bền vững hơn.

Sự chuyển dịch này diễn ra đúng lúc DeepSeek bước vào giai đoạn tăng tốc về tài chính. Công ty đã gọi được hơn $7,4 tỷ USD trong vòng huy động vốn đầu tháng 6, và hiện đang đàm phán thêm một vòng gần $8 tỷ USD với mức định giá mục tiêu khoảng $74 tỷ USD - con số sẽ đưa DeepSeek vào danh sách các startup AI có giá trị nhất thế giới. Công ty cũng đang chuẩn bị niêm yết tại Thượng Hải sớm nhất vào quý 2 năm sau.

Lần đầu tiên trong lịch sử của mình, sáng lập viên Lương Văn Phong phải cân bằng giữa ba lực kéo không dễ dung hòa: kỳ vọng lợi nhuận của nhà đầu tư, tốc độ mở rộng thị trường và chi phí hạ tầng tính toán ngày càng đắt đỏ. Việc tăng giá, dù nhìn bề ngoài có vẻ mâu thuẫn với chiến lược phá giá trước đây, thực ra là bước đi hợp lý để chuẩn bị cho IPO.

Trong khi đó, thị trường AI trong nước Trung Quốc cũng không còn để DeepSeek thoải mái. Alibaba, ByteDance, Moonshot AI, Zhipu AI và MiniMax đều đang đổ vốn khổng lồ vào mô hình ngôn ngữ lớn, hạ tầng tính toán và ứng dụng AI doanh nghiệp. Áp lực cạnh tranh từ trong nước buộc DeepSeek vừa phải liên tục cải thiện hiệu suất mô hình, vừa phải mở rộng năng lực tính toán.

Câu chuyện của DeepSeek đang cho thấy một bài học quan trọng của kỷ nguyên AI: lợi thế về mô hình chỉ là điểm khởi đầu. Kiểm soát chi phí, hạ tầng tính toán, chip bán dẫn và khả năng thương mại hóa AI mới là những yếu tố quyết định ai sẽ còn đứng vững trong cuộc đua dài hơi này.