Trong những cuộc trò chuyện về bất bình đẳng, người ta thường nhắc ngay đến giới siêu giàu. Khi giá nhà, tiền ăn, tiền xăng và mọi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, không ít ý kiến cho rằng người giàu cần đóng thuế nhiều hơn để “chia sẻ” với xã hội.

Nhưng Jeff Bezos, một trong những tỷ phú giàu nhất thế giới lại đưa ra một góc nhìn khác, khá bất ngờ về vấn đề không chỉ là thu thêm bao nhiêu từ người giàu, mà còn là có nên tiếp tục thu từ những người đang phải chật vật sống qua ngày hay không.

Tỷ phú Jeff Bezos trong lần xuất hiện mới nhất

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC mới nhất, Chủ tịch điều hành Amazon cho rằng nửa dưới nhóm người có thu nhập thấp nhất tại Mỹ không nên phải đóng thuế thu nhập liên bang.

Theo Bezos, hiện nhóm 1% người giàu nhất đang đóng khoảng 40% tổng thu thuế thu nhập, trong khi nửa dưới chỉ đóng khoảng 3%. Và theo ông, ngay cả mức 3% đó cũng không cần thiết.

Nghe qua, đây là một phát biểu dễ gây tranh cãi, nhất là khi nó đến từ một tỷ phú sở hữu khối tài sản khổng lồ, biểu tượng điển hình trong các cuộc tranh luận về bất bình đẳng.

Nhưng nếu nhìn sâu hơn, Bezos đang nói đến một thực tế rất đời thường với người giàu, vài trăm hay vài nghìn USD gần như không đáng kể, nhưng với một gia đình thu nhập thấp, đó có thể là tiền thuê nhà, tiền ăn cả tuần hoặc khoản dự phòng cho những lúc ốm đau, khó khăn.

Theo Tax Foundation, nửa dưới số người nộp thuế tại Mỹ có thu nhập trung bình khoảng 54.000 USD/năm và đóng trung bình khoảng 913 USD tiền thuế thu nhập liên bang mỗi năm.

Về mặt ngân sách, con số này không lớn. Nhưng với những người đang phải cân từng đồng chi tiêu cho tiền điện, tiền xăng, học phí hay viện phí, gần 1.000 USD lại là áp lực không nhỏ.

Bezos lấy ví dụ một nữ y tá có thu nhập khoảng 75.000 USD/năm và cho rằng những người như vậy không nên tiếp tục phải gửi tiền về Washington dưới dạng thuế thu nhập. Theo ông, chính phủ nên để họ giữ lại số tiền đó để lo cho cuộc sống của chính mình.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh nước Mỹ đang chứng kiến một nghịch lý rõ ràng về nền kinh tế vẫn tăng trưởng, thị trường tài sản vẫn tạo ra thêm nhiều người giàu, nhưng không ít người dân lại cảm thấy cuộc sống ngày càng khó thở.

Lạm phát, giá nhà, tiền thuê, chi phí y tế và giáo dục khiến nhiều người dù có việc làm vẫn luôn trong trạng thái thiếu trước hụt sau. Bezos gọi đây là “câu chuyện của hai nền kinh tế”, một bên vẫn đang rất tốt, còn bên kia thì phải chật vật để không bị bỏ lại.

Chính điều đó khiến phát biểu của ông càng trở nên đáng chú ý. Bởi lâu nay, khi nói về bất bình đẳng, câu hỏi thường xoay quanh việc người giàu nên đóng thêm bao nhiêu thuế?

Nhưng Bezos lại đặt vấn đề theo hướng khác là nếu phần đóng góp của nhóm thu nhập thấp là rất nhỏ, liệu có nên tiếp tục thu khoản đó từ họ hay không? Và tất nhiên, đây không phải câu chuyện đơn giản có thể giải quyết.

Một bên cho rằng người thu nhập thấp còn phải gánh nhiều loại thuế khác như thuế lương, thuế tiêu dùng, thuế địa phương,… vốn chiếm tỷ trọng lớn trong thu nhập của họ. Trong khi đó, giới giàu lại có nhiều công cụ tài chính để tối ưu nghĩa vụ thuế.

Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng hệ thống thuế hiện tại vốn đã mang tính lũy tiến, khi nhóm người giàu đang đóng phần lớn thuế thu nhập liên bang.

Vì vậy, điều Bezos nêu ra không hẳn là đứng về phía người giàu hay người nghèo, mà là đặt lại một câu hỏi khác trong cuộc tranh luận về bất bình đẳng, có phải chỉ người giàu cần “chia sẻ” thêm, hay chính những người thu nhập thấp cũng cần được “giải tỏa” bằng cách giữ lại nhiều hơn những gì họ làm ra?

Nói cách khác, theo Bezos, trong một nền kinh tế mà nhiều người vẫn đang xoay xở từng ngày, đôi khi giải pháp không chỉ là thu thêm từ người ở trên, mà còn là bớt lấy đi từ những người ở phía dưới.

Tất nhiên, nếu đề xuất này được đặt vào thực tế, bài toán ngân sách sẽ lập tức trở nên phức tạp.

Nhưng ít nhất, nó mở ra một góc nhìn khác trong câu chuyện bất bình đẳng là công bằng không chỉ nằm ở việc ai phải đóng thêm, mà còn ở việc ai nên được giữ lại nhiều hơn để sống dễ thở hơn.

Nguồn: Business Insider, CNBC