Nhóm năm sinh viên Trường Đại học FPT thực hiện dự án Hải Lưu Ngược năm 2026. Ảnh: Trường Đại học FPT.

Trong một dự án về giảm rác thải nhựa, những hình tượng quen thuộc trên trống đồng Đông Sơn được đưa vào không gian trải nghiệm bằng công nghệ thực tế tăng cường. Người tham gia không chỉ tiếp cận thông tin về ô nhiễm biển mà còn được mời tìm hiểu mối liên hệ giữa biển với đời sống, lịch sử và văn hóa Việt Nam. Cách tổ chức ấy là một phần của Hải Lưu Ngược, dự án do nhóm sinh viên Trường Đại học FPT thực hiện trong mùa hè 2026, với Nguyễn Thúy Hằng giữ vai trò Trưởng ban tổ chức.

Cùng với Nguyễn Thúy Hằng, nhóm thực hiện gồm Đinh Thu Hằng, Nguyễn Thị Thư, Lê Duy Nam và Trần Trung Nguyên, đều là sinh viên chuyên ngành Quản trị Truyền thông đa phương tiện. Từ một đồ án tốt nghiệp, nhóm xây dựng chuỗi hoạt động kéo dài khoảng ba tháng, hướng đến người trẻ và tập trung vào vấn đề sử dụng nhựa dùng một lần. Thay vì triển khai một đợt tuyên truyền độc lập, nhóm kết nối trải nghiệm số, cuộc thi đề xuất giải pháp và các hoạt động trực tiếp tại cộng đồng.

Đưa câu chuyện nguồn cội vào trải nghiệm công nghệ

Trong thiết kế của Hải Lưu Ngược, văn hóa Đông Sơn không chỉ xuất hiện trên các ấn phẩm nhận diện. Nhóm lựa chọn những hình tượng như con thuyền, chim hạc và các biểu tượng gắn với đời sống sông nước để xây dựng nội dung về mối quan hệ giữa con người với biển. Những chất liệu này được kết hợp với công nghệ thực tế tăng cường, cho phép người xem tương tác với nội dung số bằng thiết bị di động.

Khách tham quan tìm hiểu nội dung trưng bày trong hoạt động trải nghiệm của dự án Hải Lưu Ngược. Ảnh: Trường Đại học FPT.

Triển lãm tại Vincom Mega Mall Ocean City và nền tảng tương tác trực tuyến là những hoạt động được tổ chức ở giai đoạn đầu. Công nghệ thực tế tăng cường vốn không mới, nhưng cách nhóm sinh viên sử dụng nó trong một chương trình truyền thông môi trường có điểm riêng ở sự kết hợp giữa yếu tố văn hóa, trải nghiệm trực quan và lời mời tham gia các hoạt động tiếp theo. Giá trị của mô hình vì vậy nằm ở cách thiết kế hành trình tiếp cận công chúng, không phải ở việc phát minh ra một công nghệ mới.

Nguyễn Thúy Hằng đảm nhiệm vai trò tổ chức, điều phối dự án, trong khi các thành phần công nghệ được phát triển với sự tham gia của sinh viên thuộc những chuyên ngành khác. Việc phân biệt các phần việc này cho thấy Hải Lưu Ngược là kết quả hợp tác liên ngành, không phải một sản phẩm công nghệ do riêng cá nhân Trưởng ban tổ chức sáng chế. Để mô hình hoạt động ngoài giảng đường, nhóm còn phải huy động địa điểm, đối tác đồng hành và nguồn lực phục vụ các sự kiện trực tiếp.

Sau giai đoạn trải nghiệm, Hải Lưu Ngược tổ chức cuộc thi Hải Trình Xanh 2026, hướng tới các ý tưởng giảm nhựa của sinh viên. Cuộc thi đưa người tham gia sang một nhiệm vụ khác với việc xem triển lãm hoặc tiếp nhận thông điệp. Các đội phải đề xuất cách giải quyết một vấn đề môi trường cụ thể, dù mức độ hoàn thiện và khả năng áp dụng của từng phương án vẫn cần được đánh giá riêng. Theo tổng kết dự án, cuộc thi thu hút 58 đội đến từ 25 tỉnh, thành phố.

Những gì đã làm được sau ba tháng

Người tham gia tìm hiểu hoạt động đổi nhựa lấy quà tại ngày hội Hải Lưu Ngược ở Bãi Cháy, Quảng Ninh, tháng 8/2026. Ảnh: Trường Đại học FPT.

Ngày 8/8/2026, ngày hội Hải Lưu Ngược diễn ra tại khu vực Bãi Cháy, Hạ Long, Quảng Ninh, với các hoạt động trải nghiệm văn hóa, trưng bày ý tưởng giảm nhựa, trò chơi tương tác và đổi chai nhựa đã qua sử dụng lấy quà. Đây là bước đưa dự án từ không gian triển lãm và cuộc thi sinh viên đến một địa điểm du lịch ven biển, nơi vấn đề rác thải phát sinh từ hoạt động tiêu dùng và tham quan có thể được nhìn nhận trực tiếp hơn.

Theo số liệu tổng kết được Trường Đại học FPT công bố ngày 8/10/2026, các hoạt động chính của dự án ghi nhận 4.265 lượt tham gia và 3.748 cam kết xanh. Chương trình đổi nhựa lấy quà thu gom 1.643 chai nhựa, còn các kênh truyền thông ghi nhận 521.700 lượt tiếp cận. Đây là những chỉ số mô tả quy mô triển khai do đơn vị thực hiện công bố, chưa phải kết quả đánh giá tác động được kiểm chứng độc lập.

Trong các số liệu trên, lượng chai nhựa thu gom phản ánh một hoạt động vật chất cụ thể, còn cam kết xanh thể hiện sự tham gia tại thời điểm diễn ra chương trình. Hai loại kết quả không thể thay thế cho nhau. Số cam kết không đồng nghĩa với số người đã duy trì thói quen hạn chế nhựa trong những tháng tiếp theo; tương tự, số chai được thu gom chưa cho biết tổng khối lượng nhựa, quy trình xử lý sau thu gom hoặc lượng rác thực sự được ngăn không đi vào môi trường biển.

Việc phân biệt các chỉ số này cũng giúp nhìn đúng giai đoạn phát triển của Hải Lưu Ngược. Dự án đã hoàn thành một chuỗi hoạt động cộng đồng có tổ chức, có người tham gia và có một số đầu ra được ghi nhận. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu được công bố đầy đủ về khảo sát hành vi trước và sau chương trình, tỷ lệ người tham gia tiếp tục thực hành giảm nhựa hoặc việc các sáng kiến từ cuộc thi được triển khai lâu dài tại địa phương.

Với Nguyễn Thúy Hằng và nhóm sinh viên, kinh nghiệm đáng chú ý từ dự án là khả năng kết nối những công việc vốn thường được thực hiện riêng rẽ, từ thiết kế nội dung, phát triển trải nghiệm công nghệ đến tổ chức hoạt động ngoài cộng đồng. Nếu mô hình được tiếp tục triển khai, yêu cầu quan trọng sẽ không chỉ là thu hút thêm người tham gia mà còn phải theo dõi những hành động nào được duy trì sau sự kiện và mức giảm nhựa có thể đo lường được. Đó mới là cơ sở để xác định một chiến dịch truyền thông có chuyển thành thay đổi thực tế hay không.