Khoảng 4 giờ sáng khi trời còn chưa sáng rõ thì những chiếc thuyền đầu tiên bắt đầu cập vào bãi cát. Chợ cá Nhân Trạch không có nhà lồng và cũng không có sạp. Nó chỉ là mấy chục cái rổ đặt thẳng xuống cát và những người phụ nữ đội nón lá ngồi phân loại cá theo kích cỡ ngay bên cạnh.

Trong số hàng bày trên cát thì thứ được tranh nhau nhiều nhất là mực nhảy. Theo ghi nhận của báo Dân Việt tại chính chợ cá này thì mực nhảy ở đây được bán từ 300.000 đến 500.000 đồng một ký tùy kích cỡ và chất lượng. Rồi một phần trong số đó được mang vào quán ven bãi và thả vào một nồi nước đang sôi sùng sục cùng với một gói mì tôm.

Chợ cá Nhân Trạch nhìn từ trên cao. Ảnh: quangbinhtravel

Nhiều người sẽ thắc mắc vì sao con mực đắt nhất chợ lại không chở đi đâu được

Cái tên mực nhảy hay mực nháy theo cách gọi ở một số vùng không phải là cách nói cho vui. Đây là loại mực nhỏ với mỗi con thường chỉ cỡ ba ngón tay. Vừa vớt khỏi mặt nước thì da nó còn ánh lên lấp lánh và mắt còn nhấp nháy. Thời điểm đánh bắt được loại mực này thường rơi vào khoảng 3 đến 4 giờ sáng.

Nhưng chỉ cần nó chết là mọi thứ biến mất hoàn toàn. Thân mực trắng bợt, lớp ánh lân tinh nhấp nháy tắt đi và nó không còn là mực nhảy nữa, mà chỉ còn là mực bình thường, khiến giá cũng rơi theo.

Vừa vớt khỏi mặt nước thì da mực còn ánh lên lấp lánh và mắt còn nhấp nháy. Nhưng chỉ cần nó chết là mọi thứ biến mất hoàn toàn. Nguồn ảnh: Netin Travel

Đó là lý do loại hải sản này gần như không thể vận chuyển đi xa, nó không chịu được một chuyến xe lạnh và cũng không chịu được một đêm chờ trong thùng đá. Thứ duy nhất nó chịu được là khoảng cách vài trăm mét từ mép nước lên tới cái nồi.

Nói cách khác, đây là một mặt hàng mà giá trị của nó gắn chặt vào một chỗ và một khung giờ, ra khỏi hai thứ đó thì nó thành món khác và thành mức giá khác.

Thế nhưng điều bất ngờ nhất là cách người làng ăn nó lại vô cùng dân dã khi thả thẳng vào nồi mì tôm

Món mì tôm mực không ra đời từ một công thức cầu kỳ nào cả. Thuyền ở vùng biển Nhân Trạch thường xuất phát khoảng 15 đến 16 giờ chiều để đánh bắt qua đêm rồi trở về vào sáng hôm sau. Người đi biển về tới bờ vào lúc trời vừa hửng nắng sau một đêm thức trắng và cần một thứ gì đó nóng hổi để ăn ngay. Trong nhà có sẵn mì tôm, còn ngoài thuyền có mực vừa kéo lưới, thế là thành một bữa sáng.

Trong nhà có sẵn mì tôm, còn ngoài thuyền có mực vừa kéo lưới, thế là thành một bữa sáng. Ảnh: Thanh Niên

Nhìn từ bên ngoài thì đây là chuyện hoang phí khi thả thứ nửa triệu đồng một ký vào một gói mì vài nghìn đồng. Nhưng nhìn từ trong làng thì nó lại là chuyện hiển nhiên. Con mực đó không đi được đâu cả và nó không phải là một món hàng đang chờ được bán đúng giá, mà nó là thứ phải ăn ngay trong buổi sáng hôm đó. Và người đã thức trắng một đêm ngoài khơi thì không ai ngồi tính giá bữa sáng của mình.

Tuy dân dã là vậy nhưng việc nấu mì tôm mực chỉ có đúng một nguyên tắc bất di bất dịch

Cách làm thì gần như không có gì để học trừ một chỗ duy nhất. Nước phải thật sôi rồi mới được thả mực vào. Mục đích là để thịt mực săn lại ngay lập tức và không bị bong da. Nếu thả lúc nước còn chưa tới thì con mực sẽ nhũn và lớp da tách ra làm mất cả vị lẫn hình.

Ảnh: quangbinhtravel.

Còn lại chỉ là mì tôm cùng rau sống và hành ngò lẫn ớt. Không cần nước dùng nấu riêng và cũng không cần gia vị ướp trước. Toàn bộ vị ngọt của tô mì đến từ chính con mực khi nó gặp nước sôi, mà đó là thứ chỉ có nếu con mực còn tươi tới mức ấy.

Điều khiến tô mì đáng giá không nằm ở gói mì và cũng không nằm ở tay nghề. Nó nằm ở khoảng thời gian vô giá giữa lúc con mực rời khỏi lưới và lúc nó rơi vào nồi.

Nguồn ảnh: Netin Travel

Nếu du khách muốn tự mình thưởng thức mỹ vị này thì phải canh đúng giờ

Đây là phần quyết định chuyến đi của bạn có thành công hay không. Chợ cá Nhân Trạch bắt đầu hoạt động từ khoảng 4 giờ sáng khi những chiếc thuyền đầu tiên cập bờ. Theo cổng thông tin du lịch địa phương thì khung giờ lý tưởng nhất để tới đây là từ 4 giờ 30 phút đến 6 giờ sáng. Chợ chỉ họp trong vài giờ ngắn ngủi rồi tan vì hàng bán hết là xong.

Chợ cá Nhân Trạch bắt đầu hoạt động từ khoảng 4 giờ sáng, khi những chiếc thuyền đầu tiên cập bờ. Nguồn ảnh: Netin Travel

Cách làm phổ biến nhất là mua mực tươi ngay tại chợ cá, rồi mang tới các hàng quán ven biển hoặc nhà hàng Làng Chài ngay trong khu vực để nhờ chế biến với một khoản tiền công nho nhỏ, thường chỉ vài chục ngàn đồng. Nếu đi muộn hơn khung giờ đó thì bạn vẫn thăm được làng và vẫn mua được hải sản, nhưng sẽ không còn không khí chợ và gần như không còn bóng dáng mực nhảy.

Chỉ cần cùng con mực đó nhưng ra khỏi bãi cát là lập tức mang một mức giá khác hẳn

Có một chi tiết làm rõ hơn vì sao bạn phải cất công đi tới tận nơi. Ở các quán phục vụ khách du lịch thì mực nhảy luôn thuộc nhóm hàng đắt đỏ. Ngày thường có nơi bán 500.000 đến 600.000 đồng một ký còn vào cao điểm du lịch có thể lên tới cả triệu đồng.

Mức chênh ấy không hẳn là chuyện đắt rẻ. Nó phản ánh đúng đặc tính của mặt hàng, vì càng xa chỗ đánh bắt và càng lâu sau khi kéo lưới thì thứ còn giữ được đúng trạng thái nhảy càng ít, nên phần hàng đạt chuẩn vô cùng hiếm.

Nghĩa là thứ người ta trả tiền cho không chỉ là con mực mà là khoảng thời gian rất ngắn mà nó còn ở trạng thái đó. Và ở Nhân Trạch lúc rạng sáng thì khoảng thời gian ấy gần như bằng không. Đó là toàn bộ lý do một gói mì tôm ở đây có thể ngang ngửa với một đĩa hải sản sang trọng ở chỗ khác.

Điều kỳ lạ là chính ngôi làng này cũng làm ra một mặt hàng có số phận ngược hẳn với con mực nhảy

Cá đánh được ở đây nếu phần không bán tươi thì sẽ được mang đi muối và khi đã muối rồi thì nó biến thành thứ không cần đá, cũng không cần làm lạnh, càng để lâu càng được coi là chín. Nước mắm của làng từng theo ghe đi rất xa ra tận Hà Nội và vào miền Nam để đổi lấy vật liệu xây dựng.

Cùng một chuyến thuyền và cùng một con cá nhưng hai cách xử lý lại tạo ra hai bán kính thương mại chênh nhau cả nghìn lần. Một thứ không thể rời khỏi bãi biển quá vài trăm mét còn một thứ lại đi dọc hết chiều dài đất nước.

Ảnh: quangbinhtravel.

Bí kíp di chuyển đến bãi biển Nhân Trạch để kịp đón thuyền về

Từ trung tâm thành phố Đồng Hới đi về phía Bắc khoảng 10 km là tới và chỉ mất chừng 20 - 30 phút bằng xe máy hoặc ô tô cá nhân, taxi. Muốn thấy cảnh thuyền về và chợ cá lúc đông nhất thì phải xuất phát từ khoảng 4 giờ sáng. Khu vực này còn có Đồi Cát Nhân Trạch, cách đó không xa là đồi cát Quang Phú cũng cách trung tâm Đồng Hới khoảng 10 km.

Khách du lịch hoàn toàn có thể ghép cả hai vào một buổi sáng trọn vẹn bằng cách đón thuyền về lúc rạng sáng, rồi ăn mì tôm ngay tại bãi, sau đó ghé những triền cát và về Đồng Hới trước giờ trưa.

Ảnh: quangbinhtravel

Về địa giới hành chính thì Nhân Trạch trước đây thuộc huyện Bố Trạch của tỉnh Quảng Bình cũ. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 sau khi sắp xếp đơn vị hành chính thì khu vực này thuộc xã Nam Trạch của tỉnh Quảng Trị. Cụ thể, xã Nam Trạch được lập từ thị trấn Nông trường Việt Trung cùng xã Nhân Trạch và xã Lý Nam.

Có rất nhiều món ăn Việt Nam mang đi đâu cũng nấu được, nhưng mực nhảy hoàn toàn không nằm trong số đó. Nó không chịu được xe lạnh hay không chịu được một đêm trong thùng đá, và càng không chịu được việc rời khỏi vùng nước nơi nó vừa bị kéo lên. Cho nên muốn ăn nó đúng kiểu thì không có cách nào khác ngoài việc tự đi tới chỗ có nó vào đúng giờ nó vừa được đưa lên bờ. Và khi đã cất công đứng ở đó rồi thì cách người làng mời bạn ăn lại là một gói mì tôm mộc mạc.

Nguồn: Cổng thông tin du lịch Quảng Bình, Explore Quảng Bình