Việc gây quỹ cho các công ty khởi nghiệp ở Đông Nam Á đã chậm lại vào năm 2022 với giá trị giao dịch giảm khoảng 1/3 so với một năm trước đó do điều kiện kinh tế ngày càng xấu đi làm giảm cả triển vọng và định giá của các công ty công nghệ trẻ đang tìm kiếm nguồn vốn tăng trưởng.

Kết quả yếu kém được đưa ra sau một đợt đầu tư điên cuồng vào năm 2021 khi tổng giá trị thương vụ tăng vọt lên mức kỷ lục 25,75 tỷ USD. Năm đó, một số công ty khởi nghiệp lớn nhất trong khu vực như Grab của Singapore đã niêm yết cổ phiếu trước khi lãi suất tăng mạnh dẫn đến tình trạng bán tháo sâu và điều chỉnh thị trường đối với các công ty công nghệ thua lỗ.

Với việc Nga đang tiếp tục xâm lược Ukraine, các tai ương địa chính trị khác và lạm phát đang gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế, các nhà đầu tư đang nhấn mạnh vào sự cân bằng giữa tăng trưởng và dòng tiền tự do. Điều này khiến các chuyên gia suy đoán rằng các công ty khởi nghiệp công nghệ Đông Nam Á có thể bị cuốn vào làn sóng hợp nhất.

Vào năm 2022, các công ty khởi nghiệp trong khu vực đã huy động được tổng cộng 17,79 tỷ USD vốn cổ phần và vốn vay, giảm 31% so với năm trước, theo Đánh giá giao dịch Đông Nam Á do nền tảng thông tin tài chính DealStreetAsia biên soạn gần đây. Tuy nhiên, số lượng giao dịch cổ phiếu tăng 9,6% lên 1.062.

Báo cáo của DealStreetAsia cho biết: "Đông Nam Á đã kết thúc năm 2022 không mấy suôn sẻ do những trở ngại về kinh tế vĩ mô và giá cả thị trường công giảm buộc các nhà đầu tư phải ngừng huy động vốn từ thị trường tư nhân". "Với sự sống còn đang bị đe dọa đối với nhiều công ty khởi nghiệp, năm nay sẽ chứng kiến sự sụt giảm trên thị trường - một số doanh nghiệp sẽ lụi tàn, trong khi những doanh nghiệp khác sẽ bị các đối thủ lắm tiền mua lại".

Việc huy động vốn khởi nghiệp bắt đầu có xu hướng giảm vào đầu năm ngoái và sự chậm lại đáng chú ý trong quý từ tháng 10 đến tháng 12, với tổng số tiền thu được từ vốn chủ sở hữu giảm xuống còn 2,88 tỷ đô la, giá trị giao dịch hàng quý thấp nhất trong hai năm.

Sự thay đổi của năm ngoái cũng thể hiện rõ qua số lượng kỳ lân nhỏ hơn - những công ty chưa niêm yết có giá trị trên 1 tỷ USD.

Trong số đó có Coda Payments có trụ sở tại Singapore, một nền tảng fintech để mua trò chơi trực tuyến. Với thỏa thuận sở hữu vốn cao thứ hai trong khu vực vào năm ngoái, công ty đã huy động được 690 triệu USD trong một vòng cấp vốn thu hút quỹ tài sản có chủ quyền GIC của Singapore và các nhà đầu tư khác.

Được thành lập vào năm 2011, nền tảng của Coda cho phép các nhà phát hành trò chơi trực tuyến chấp nhận hơn 300 phương thức thanh toán trên trang web của họ. Công ty cũng vận hành một cửa hàng ứng dụng cho các khoản tín dụng và vật phẩm chơi trò chơi trực tuyến, với hơn 67 triệu người dùng tại hơn 60 thị trường.

Như thỏa thuận Coda cho thấy, fintech là lĩnh vực được tài trợ nhiều nhất trong khu vực, chiếm 1/3 tổng vốn cổ phần vào năm 2022, theo DealStreetAsia. Trong số 20 thương vụ mua cổ phần hàng đầu năm ngoái, các công ty tài chính chiếm một nửa bảng xếp hạng.

Ở Đông Nam Á, thanh toán kỹ thuật số và dịch vụ tài chính dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng. Các lĩnh vực đã đạt được sự thúc đẩy lớn từ làn sóng nhu cầu do đại dịch gây ra. Theo một nghiên cứu của Google, Temasek Holdings và Bain & Co.

Thương mại điện tử là lĩnh vực được tài trợ nhiều thứ hai ở Đông Nam Á vào năm 2022, huy động được 3,55 tỷ USD khi hoạt động mua sắm xuyên biên giới tiếp tục phát triển bất chấp nhu cầu yếu hơn và các hạn chế liên quan đến COVID đã bị loại bỏ đã gây ra sự bùng nổ kỹ thuật số. Lazada có trụ sở tại Singapore, cũng đứng đầu về giá trị giao dịch tổng thể của khu vực, đã huy động được 1,68 tỷ USD trong vòng gọi vốn công ty từ công ty mẹ Alibaba Group Holding.

Thông qua Lazada, gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc đang nhắm đến thị phần lớn hơn ở Đông Nam Á. Nó phải đối đầu với các đối thủ như Sea có trụ sở tại Singapore. Tại Việt Nam, Lazada hợp tác với Tập đoàn Masan sau khoản đầu tư 400 triệu USD vào nhánh bán lẻ tiêu dùng tích hợp của tập đoàn này. Khoản đầu tư được thực hiện thông qua một tập đoàn do Alibaba đứng đầu.

Tuy nhiên, nguồn tài trợ mạnh mẽ như Coda và Lazada là ngoại lệ trong khu vực vào năm ngoái khi các nhà đầu tư tránh xa các công ty khởi nghiệp gần với danh sách công khai hơn.

Thay vào đó, các công ty ở giai đoạn đầu có thể giành được các hợp đồng tài trợ vốn cổ phần lớn hơn so với một năm trước đó. Giá trị trung bình cho tài trợ hạt giống là 2,5 triệu USD, tăng 56% so với năm 2021, trong khi các giao dịch chuỗi A tăng 8%, lên 8,1 triệu USD.

Khi tài trợ ở giai đoạn cao hơn giảm, đáng chú ý là các giao dịch loạt D đã giảm xuống còn một phần tư giá trị so với năm trước.

Ryu Muramatsu, đối tác sáng lập của GMO VenturePartners, cho biết các công ty khởi nghiệp đã "quay 180 độ trong hoạt động kinh doanh của họ" khi các nhà đầu tư ưu tiên tạo ra lợi nhuận và dòng tiền tự do sớm hơn nhiều so với trước đây. Muramatsu mô tả môi trường tài trợ đã trải qua "một sự thay đổi mạnh mẽ".

"Suy nghĩ của các nhà đầu tư đang thay đổi theo cùng một cách và gần như có sự đồng thuận nhằm hướng tới lợi nhuận", ông Muramatsu nói với Nikkei Asia.

Ông nói thêm rằng nhiều công ty, đặc biệt là những công ty ở giai đoạn loạt B trở đi, đang chú trọng nhiều hơn vào việc chuyển lợi nhuận.

DealStreetAsia coi năm 2021 là một "ngoại lệ", một năm khi một lượng vốn tư nhân kỷ lục được bơm vào các công ty khởi nghiệp trên toàn cầu. Tuy nhiên, tổng giá trị huy động vốn cổ phần được ghi nhận vào năm 2022 vẫn cao hơn 80% so với năm 2019, trước đại dịch. DealStreetAsia cho biết điều này nhấn mạnh sức hấp dẫn lâu dài của khu vực với tư cách là một điểm đến đầu tư.

DealStreetAsia cho biết thêm, mong muốn mới của các nhà đầu tư về tăng trưởng và dòng tiền tự do sẽ mang lại một "giai đoạn trưởng thành mới" cho các công ty khởi nghiệp ở Đông Nam Á.

Karan Mohla, một đối tác tại Singapore và công ty đầu tư mạo hiểm B Capital Group có trụ sở tại Hoa Kỳ, cho biết: "Đây thực sự là lần đầu tiên chúng tôi trải qua tình huống này và thực sự chúng tôi không bị ảnh hưởng nặng nề như vậy.

Khi khu vực trải qua "quá trình học tập" này, Mohla nói thêm và khi các công ty khởi nghiệp tập trung nhiều hơn vào cấu trúc và hiệu suất của công ty, khu vực này sẽ thu hút các khoản đầu tư chất lượng cao hơn. "Đó là lý do tại sao có thể năm 2023 sẽ là một năm tốt và xấu", Mohla nói. "Đó là một phần cần thiết của quá trình rất cần thiết".

(Nguồn: Nikkei)