Mua ô tô thường được xem là một bước tiến trong cuộc sống: Chủ động di chuyển, đỡ nắng mưa, thuận tiện cho công việc và gia đình. Nhưng thực tế, không phải cứ có xe là mọi thứ sẽ dễ dàng hơn.

Gia đình anh Minh (34 tuổi, làm kinh doanh) và chị Lan (32 tuổi, nhân viên văn phòng) sống tại Hà Nội từng rất hào hứng khi quyết định mua chiếc xe đầu tiên. Tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 45 triệu đồng/tháng. Thấy bạn bè lần lượt có ô tô, anh chị cũng muốn tậu 1 chiếc để tiện đưa con đi học và cuối tuần về quê. Họ chọn một mẫu xe gần 800 triệu đồng, vay ngân hàng hơn 60% giá trị xe. Khoản trả góp mỗi tháng khoảng 12-13 triệu đồng, chưa kể chi phí xăng xe, gửi xe gần nhà và cơ quan.

Những tháng đầu, mọi thứ vẫn ổn. Nhưng chỉ sau nửa năm, công việc kinh doanh của anh Minh chững lại. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt không giảm, khoản trả góp vẫn đều đặn đến kỳ. Áp lực tài chính tăng lên từng tháng, khiến gia đình phải cắt giảm nhiều khoản chi tiêu. Sau một năm, họ quyết định bán xe để tất toán khoản vay, chấp nhận lỗ để “thoát gánh nặng”.

Ảnh minh họa

Còn gia đình anh Tuấn (36 tuổi, kỹ sư xây dựng) và chị Hương (35 tuổi, nhân viên văn phòng) cũng mua ô tô cùng thời điểm. Thu nhập hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng/tháng, không chênh lệch nhiều so với gia đình anh Minh. Tuy nhiên, họ chỉ chọn một mẫu xe hơn 500 triệu đồng, tích lũy sẵn 70% giá trị xe và chỉ vay một khoản nhỏ. Trước khi mua, họ đã tính toán kỹ chi phí “nuôi xe” mỗi tháng, từ xăng xe, bảo dưỡng đến phí gửi xe.

Sau một năm, chiếc ô tô giúp gia đình anh Tuấn thuận tiện hơn trong công việc và sinh hoạt, nhưng không tạo áp lực tài chính quá lớn. Họ vẫn duy trì được khoản tiết kiệm đều đặn, không phải cắt giảm chi tiêu thiết yếu. Sự khác biệt giữa hai gia đình không nằm ở thu nhập, mà ở cách tiếp cận trước khi mua xe.

Vậy trước khi xuống tiền cho một chiếc ô tô, cần lưu ý những gì để không rơi vào cảnh mua xe xong đâm ra hối hận?

1. Đừng nhầm lẫn giữa “cần” và “muốn”

Nhiều người mua xe vì cảm giác “đã đến lúc phải có”, hoặc đơn giản là thấy bạn bè, đồng nghiệp đều đã sở hữu. Nhưng nhu cầu thực tế mới là yếu tố quan trọng nhất. Nếu công việc không đòi hỏi di chuyển nhiều, quãng đường đi lại ngắn, hạ tầng giao thông chưa thuận tiện cho ô tô, thì chiếc xe có thể trở thành tài sản ít dùng nhưng chi phí cao.

Ngược lại, nếu gia đình đông người, thường xuyên di chuyển xa hoặc cần xe cho công việc, ô tô sẽ phát huy giá trị rõ rệt. Phân biệt được “cần” và “muốn” giúp tránh những quyết định mang tính cảm xúc, vốn dễ dẫn đến áp lực tài chính về sau.

2. Không vay quá sức

Một trong những sai lầm phổ biến là cố mua xe vượt khả năng tài chính, với suy nghĩ “cố một chút rồi sẽ ổn”. Thực tế, khoản vay mua ô tô không chỉ là tiền gốc mà còn là lãi suất, kéo dài nhiều năm.

Gia đình anh Minh rơi đúng vào tình huống này: thu nhập đủ tốt nhưng phần lớn bị “gánh” bởi khoản trả góp hàng tháng. Khi có biến cố nhỏ như giảm thu nhập, áp lực lập tức dồn lên. Nguyên tắc an toàn là chỉ nên vay khi khoản trả góp không chiếm tỷ lệ quá lớn trong thu nhập, và vẫn còn dư địa cho tiết kiệm cũng như các chi phí khác.

3. Đừng quên tính toán chi phí nuôi xe

Chi phí mua xe chỉ là phần nổi. Sau khi lăn bánh, hàng loạt chi phí khác sẽ xuất hiện: xăng, bảo hiểm, bảo dưỡng định kỳ, phí gửi xe, phí đường bộ… Đây là những khoản đều đặn, không thể tránh.

Ảnh minh họa

Với những gia đình chưa từng sở hữu ô tô, các chi phí này thường bị đánh giá thấp. Đến khi cộng dồn lại, tổng chi mỗi tháng có thể cao hơn dự kiến rất nhiều. Trong khi đó, gia đình anh Tuấn đã tính toán kỹ từ đầu nên không bị động về tài chính.

4. Dự phòng rủi ro trước khi nghĩ đến tiện nghi

Một chiếc ô tô mang lại sự tiện lợi, nhưng không nên đánh đổi bằng việc đánh mất quỹ dự phòng. Cuộc sống luôn có những biến cố bất ngờ: ốm đau, mất việc, hoặc những khoản chi không lường trước.

Nếu toàn bộ tiền tiết kiệm dồn vào việc mua xe, cộng thêm khoản vay lớn, gia đình sẽ không còn “đệm an toàn”. Khi rủi ro xảy ra, chiếc xe dễ trở thành tài sản phải thanh lý đầu tiên.

Ngược lại, việc giữ lại một khoản dự phòng đủ lớn giúp đảm bảo rằng, dù có xe hay không, cuộc sống vẫn không bị đảo lộn.

5. Tính đến tần suất sử dụng thực tế

Nếu một chiếc ô tô chỉ được dùng vài lần mỗi tháng, trong khi phần lớn thời gian phải trả phí gửi xe và các chi phí cố định khác, thì hiệu quả sử dụng là rất thấp. Trong bối cảnh hiện nay, có nhiều phương án thay thế như taxi công nghệ hoặc thuê xe khi cần. Với những người không di chuyển thường xuyên, đây có thể là lựa chọn kinh tế hơn.

Bên cạnh đó, sở hữu ô tô không chỉ là câu chuyện tài chính, mà còn kéo theo sự thay đổi trong thói quen sống: tìm chỗ đỗ xe, tính toán lộ trình, đối mặt với tắc đường… Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng. Nếu không tính toán kỹ, chiếc xe có thể trở thành sự phiền toái không nhỏ.