Một người phụ nữ Trương (Trung Quốc) luôn tin rằng mình sống rất lành mạnh. Bà không hút thuốc, không uống rượu, chỉ có một thói quen duy trì nhiều năm: uống trà từ sáng đến tối. Vậy nhưng trong lần khám sức khỏe gần đây, kết quả cho thấy men gan tăng cao, siêu âm phát hiện tổn thương gan nhẹ. Điều khiến bà bối rối là: “Tôi chỉ uống trà, sao gan lại có vấn đề?”.

Khi bác sĩ hỏi kỹ về nguồn gốc trà, cách bảo quản và thói quen uống trà, câu chuyện dần sáng tỏ.

Ảnh minh hoạ

Suốt nhiều năm, bà Trương có sở thích tích trữ trà, đặc biệt là những loại “trà ủ lâu năm” được bạn bè biếu tặng. Vì sợ lãng phí, bà hiếm khi bỏ đi, kể cả khi lá trà bắt đầu xuất hiện mùi ẩm mốc nhẹ. Bà tin rằng chỉ cần đun nước thật sôi thì “mọi thứ sẽ ổn”.

Không chỉ vậy, bà còn có thói quen pha trà rất đặc. Mỗi lần pha, bà thường cho một nắm lớn lá trà, vì cho rằng trà càng đắng càng tốt cho sức khỏe. Từ sáng đến tối, gần như lúc nào bà cũng uống trà, kể cả trước khi đi ngủ.

Bản thân trà không gây hại cho gan. Thậm chí, nhiều nghiên cứu còn ghi nhận việc tiêu thụ trà ở mức vừa phải có thể mang lại lợi ích chuyển hóa. Theo bác sĩ, một số yếu tố liên quan đến nguồn gốc, bảo quản và cách sử dụng mới là điều đáng lo ngại. Dưới đây là 4 loại nước âm thầm gây hại cho gan mà các bác sĩ lưu ý không nên uống quá nhiều trong một thời gian dài.

1. Trà ẩm mốc

Một số loại trà có thể được ủ lâu năm trong điều kiện kiểm soát chuyên nghiệp. Tuy nhiên, khi bảo quản tại gia đình trong môi trường ẩm, trà rất dễ bị nấm mốc.

Ảnh minh hoạ

Một số chủng nấm có thể sinh ra aflatoxin, đặc biệt là aflatoxin B1 - chất được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) phân loại là chất gây ung thư nhóm 1. Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp vì đây là nơi chuyển hóa độc tố.

Không phải mọi loại trà lâu năm đều nguy hiểm; nguy cơ chủ yếu xuất hiện khi trà bị ẩm, mốc hoặc bảo quản sai cách. Nếu trà có mùi mốc hay mùi chua bất thường, lá trà vón cục, ẩm, đổi màu, hoặc nước trà trở nên đục và có vị lạ, tốt nhất nên loại bỏ ngay thay vì tiếc rẻ.

2. Trà quá đặc

Trà đặc chứa hàm lượng caffeine cao hơn. Ở một số người, lượng caffeine lớn có thể gây tim đập nhanh, lo âu, trào ngược dạ dày và đặc biệt là mất ngủ.

Ảnh minh hoạ

Bản thân trà pha thông thường không được xem là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương gan ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc uống trà quá đặc với lượng lớn, đặc biệt vào buổi tối, có thể gây mất ngủ và kích thích thần kinh ở một số người. Nếu tình trạng thiếu ngủ và rối loạn nhịp sinh hoạt kéo dài, đặc biệt ở người đã có gan nhiễm mỡ hoặc rối loạn chuyển hóa, điều này có thể góp phần làm tình trạng chức năng gan trở nên khó kiểm soát hơn.

3. Trà không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhiều hương liệu

Gan là cơ quan chính đảm nhiệm chức năng chuyển hóa các chất phụ gia thực phẩm. Trong giới hạn cho phép, phụ gia được kiểm soát chặt chẽ thường an toàn với người khỏe mạnh.

Tuy nhiên, rủi ro có thể phát sinh nếu sản phẩm không rõ nguồn gốc, sử dụng hương liệu, phẩm màu hoặc chất tạo ngọt vượt ngưỡng cho phép, hoặc thành phần không minh bạch.

Trong điều kiện bình thường, gan có khả năng xử lý các chất phụ gia nằm trong giới hạn an toàn. Tuy nhiên, nếu sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chứa phụ gia vượt ngưỡng cho phép, việc sử dụng thường xuyên trong thời gian dài có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa và tiềm ẩn rủi ro đối với sức khỏe gan.

Người tiêu dùng nên cảnh giác với những sản phẩm nước uống có mùi thơm gắt bất thường, màu sắc quá rực rỡ, bảng thành phần dài với nhiều chất khó hiểu hoặc quảng cáo “bổ gan, giải độc” nhưng giá thành quá thấp.

4. Trà sữa, trà ngọt pha sẵn

Ảnh minh hoạ

Trà sữa và các loại trà ngọt đóng chai hoặc pha sẵn là loại đồ uống rất phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ và nhân viên văn phòng. Tuy nhiên, một ly trà sữa có thể chứa lượng đường tương đương hoặc cao hơn một lon nước ngọt, chưa kể đến chất béo từ kem béo, sữa đặc và đồ đi kèm.

Theo bác sĩ tốt nghiệp ĐH Harvard Saurabh Sethi, trà sữa chứa nhiều calo rỗng, góp phần gây tăng cân - một yếu tố nguy cơ chính gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.

Sự kết hợp giữa đường, chất béo, calo cao ở dạng lỏng khiến gan phải tăng cường chuyển hóa, dễ dẫn đến tích tụ mỡ gan. Việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống nhiều đường và calo ở dạng lỏng có thể làm tăng nguy cơ tăng cân và gan nhiễm mỡ. Ở những người có yếu tố nguy cơ sẵn có, tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn chức năng gan, kháng insulin và viêm mãn tính theo thời gian.

Uống trà thế nào để an toàn?

Các chuyên gia khuyến nghị nên uống trà ở mức vừa phải và ưu tiên vào ban ngày thay vì buổi tối muộn. Trà nên được pha ở nồng độ vừa phải, không nên quá đặc và cũng không nên uống khi bụng đói. Trà đã để qua đêm, đặc biệt trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh, cũng không nên sử dụng.

Việc bảo quản trà cần được thực hiện ở nơi khô ráo, kín, tránh ẩm và tránh ánh sáng trực tiếp. Đối với người có bệnh gan, men gan tăng, gan nhiễm mỡ hoặc đang dùng thuốc dài ngày, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có thói quen uống trà thường xuyên.

Theo Toutiao