Khi stress không còn chỉ là vấn đề tinh thần

Đau đầu kéo dài, căng cơ cổ vai gáy, nghiến răng khi ngủ hay cảm giác mỏi hàm tưởng chừng chỉ là biểu hiện của stress thông thường. Nhưng theo nhiều chuyên gia Răng Hàm Mặt, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ) - bệnh lý đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Dưới áp lực công việc, doanh nghiệp và nhịp sống căng thẳng kéo dài, khớp hàm đang trở thành một trong những “nạn nhân thầm lặng” của stress.

Trong nhiều năm, khi nhắc đến các vấn đề do áp lực công việc gây ra, người ta thường nghĩ đến mất ngủ, trầm cảm, đau dạ dày hay tim mạch. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nghiên cứu y khoa cho thấy stress kéo dài còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ cơ - xương - khớp vùng hàm mặt, đặc biệt là khớp thái dương hàm (Temporomandibular Joint - TMJ).

Đây là một trong những khớp hoạt động nhiều nhất trên cơ thể, gần như không ngừng nghỉ mỗi ngày để phục vụ các hoạt động ăn nhai, nói chuyện, biểu cảm khuôn mặt và nuốt. Nhưng cũng chính vì hoạt động liên tục và có liên quan mật thiết đến hệ thần kinh nên TMJ rất dễ bị tác động khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bác sĩ Nguyễn Thị Dễ - CEO Nha khoa Lovely chia sẻ về căn bệnh khớp thái dương hàm.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ - Chi hội trưởng Chi hội doanh nhân thuộc Hội Nữ Tri Thức TP.HCM (CEO Nha khoa Lovely), trong xã hội hiện đại, áp lực công việc và nhịp sống tốc độ cao đang khiến tỷ lệ người gặp các vấn đề liên quan đến khớp thái dương hàm tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm doanh nhân, nhân viên văn phòng và người trẻ làm việc cường độ cao.

Khớp thái dương hàm nằm ngay phía trước tai, là điểm nối giữa xương hàm dưới và hộp sọ. Đây là hệ thống phức tạp gồm khớp, cơ nhai, dây chằng và thần kinh vùng đầu - cổ - mặt hoạt động đồng bộ với nhau.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, khi cơ thể căng thẳng, não bộ thường phản ứng bằng cơ chế co cơ vô thức. Điều này khiến nhiều người có thói quen siết chặt hàm, nghiến răng khi ngủ hoặc co cứng cơ mặt mà chính họ cũng không nhận ra.

“Rất nhiều người nghĩ mình chỉ bị stress thông thường, nhưng thật ra vùng cơ hàm đang liên tục bị đặt trong trạng thái căng cứng. Khi điều này kéo dài, áp lực sẽ dồn lên khớp thái dương hàm, gây viêm cơ, đau khớp và rối loạn vận động hàm,” bác sĩ chia sẻ.

Đây cũng là lý do nhiều bệnh nhân TMJ thường đồng thời gặp các triệu chứng như đau đầu, mất ngủ, căng cơ cổ vai gáy hay mệt mỏi kéo dài.

Trong môi trường doanh nghiệp hiện đại, áp lực KPI, thời gian làm việc kéo dài, thiếu ngủ, sử dụng thiết bị điện tử liên tục và tình trạng căng thẳng thần kinh đang khiến cơ thể gần như không có thời gian “thả lỏng” đúng nghĩa.

Không ít người nghiến răng trong lúc ngủ suốt nhiều năm mà không hề hay biết cho đến khi xuất hiện các dấu hiệu như đau hàm, mòn răng hoặc khó há miệng.

Căn bệnh âm thầm dễ bị bỏ qua

Điều đáng nói là rối loạn khớp thái dương hàm thường diễn tiến âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.

Nhiều bệnh nhân đi khám thần kinh vì đau đầu kéo dài, khám tai mũi họng vì ù tai hoặc điều trị cột sống cổ do đau vai gáy nhưng nguyên nhân thật sự lại xuất phát từ khớp hàm.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ) thường biểu hiện qua nhiều dấu hiệu như đau vùng thái dương, đau hoặc mỏi cơ hàm khi ăn nhai, há miệng phát ra tiếng “cạch” hoặc khó mở miệng lớn. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp tình trạng nghiến răng khi ngủ, đau vùng trước tai, căng cơ cổ vai gáy, ngủ không sâu giấc và thường xuyên cảm thấy mệt mỏi sau khi thức dậy.

“Nhiều người sống chung với tình trạng này suốt nhiều năm mà không biết nguyên nhân thật sự đến từ khớp thái dương hàm,” bác sĩ cho biết.

Bác sĩ Nguyễn Thị Dễ là người dành rất nhiều thời gian nghiên cứu về khớp thái dương hàm.

Theo giới chuyên môn, một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là nhiều người chỉ tìm đến bác sĩ khi tình trạng đau đã kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

Trong khi đó, nếu phát hiện sớm, nhiều trường hợp có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh khớp cắn, thay đổi thói quen sinh hoạt, giảm stress và tập cơ chức năng thay vì phải can thiệp phức tạp.

Trước đây, rối loạn khớp thái dương hàm thường gặp ở người trưởng thành hoặc người có vấn đề khớp cắn lâu năm. Nhưng hiện nay, độ tuổi bệnh nhân đang ngày càng trẻ hóa.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, nhóm từ 15-25 tuổi xuất hiện ngày càng nhiều trong các ca liên quan đến đau khớp hàm, nghiến răng và lệch khớp cắn.

Một phần nguyên nhân đến từ áp lực học tập, sử dụng điện thoại liên tục, thức khuya và lối sống ít vận động. Bên cạnh đó, thói quen ăn nhanh, nhai một bên hoặc sử dụng đồ uống kích thích cũng khiến hệ cơ hàm hoạt động mất cân bằng.

Ở nhóm doanh nhân và nhân viên văn phòng, stress kéo dài cộng với cường độ làm việc cao khiến tỷ lệ đau cơ mặt và nghiến răng tăng đáng kể.

“Có những người thành công trong công việc nhưng cơ thể lại liên tục phát tín hiệu cầu cứu qua mất ngủ, đau đầu và căng cơ vùng hàm mặt,” bác sĩ Dễ nhận định.

Theo bà, điều nguy hiểm của TMJ nằm ở chỗ bệnh không gây nguy hiểm tức thời nên thường bị xem nhẹ. Nhưng nếu kéo dài, nó có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, thần kinh, khả năng ăn nhai và chất lượng sống tổng thể.

Với hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Răng Hàm Mặt và hơn 10 năm nghiên cứu chuyên sâu về TMJ, bác sĩ Nguyễn Thị Dễ cho rằng xu hướng điều trị nha khoa hiện đại không còn dừng lại ở việc xử lý từng chiếc răng riêng lẻ.

Theo bà, mọi can thiệp như niềng răng, phục hình sứ hay implant đều cần được đánh giá trong mối liên hệ với khớp cắn và vận động của khớp hàm.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ yếu tố khớp cắn và TMJ được đưa vào quy trình theo dõi trong nhiều chỉ định điều trị nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến hệ cơ hàm.

Bên cạnh điều trị cho người trưởng thành, nha khoa này cũng theo đuổi hướng can thiệp cơ chức năng sớm cho trẻ em nhằm phát hiện lệch hàm, sai khớp cắn hoặc các thói quen xấu ảnh hưởng đến quá trình phát triển.

Theo bác sĩ Dễ, nhiều vấn đề TMJ ở người lớn thực chất bắt đầu từ những bất thường nhỏ ở khớp cắn từ thời thơ ấu nhưng không được phát hiện kịp thời.

Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người dành quá nhiều thời gian cho công việc nhưng lại rất ít chú ý đến những tín hiệu nhỏ mà cơ thể đang phát ra.

Một cơn đau đầu kéo dài, một tiếng “cạch” khi há miệng hay cảm giác mỏi hàm sau một ngày căng thẳng đôi khi không đơn thuần là sự mệt mỏi thông thường.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dễ, chăm sóc sức khỏe không nên bắt đầu khi cơ thể đã kiệt sức hoặc bệnh lý đã trở nên nghiêm trọng.

“Điều trị nha khoa không chỉ là xử lý một chiếc răng, mà còn là hành trình giúp một người ăn ngon hơn, ngủ tốt hơn và sống hạnh phúc hơn mỗi ngày,” bà chia sẻ.

Trong một xã hội mà áp lực công việc đang dần trở thành “bình thường mới”, việc quan tâm đến giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và hệ cơ hàm có lẽ không còn là câu chuyện của riêng ngành nha khoa, mà là một phần quan trọng của chất lượng sống hiện đại.