Lướt Threads quá 180 phút, cảm giác chẳng khác nào đang đứng giữa một “thành phố” thu nhỏ với ti tỉ câu chuyện và 1001 vấn đề khác nhau. Từ chuyện lớn như nhà cửa, công việc, tài chính… đến những điều rất đời thường như giao tiếp, ứng xử hay cách đối nhân xử thế, tất cả đều có thể trở thành chủ đề được bàn luận rôm rả.

Và không ít trong số đó chạm đúng vào những câu chuyện mà nhiều người từng trải qua hoặc chứng kiến trong chính cuộc sống của mình. Cũng từ những chia sẻ rất đời thường như vậy, mới đây, một bài đăng trên Threads đã nhanh chóng thu hút sự chú ý khi kể lại câu chuyện về một người cô - 32 tuổi, chưa chồng con, tự lập tài chính và đặc biệt là… không “nể nang” họ hàng. Chủ nhân bài viết (tài khoản viết tắt là W.) chia sẻ góc nhìn cá nhân sau nhiều lần chứng kiến cách người cô này thẳng thắn từ chối những lời nhờ vả. Vì thấy khó hiểu - theo W. là đi ngược với số đông và quan điểm của nhiều người nên W. thậm chí đã hỏi trực tiếp lý do và nhận được câu trả lời, dưới một góc nhìn khác: “Cô bảo cô không thấy đủ thân để phải bỏ từng đó công sức. Cả năm có khi còn chẳng gặp nhau mấy lần. Rồi cô nói thêm, người ta khó chịu không phải vì cô sai, mà vì họ không lấy được gì từ cô”.

Bài đăng này đang thu về lượng tương tác cao. Ảnh chụp màn hình.

Chia sẻ của W. về cô trên Threads như sau: 

Cô mình 32 tuổi, chưa chồng chưa con, độc lập kiếm tiền giỏi và là kiểu người mà họ hàng rất khó chịu. Bởi cô chả nể nang ai, không thích là cắt luôn.

Có lần họ hàng nhờ cô giúp, đúng thứ cô rất giỏi, mình còn nghĩ chắc lần này cô sẽ giúp thôi. Nhưng không, cô từ chối thẳng, lúc đó đối với mình còn thấy cô có hơi quá thật. Ông bà mình cũng có góp ý, bảo sống thế sau này khó, nhưng chỉ nhận lại câu “kệ con” từ cô. Rồi họ hàng thì nói cô hỗn, không biết nể nang ai, sống kiểu này sau có chuyện thì “*** nó cũng không giúp”. Ngày trước mình cũng nghĩ giống vậy. Mình cứ thấy cô sống kiểu này thì chắc sau này sẽ rất cô đơn.

Cho đến một lần mình ngồi nói chuyện với cô, tò mò quá nên hỏi thẳng luôn. Cô chỉ cười, bảo là cô không thấy đủ thân để phải bỏ từng đó công sức. Cả năm có khi còn chẳng gặp nhau mấy lần. Rồi cô nói thêm, người ta khó chịu không phải vì cô sai, mà vì họ không lấy được gì từ cô. 

Với họ thì đã là họ hàng thì phải ưu tiên, là chuyện đương nhiên. Nhưng cô thì không nghĩ thế, cũng chả có hơi sức đâu mà để giúp tất cả những ai cần vì nghĩ đó là nghĩa vụ làm con làm cháu của cô.

Mình mới hỏi lại là ủa không phải họ hàng là những người sẽ giúp mình đầu tiên khi gặp khó khăn hả cô. Sau đấy mình thấy cô cười, rồi nói một câu mà đến giờ mình vẫn nhớ.

Cô bảo là người tử tế thì sẽ giúp mình, không cần biết có chung dòng máu hay không, và quan trọng là mình đối xử với người ta như nào, mức độ thân thiết ra sao. Còn đã không ra gì thì có là anh em ruột cũng quay ra làm khổ nhau thôi. Mấy chuyện tranh chấp vì vài mét đất thiếu gì đâu.

Xong cô còn nói thêm. Còn lại thì tùy con muốn sống kiểu gì. Như cô thì cô có bạn, cô tự vui một mình được. Cô chọn sống sao cho thoải mái, chứ không phải để vừa mắt người khác. 

Nhưng sống kiểu đó sẽ không được lòng nhiều người. Có khi còn bị nghĩ là ích kỷ.

Nên nếu con muốn giữ hòa thuận với mọi người, muốn được lòng nhiều người sau nhờ vả gì cũng dễ… thì đừng sống như cô. Quan trọng là con muốn sống theo kiểu nào, và lý tưởng sống của con là gì thôi. Lúc đó mình cũng chỉ kiểu ừ cô nói cũng có lý, nhưng càng lớn lên, càng va chạm nhiều người, mình mới thấy đúng là có những mối quan hệ mình giữ chỉ vì nghĩ là “phải giữ”, chứ không phải vì mình thực sự muốn.

Ảnh minh họa.

Bài đăng nhanh chóng nhận được nhiều sự quan tâm từ cộng đồng mạng khi chạm đến một câu chuyện quen thuộc nhưng không phải lúc nào cũng dễ chia sẻ: ranh giới trong các mối quan hệ, đặc biệt là với người thân.

Không ít người bày tỏ sự đồng cảm với góc nhìn trong câu chuyện, đồng thời cho rằng sự độc lập và rõ ràng của người cô cũng là điều đáng suy nghĩ. Một số ý kiến nhận định, việc biết nói “không” đôi khi cũng là một kỹ năng, khi một người hiểu mình cần gì và lựa chọn không để bản thân bị cuốn theo những kỳ vọng phải “vừa lòng tất cả”, "sống đúng bản chất của mình đã là sống tốt, không phải cố gắng tỏ ra tốt".

Có người chia sẻ: “Thật ra mỗi người chọn cách sống khác nhau thôi. Mỗi người mỗi cách nhìn nhận vấn đề, cô của bạn rất lí trí và hiểu rất rõ cách sống của chính mình và rất hiểu bản thân mình. Thật ra không có đúng và sai chỉ là phù hợp hay chịu được hay không mà thôi".

Nhiều bình luận khác cũng kể lại trải nghiệm cá nhân: từng hết lòng giúp đỡ người thân nhưng đổi lại là sự thờ ơ, hoặc đánh mất chính cuộc sống của mình vì luôn ưu tiên người khác. Ngược lại, cũng có những trường hợp sống quá “vì người khác” đến mức không thể tự lập.

Một cư dân mạng bình đây: "Trước đây tui cũng nghĩ, người nhà mình thì mình phải có trách nhiệm giúp đỡ thậm chí hy sinh nhận một phần thiệt thòi để họ có cuộc sống tốt đẹp hơn vì khi thấy họ gặp khó khăn mà mình cảm thấy bản thân có khả năng giúp được thì vẫn nên giúp. Nhưng đùng cái, sau tất cả những gì tui làm thì cái nhận được là sự uất ức, sự thờ ơ lạnh nhạt". 

Trong tâm lý học có một khái niệm rất gần gũi với việc từ chối để bảo vệ bản thân, đó là đặt ranh giới lành mạnh (healthy boundary-setting), đi kèm với cảm giác tội lỗi không xứng đáng (unearned guilt hoặc toxic guilt) khi nói "không". Cụ thể hơn: Khi bạn từ chối một yêu cầu (như không giúp đỡ thêm vì đang mệt mỏi, hoặc không nhận việc ngoài giờ để giữ sức khỏe), bạn đang thực hiện hành động bảo vệ chính mình - giữ ranh giới cá nhân để tránh kiệt sức về thời gian, năng lượng và cảm xúc. Đây là điều tích cực và cần thiết cho sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, nhiều người lại cảm thấy tội lỗi nặng nề, lo âu, hoặc tự trách mình "ích kỷ", dù lý trí biết rõ mình không làm hại ai.

Tại sao vậy? Tâm lý học giải thích đây là phản ứng tự nhiên từ sự xung đột giữa hai nhu cầu cơ bản: Nhu cầu kết nối và được yêu thương và nhu cầu tự chủ và tự do (autonomy). Khi hai nhu cầu này "giằng co", não bộ kích hoạt cảm giác tội lỗi như một cách cũ để giữ hòa khí (từ nhỏ ta thường học rằng "phải giúp đỡ thì mới tốt, mới được yêu, mới phải"). 

Tuy vậy, bên cạnh những ý kiến ủng hộ, vẫn có không ít quan điểm trái chiều. Một số người cho rằng câu chuyện không chỉ nằm ở mindset hay lựa chọn cá nhân, mà còn liên quan đến tình cảm gia đình,  thứ không thể cân đo đơn giản bằng lý trí.

Còn bạn, bạn nghĩ sao về câu chuyện trên?