Đề xuất sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ 2 triệu đồng

Theo Bộ Y tế, mức sinh của Việt Nam đang có xu hướng giảm và duy trì dưới mức sinh thay thế trong những năm gần đây. Từ mức 2,11 con/phụ nữ vào năm 2021, con số này giảm xuống còn 1,91 vào năm 2024 và ước đạt khoảng 1,93 vào năm 2025. Với diễn biến này, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế vào năm 2030 được dự báo sẽ gặp nhiều thách thức.

Các phân tích cho thấy, nếu xu hướng giảm sinh tiếp tục kéo dài, Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ “dân số vàng” vào năm 2036. Đến năm 2044, lực lượng trong độ tuổi lao động sẽ bắt đầu suy giảm, và từ năm 2051, quy mô dân số có thể rơi vào trạng thái tăng trưởng âm. Giai đoạn 2069–2074, dân số được dự báo giảm trung bình khoảng 461.000 người mỗi năm.

Trước bối cảnh này, dự thảo Nghị định đưa ra nhiều giải pháp nhằm duy trì mức sinh thay thế và giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng; lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con được nghỉ 10 ngày làm việc. Điều kiện áp dụng là tại thời điểm sinh, gia đình đã có một con đẻ.

Thủ tục hưởng chế độ thai sản được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Hồ sơ gồm giấy xác nhận sinh con thứ hai theo mẫu quy định kèm theo dự thảo và các giấy tờ liên quan.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đề xuất mức hỗ trợ tài chính 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh con. Căn cứ khả năng cân đối ngân sách, chính quyền cấp tỉnh có thể quyết định mức hỗ trợ cao hơn. Đáng chú ý, người thuộc nhiều nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ khác nhau vẫn có thể nhận đầy đủ các khoản hỗ trợ tương ứng. Phụ nữ thuộc diện hưởng trợ cấp xã hội khi sinh con cũng không bị loại trừ khỏi chính sách này.

Ngoài hỗ trợ khi sinh, dự thảo còn đề xuất trợ cấp 900.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc sơ sinh. Đồng thời, Bộ Y tế đưa ra định hướng hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh đối với người cao tuổi cô đơn, mắc bệnh nặng, không có điều kiện đến cơ sở y tế.

Dự thảo cũng khuyến khích sự tham gia của các tổ chức chính trị – xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt thông qua các mô hình chăm sóc tại nhà, câu lạc bộ và điểm sinh hoạt ban ngày tại cộng đồng.

Theo quy định tại Luật Dân số, các biện pháp duy trì mức sinh thay thế không chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính mà còn bao gồm ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên, cũng như các chính sách linh hoạt khác do Chính phủ quyết định.

Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh mức sinh giảm và dân số già hóa nhanh, các chính sách hỗ trợ sinh con mang tính khuyến khích cần được triển khai đồng bộ, gắn với điều kiện sống, việc làm và an sinh xã hội. Việc thiết kế chính sách phù hợp không chỉ nhằm tăng số lượng dân số mà còn hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Hiện dự thảo Nghị định vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi trước khi hoàn thiện và trình Chính phủ xem xét, ban hành.