Người dân miền Tây xưa nay nổi tiếng là thân thiện, hiếu khách. Bất cứ ai đến đây cũng mở lòng yêu mảnh đất và con người nơi này. Cứ mỗi độ nước nổi về, lũ trẻ miền Tây lại í ới rủ nhau đi bẫy cá. Chỉ cần quăng lưới hoặc giăng câu, một đụn rơm và qua bàn tay khéo léo, không lâu sau ta đã có món ăn đơn giản nhưng đậm đà, đáng nhớ.

Cá lóc mùa nước nổi được bắt lên vô cùng tươi sống, dai và chắc thịt.

Cá lóc mùa nước nổi được bắt lên vô cùng tươi sống, loại này dai và chắc thịt hơn so với cá lóc nuôi. Chỉ cần chặt một cành tre tươi, vót nhọn rồi xiên vào thân cá. Tre tươi vẫn còn nước, không bị cháy thành than khi cùng nướng trong ngọn lửa đỏ rực.

Đặc biệt là loại cá này không cần sơ chế hay ướp gia vị, chỉ cần rửa sạch, xiên que tre hoặc que mía (để tạo vị ngọt hơn cho cá) từ miệng tới đuôi, rồi cắm que cho đuôi thẳng lên trời, làm cá rỏ nước xuống từ từ trong lúc nướng, thịt cá sẽ dẻo và thơm hơn. 

Rơm khô là chất đốt chuẩn nhất cho món ăn dân dã này.

Để có món cá lóc nướng trui ngon, người chế biến cần phải có sự tinh tế và khéo léo nhất định.

Rơm khô là chất đốt chuẩn nhất cho món này, nướng rơm thịt cá mới thơm và không bị ám mùi khói. Quá trình nướng cũng phải có bí quyết: Ém một phần rơm xuống phần đầu cá và bụng, vì đây là những phần lâu chín, sau đó phủ rơm lên toàn bộ và châm lửa đốt. Người nướng phải ước chừng được lượng rơm vừa đủ để khi rơm vừa cháy hết thì cũng là lúc cá vừa chín tới, chín đều.

Nhiều rơm quá thì cá cháy khét hoặc thịt không ngọt, thiếu rơm thì thịt cá nhão, có vị tanh. Nếu là những con cá to, tầm 1 kg trở lên thì phải đổ nước từ miệng vào bụng cá trước khi nướng, như vậy khi nướng cá, nước trong bụng cá cũng sôi, làm chín phần thịt bên trong. 

Khi rơm cháy hết, chưa lấy cá ra liền mà phải ủ trong than rơm một lúc.

Đụn rơm cháy đến đâu, mùi thơm tỏa ra đến đấy. Khoảng 10-15 phút khi tàn tro thì cá cũng vừa chín tới, mùi thơm của cá nướng xen lẫn chút khét nồng từ rơm rạ. Cái nắng chiều vàng vọt giữa đồng cùng hơi nóng từ món cá nướng làm dạ dày của bao thực khách háo hức chờ đợi.

Xẻ cá, rưới mỡ hành đậu phộng lên làm cá thêm béo, thêm bùi lại càng đậm đà hơn.

Khi rơm cháy hết, chưa lấy cá ra liền mà phải ủ trong than rơm một lúc. Rơm tàn, cá được lấy ra khỏi đống tro và dùng dao cạo hết lớp vảy cháy khét bên ngoài. Nhưng đúng điệu nhất vẫn là dùng rơm khô có sẵn tại đồng, chà sạch lớp vảy khét, khi chà phải cẩn thận không làm rách lớp da cá giòn thơm, rồi cho lên miếng lá chuối sạch lót sẵn.

Dùng dao xẻ dọc theo đường xương sống cá, rẽ thân cá làm đôi sao cho thịt cá không bị nát. Sau đó, rưới mỡ hành cùng chút đậu phộng rang đã được chuẩn bị sẵn lên phần cá vừa được xẻ ra, như thế cá sẽ thêm béo, thêm bùi lại càng đậm đà hơn. Mùi cá nướng tỏa lên mũi hương thơm đặc trưng, pha lẫn mùi khói rơm đăng đắng, mùi vị của đồng quê không lẫn đi đâu được.

Bánh tráng cuốn miếng cá thơm nức mũi, ăn kèm bún tươi và rau thơm, ngon hết sẩy.

Món chấm ăn kèm đơn giản, chỉ cần chút muối hột và hái trái ớt trong vườn là xong. Gỡ miếng thịt cá còn bốc khói, thơm nức mũi, cuộn tròn trong lát bánh tráng, ăn kèm ít lát chuối hột hoặc lá sen non chát, khế chua, lá cóc, bún tươi và dưa leo hòa quyện với vị cay xè, mằn mặn của muối ớt hột. Đưa vào miệng ăn mà ngỡ như đang thưởng thức một thứ cao lương mỹ vị nào đó. Độ ngon quả thật không gì sánh bằng. Ai về miền Tây, nhất định phải thử cá lóc nướng trui mới biết thế nào là sự hấp dẫn của ẩm thực miền quê.

Tuy rằng chỉ là món ăn bình dị, nhưng cá lóc nướng trui rất được ưa chuộng không chỉ với người dân miền Tây mà với tất cả những ai đã từng đến với mảnh đất này, bởi thế mới có câu: "Bắt con cá lóc nướng trui – Làm mâm rượu trắng đãi người bạn xa".

Đường cá lóc nướng Tân Kỳ Tân Quý, Tân Phú.

Hiện nay, món cá lóc nướng trui đã trở nên phổ biến với rất nhiều người khi mà những quán ẩm thực miền Tây mọc lên khắp nơi. Nếu ở Sài Gòn thì không khó để tìm ra món cá lóc nướng trui, bạn chỉ cần đến với con đường cá lóc nướng Tân Kỳ Tân Quý, quận Tân Phú là có thể thưởng thức món ăn tuyệt vời này. Điều đặc biệt là món cá lóc ở đây do chính người dân miền Tây chế biến, nên hương vị sẽ gần với nguyên bản nhất. 

Chúc bạn và gia đình có trải nghiệm ẩm thực khó quên với món cá lóc nướng trui - món ăn dân dã độc đáo gắn liền với quá trình khai hóa đất phương Nam của dân tộc Việt. 

AN LY (t/h)