Chảo chống dính từ lâu đã trở thành vật dụng quen thuộc trong nhiều gia đình nhờ sự tiện lợi, ít bám thực phẩm, dễ vệ sinh và giúp giảm lượng dầu mỡ khi nấu nướng. Tuy nhiên, đi cùng sự phổ biến ấy là hàng loạt băn khoăn về độ an toàn của lớp phủ chống dính, đặc biệt khi chảo đã cũ, bị trầy xước hoặc bị bong tróc. Các thông tin khoa học gần đây cho thấy vấn đề không đơn giản nằm ở việc “chảo chống dính có gây ung thư hay không”, mà là ở cách sử dụng, chất lượng sản phẩm và tình trạng bề mặt lớp phủ trong suốt quá trình dùng.

Nguy cơ nhiễm hạt vi nhựa

Một trong những nguy cơ đáng chú ý nhất là nhiễm hạt vi nhựa từ lớp chống dính bị tổn thương. Theo thông tin được dẫn từ nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Newcastle và Đại học Flinders (Úc), chỉ một vết xước nhỏ trên bề mặt chảo chống dính cũng có thể giải phóng khoảng 9.100 hạt nhựa trong quá trình nấu ăn. Nếu lớp chống dính bị hư hỏng nặng hơn, lượng phát tán có thể lên tới khoảng 2,3 triệu hạt vi nhựa và nano nhựa trong thời gian ngắn khi đun nóng. Đây là cảnh báo đáng lưu tâm bởi các hạt cực nhỏ này có khả năng xâm nhập vào thực phẩm mà mắt thường không thể nhận thấy.

Dù giới khoa học vẫn đang tiếp tục đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng của vi nhựa đối với cơ thể con người, các chuyên gia cho rằng việc để thực phẩm thường xuyên tiếp xúc với bề mặt chống dính bị xước rõ ràng không phải lựa chọn an toàn. Nguy cơ nằm ở chỗ người dùng rất dễ chủ quan với những vết xước nhỏ, trong khi chính các tổn thương li ti đó lại là điểm bắt đầu của quá trình bong mòn lớp phủ. Vì vậy, một chiếc chảo nhìn bên ngoài còn dùng được chưa chắc đã còn an toàn nếu bề mặt đã xuống cấp.

Lớp chống dính không an toàn

Bên cạnh vi nhựa, mối lo thứ hai là các hóa chất liên quan đến lớp chống dính, đặc biệt là những chất từng được dùng trong quá trình sản xuất. Nhiều người thường nhầm rằng bản thân Teflon hay PTFE là tác nhân trực tiếp gây ung thư. Tuy nhiên, theo thông tin từ các nghiên cứu, mối lo về ung thư trước đây chủ yếu liên quan đến PFOA, một hóa chất từng được sử dụng trong quá trình sản xuất Teflon, chứ không phải đồng nhất với PTFE trong mọi trường hợp. Các sản phẩm Teflon từ năm 2013 trở đi được cho là không còn chứa PFOA.

Dù vậy, điều đó không có nghĩa người dùng có thể hoàn toàn yên tâm trong mọi tình huống. Khi chảo chống dính bị đun ở nhiệt độ quá cao, lớp phủ có thể bắt đầu sinh khói ở khoảng 260 độ C và bị phân hủy mạnh hơn ở khoảng 400 độ C, từ đó phát sinh các chất không có lợi cho sức khỏe. Việc hít phải khói từ chảo chống dính bị quá nhiệt có thể gây ra những triệu chứng giống cúm như nhức đầu, ớn lạnh và sốt; trong đa số trường hợp, các triệu chứng này có xu hướng biến mất sau 12 đến 48 giờ, nhưng sẽ đáng lo hơn với người vốn có bệnh tim mạch hoặc hô hấp.

Một thói quen nguy hiểm nhưng khá phổ biến là để chảo chống dính cháy khô trên bếp. Khi chảo bị đun khô trong vài phút, nhiệt độ có thể tăng rất cao, vượt xa ngưỡng nấu ăn thông thường và làm lớp phủ phân hủy, tạo ra khí độc gây hại. Điều này cho thấy rủi ro lớn nhất không nằm ở việc dùng chảo chống dính đúng cách, mà ở việc dùng sai cách, đặc biệt là làm nóng chảo rỗng quá lâu hoặc dùng lửa quá lớn trong thời gian dài.

Ngoài ra, khi lớp chống dính đã bong tróc, thực phẩm dễ bám dính và cháy hơn. Thức ăn cháy khét không chỉ làm mất chất lượng bữa ăn mà còn có thể làm phát sinh các hợp chất không mong muốn trong quá trình chế biến ở nhiệt độ cao. Vì thế, một chiếc chảo chống dính cũ hỏng không chỉ mất tác dụng nấu nướng mà còn có thể gián tiếp làm tăng rủi ro sức khỏe qua chính cách thực phẩm bị cháy bám trên đó.

Cách lựa chọn và sử dụng chảo an toàn

Trước hết, người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm từ thương hiệu uy tín, có thông tin rõ ràng về vật liệu, nguồn gốc và hướng dẫn sử dụng. Các bài báo cho thấy sản phẩm mới từ nhà sản xuất đáng tin cậy sẽ an toàn hơn nhiều so với các loại chảo không rõ xuất xứ hoặc sản xuất theo tiêu chuẩn cũ. Nếu lo ngại, người dùng cũng có thể cân nhắc thay thế bằng các loại nồi chảo từ thép không gỉ hoặc vật liệu an toàn khác phù hợp nhu cầu nấu nướng.

Trong quá trình sử dụng, nên dùng muỗng, đũa hoặc vá bằng gỗ, silicone hay vật liệu mềm thay cho dụng cụ kim loại cứng để tránh làm xước mặt chảo. Không nên dùng búi chà kim loại hoặc chất tẩy rửa có tính ăn mòn để cọ rửa. Nên nấu ở lửa nhỏ đến trung bình, tránh để chảo trống trên bếp nóng và hạn chế đun ở nhiệt độ quá cao. Một số khuyến cáo còn cho rằng nên thay chảo khi có dấu hiệu trầy xước, bong lớp phủ hoặc sau khoảng 1 đến 2 năm sử dụng, tùy tần suất dùng và tình trạng thực tế.

Chảo chống dính không phải là “thủ phạm độc hại” trong mọi hoàn cảnh, nhưng cũng không phải vật dụng có thể dùng mãi mà không cần quan tâm đến độ an toàn. Nguy cơ sức khỏe chủ yếu xuất hiện khi lớp chống dính bị hư hỏng, khi chảo bị đun quá nhiệt hoặc khi người dùng lựa chọn sản phẩm kém chất lượng. Trong căn bếp hiện đại, sự tiện lợi luôn cần đi cùng hiểu biết: chọn chảo tốt, dùng đúng cách và thay mới đúng lúc chính là cách bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Tổng hợp