Mỗi mùa tuyển sinh, khi con cái đỗ đại học ở một thành phố khác, nhiều gia đình lại bắt đầu lo chuyện chỗ ở. Nếu may mắn có người thân sống gần trường, việc xin ở nhờ nhà dì, nhà cô hay nhà bác trong thời gian đầu thường được xem là một lựa chọn thuận tiện, vừa tiết kiệm chi phí, vừa khiến cha mẹ yên tâm hơn. Thế nhưng, ở nhờ vài ngày để làm quen môi trường mới và sống chung suốt 4 năm đại học lại là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.

Mới đây, trong nhóm dành cho phụ huynh Hà Nội, một người phụ nữ kể câu chuyện của gia đình mình và nhận về nhiều ý kiến trái chiều.

Theo chia sẻ, cháu gái của chị vừa đỗ Đại học Luật Hà Nội. Ngay sau khi nhận tin vui, cô bé gọi điện cho dì và ngỏ ý muốn xuống thành phố ở nhờ nhà dì trong những năm đại học. Người dì rất vui vì cháu đỗ đại học nhưng đã nói thẳng rằng: nếu mới xuống thành phố, chưa tìm được chỗ ở thì có thể ở tạm nhà dì một thời gian. Sau khi quen trường, quen bạn, cháu có thể đăng ký ký túc xá hoặc thuê trọ cùng bạn.

Chị cho rằng sống cùng người thân vài ngày hay vài tuần hoàn toàn khác với việc ở chung suốt 4 năm. "Dì rất vui vì cháu đỗ đại học. Nếu cháu mới xuống chưa tìm được chỗ ở thì cứ ở tạm nhà dì một thời gian. Nhưng ở với dì cả 4 năm thì thật sự không nên", chị nói.

Ảnh minh hoạ

Người này cũng giải thích rằng mình không phải không thương cháu. Nhà chị đã có chồng con và cuộc sống riêng, nên nếu một người trưởng thành chuyển vào sống lâu dài, chắc chắn sẽ phát sinh nhiều vấn đề cần cân nhắc. Từ chuyện ăn uống, sinh hoạt, giờ giấc đến việc học hành, bạn bè của cháu tới chơi... Những điều tưởng như rất nhỏ khi sống vài ngày có thể không đáng kể, nhưng nếu kéo dài vài năm thì rất dễ trở thành nguyên nhân khiến cả hai bên cảm thấy không thoải mái.

Điều quan trọng hơn, theo người dì, cháu đã bước vào đại học thì cũng nên bắt đầu học cách tự lập. Ở ký túc xá hoặc thuê trọ cùng bạn gần trường, cô bé sẽ chủ động hơn trong việc đi học, sinh hoạt, kết bạn và sắp xếp thời gian. Nếu sau này muốn đi làm thêm, tham gia hoạt động ngoại khóa hay thường xuyên về muộn, cháu cũng không phải quá ngại vì ảnh hưởng đến sinh hoạt của gia đình dì.

Người dì thậm chí cho biết mình sẵn sàng hỗ trợ cháu trong giai đoạn đầu: tìm phòng, mua một số đồ dùng cần thiết, cuối tuần có thể sang nhà dì ăn cơm. Nếu gặp khó khăn, cháu vẫn có thể gọi và dì sẽ giúp trong khả năng của mình. Tuy nhiên, những lời giải thích ấy chưa kịp nói hết thì câu chuyện đã trở nên căng thẳng.

Cháu gái có vẻ chưa hiểu hết ý của dì, sau đó kể lại với mẹ. Người chị gái lập tức gọi điện, cho rằng em gái không muốn cho cháu ở nhờ vì sợ cháu "ăn không ở không" trong nhà.

Tính toán hay chỉ đang đặt ra một ranh giới hợp lý?

Thực tế, trong nhiều gia đình Việt, quan niệm "người nhà thì cứ ở với nhau" khá phổ biến. Khi một đứa trẻ từ quê lên thành phố học đại học, nếu có cô, dì, chú, bác sống gần trường, việc ở nhờ thường được xem là phương án tốt nhất.

Nhưng điều đó không có nghĩa người thân có nghĩa vụ phải mở cửa nhà cho cháu ở suốt nhiều năm. Giúp đỡ và sống chung là hai mức độ hoàn toàn khác nhau. Một gia đình có thể sẵn sàng hỗ trợ cháu khi cần nhưng vẫn muốn giữ không gian riêng cho cuộc sống của mình. Điều đó không đồng nghĩa với việc họ ít tình cảm hay tính toán. 

Nhiều ý kiến trái chiều

Ngược lại, nếu đã quyết định cho cháu ở lâu dài, cả hai bên cũng cần thống nhất rõ ràng về sinh hoạt, chi phí, giờ giấc, việc nhà và quyền riêng tư ngay từ đầu. Quan trọng nhất vẫn là cả người cho ở nhờ và người ở nhờ đều hiểu đây là sự hỗ trợ tạm thời, chứ không mặc nhiên xem đó là trách nhiệm lâu dài của người thân. Bởi tình thân vốn rất đáng quý, nhưng càng thân thì càng dễ ngại nói những điều khiến nhau không vui.

Cũng có người từng trải qua cảnh cho cháu ở nhờ chia sẻ rằng, lúc mới bắt đầu ai cũng nghĩ "người nhà cả, có gì mà ngại". Nhưng khi sống chung trong thời gian dài, những khác biệt rất nhỏ trong thói quen sinh hoạt cũng có thể trở thành nguyên nhân gây khó xử. Người lớn đôi khi ngại nói thẳng vì sợ cháu buồn, còn sinh viên lại có thể vô tình cảm thấy mình đang phải “giữ ý” trong chính nơi ở của mình.

Trong trường hợp này, đáng tiếc là một lời từ chối về chỗ ở lại bị hiểu thành một lời từ chối tình thân. Người dì không nói dì không giúp cháu. Chị chỉ muốn sự hỗ trợ ấy nằm trong giới hạn mà cả hai bên đều cảm thấy thoải mái. Còn người cháu, nếu thực sự cần giúp đỡ, hoàn toàn có thể nhận sự hỗ trợ ấy theo một cách khác: ở tạm trong thời gian đầu, nhờ dì tìm phòng, cuối tuần sang ăn cơm, hoặc gọi điện khi gặp khó khăn.

Suy cho cùng, tình thân không nhất thiết phải được đo bằng việc có cho nhau ở chung một mái nhà hay không. Đôi khi, biết giữ một khoảng cách vừa đủ lại chính là cách để những người thân yêu có thể đồng hành với nhau lâu dài mà không biến sự giúp đỡ thành áp lực.