Theo Interesting Engineering, lò phản ứng hạt nhân VVER-TOI mới nhất của Nga tại nhà máy điện hạt nhân Kursk II đã sản xuất hơn 2 tỷ kWh điện kể từ khi được kết nối với lưới điện vào tháng 12/2025, đánh dấu một cột mốc quan trọng cho chương trình hạt nhân thế hệ tiếp theo của nước này.

Lò phản ứng 1.250 MW chính thức đi vào hoạt động thương mại ngày 1/5 sau khi hoàn thành các hoạt động thử nghiệm công nghiệp và nhận được sự phê duyệt từ cơ quan quản lý Rostekhnadzor của Nga vào ngày 27/4.

Lò phản ứng này hiện đang cung cấp điện cho Hệ thống Năng lượng Thống nhất của Nga. Hiện là tổ máy điện hạt nhân mạnh nhất ở Nga, đây là lò phản ứng VVER-TOI đầu tiên đi vào hoạt động thương mại.

World Nuclear News cho biết thêm nhà máy điện hạt nhân Kursk II đang được xây dựng gần nhà máy điện hạt nhân Kursk hiện có ở phía tây nước Nga, cách biên giới Ukraine khoảng 60 km. Nhà máy sẽ có bốn lò phản ứng VVER-TOI mới, phiên bản mới nhất của dòng lò phản ứng nước nhẹ cỡ lớn của Nga. Chúng có các bình áp suất được nâng cấp và công suất định mức 1.250 MW.

Gia nhập hàng ngũ các nhà máy điện hạt nhân lớn nhất của Nga

Nhà máy điện hạt nhân Kursk II có hai lò phản ứng hạt nhân thiết kế VVER-TOI (lò phản ứng năng lượng nước - nước đa năng tối ưu hóa kỹ thuật số - điển hình tối ưu hóa, với thông tin được nâng cao) công suất 1,2GW mỗi lò.

Dự án VVER-TOI mới cũng được đặt tên là V-510. Hai lò phản ứng thế hệ 3+ của nhà máy điện hạt nhân Kursk II sẽ là các tổ máy thí điểm của dự án VVER-TOI và bao gồm một tổ máy tuabin với máy phát điện tuabin tốc độ thấp. Thiết kế mới này sẽ tăng công suất lò phản ứng thêm 25% so với các lò phản ứng VVER-1000 thông thường.

Tập đoàn Rosatom cho biết lò phản ứng mới đã giúp nhà máy điện hạt nhân Kursk đạt công suất hoạt động trên 3.000 MW, đưa nó trở thành một trong những cơ sở hạt nhân lớn nhất nước.

“Nhờ có VVER-TOI, nhà máy điện hạt nhân Kursk đã gia nhập hàng ngũ các nhà máy điện hạt nhân lớn nhất của Nga, hoạt động với công suất hơn 3.000 MW. Mỗi tỷ kWh đều góp phần vào sự độc lập về năng lượng, phát triển công nghiệp và sự thoải mái cho hàng chục nghìn gia đình”, Giám đốc nhà máy điện hạt nhân Kursk, Alexander Uvakin, cho biết.

Dự án này là một phần trong kế hoạch dài hạn của Nga nhằm thay thế các lò phản ứng RBMK-1000 đã cũ đang hoạt động tại nhà máy Kursk ban đầu. Tổ máy cũ đầu tiên đã ngừng hoạt động vào tháng 12/2021 sau 45 năm vận hành, trong khi tổ máy thứ hai được cho ngừng hoạt động vào tháng 1/2024.

Mặc dù các lò phản ứng RBMK ban đầu được thiết kế với tuổi thọ hoạt động 30 năm, Rosatom đã kéo dài tuổi thọ của chúng thêm 15 năm thông qua các chương trình hiện đại hóa và kéo dài tuổi thọ.

Việc xây dựng các lò phản ứng bổ sung vẫn đang tiếp diễn

Việc xây dựng lò phản ứng Kursk II đầu tiên bắt đầu vào năm 2018. Thân lò phản ứng được lắp đặt vào tháng 6 năm 2022, trong khi công tác đổ bê tông cho mái vòm bên ngoài được hoàn thành vào tháng 8 năm 2023.

Tập đoàn Rosatom cho biết hơn 90.000 người, cùng với khoảng 250 nhà thầu và nhà thầu phụ, đã tham gia vào việc xây dựng tổ máy đầu tiên.

Công ty cũng đang xây dựng tổ máy VVER-TOI thứ hai và thứ ba tại địa điểm này, với kế hoạch tổng cộng bốn lò phản ứng. Sau khi hoàn thành, toàn bộ nhà máy dự kiến sẽ cung cấp công suất phát điện 5.000 MW vào năm 2034.

Trước khi được cấp phép thương mại, lò phản ứng đầu tiên đã trải qua hơn 1.500 cuộc thử nghiệm bao gồm các hệ thống và thiết bị của tổ máy trong giai đoạn thí điểm công nghiệp.

Nâng cấp hệ thống an toàn

Tập đoàn Rosatom mô tả VVER-TOI là bước phát triển mới nhất trong công nghệ lò phản ứng nước nhẹ cỡ lớn của Nga. Theo công ty, lò phản ứng này có các bình chịu áp lực được nâng cấp, tuổi thọ thiết bị được kéo dài và sự kết hợp giữa các hệ thống an toàn chủ động và thụ động.

Thiết kế mới giúp tăng gấp đôi tuổi thọ của thiết bị lò phản ứng từ 30 lên 60 năm, và có khả năng kéo dài đến 80 năm. Với chi phí xây dựng và vận hành thấp, thiết kế lò phản ứng mới có bình áp suất được nâng cấp, thiết kế lõi được cải tiến để tăng độ tin cậy làm mát và hệ thống an toàn thụ động tiên tiến.

Lõi lò phản ứng sẽ có lớp vỏ lớn hơn so với lò phản ứng VVER thông thường. Vật liệu hàn tiên tiến sẽ được sử dụng trong quá trình thiết kế lò phản ứng, điều này cũng sẽ giúp tối ưu hóa thiết kế của các máy phát hơi nước. Các tổ máy điện hạt nhân mới đáp ứng các yêu cầu hiện đại của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) về lĩnh vực an toàn. 

Thiết kế này cũng bao gồm một bộ phận định vị sự cố nóng chảy lõi nhằm ngăn chặn các tình huống tai nạn nghiêm trọng. Rosatom cũng cho biết thêm rằng lò phản ứng có thể hoạt động bằng 100% nhiên liệu oxit hỗn hợp, hay nhiên liệu MOX, chứa uranium và plutonium.

Các lò phản ứng Kursk II dự kiến sẽ thay thế hoàn toàn các tổ máy cũ còn lại tại nhà máy điện hạt nhân Kursk gần đó, tất cả đều dự kiến sẽ ngừng hoạt động vào năm 2031.