Tốt nghiệp ngành Sư phạm Ngữ Văn, Đại học Sư phạm Huế, Uyên loay hoay với nhiều lựa chọn sau khi ra trường. Năm 2019, Uyên bén duyên là cộng tác viên chương trình phát thanh tiếng H’re tại Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Ngãi. Công việc ấy đã gợi mở cho cô gái gái trẻ cơ hội tìm hiểu văn hóa, kết nối và lan tỏa tiếng nói, văn hóa của đồng bào mình đến với công chúng.

Hiện nay Plây Hrê có những sản phẩm đặc trưng: Heo đen gác bếp, bò gác bếp, cá chuồn giã, cá lăng gác bếp. Trong đó cá lăng gác bếp được công nhận là sản phẩm Ocop 3 sao năm 2025.

Nhận thấy những tiềm năng văn hóa bản địa nhưng chưa được chú trọng khai thác.Uyên tập tành mở quán ăn nhỏ, chuyên những món ăn, nông sản truyền thống. Sau đó phát triển hơn những loại hình dịch vụ và sản phẩm khác.

Hiện Uyên tham gia biên đạo múa và dạy múa chiêng H’re. Những công việc ấy tưởng như khác nhau nhưng lại gặp nhau ở một điểm chung: Tình yêu sâu sắc dành cho văn hóa dân tộc mình.

Những năm qua, Uyên ghi dấu ấn qua nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ. Tại Liên hoan Văn hóa các dân tộc miền Trung tổ chức ở Bình Định năm 2023, cô đạt giải A về ẩm thực truyền thống và giải A ở nội dung giới thiệu văn hóa, du lịch địa phương. Uyên cũng giành nhiều giải thưởng của tỉnh trong lĩnh vực dàn dựng các tiết mục biểu diễn văn hóa, văn nghệ đậm đà bản sắc…

Uyên nhận thấy quê hương có những giá trị mà cha ông để lại vẫn hiện hữu trong đời sống cộng đồng, trong tiếng chiêng, lời hát, món ăn, phong tục, nghề truyền thống và những câu chuyện về vùng đất, con người H’re. Tuy nhiên nếu chỉ gìn giữ trong ký ức mà không tìm được cách đưa những giá trị ấy bước vào đời sống hiện đại, nguy cơ mai một là điều khó tránh khỏi.

Sơn Uyên tâm huyết với những sản phẩm dệt thổ cẩm, đan lát truyền thống của địa phương.

Năm nay tròn 30 tuổi, có lẽ dấu mốc khiến cô gái trẻ thêm tin tưởng vào con đường mình lựa chọn là giải Ba tại Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc năm 2026 với dự án Plây H’re.

Sơn Uyên bắt đầu học hỏi, trau dồi kinh nghiệm từ những người đi trước, đồng thời tìm cách biến những giá trị văn hóa thành những sản phẩm, dịch vụ cụ thể, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Với Uyên, đó là cách để văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn có thể sống, phát triển và tạo sinh kế cho chính cộng đồng đã sản sinh ra nó.

Uyên hiểu rằng khởi nghiệp không thể chỉ dựa vào tình yêu hay cảm tính. Để một dự án văn hóa có thể đứng vững, người trẻ phải biết tính toán, hoạch định, hiểu thị trường, nắm bắt thị hiếu và nhu cầu của khách hàng. Khó nhất là làm sao dung hòa được hai yếu tố tưởng như đối lập: truyền thống và hiện đại.

Sản phẩm phải giữ được “hồn cốt” văn hóa nhưng đồng thời phải phù hợp với nhiều nhóm khách hàng, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của du khách. 

Với Plây Hrê, Uyên xác định văn hóa chính là giá trị cốt lõi để định vị thương hiệu. Từ nền tảng đó, cô hướng tới đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, mở rộng đối tượng khách hàng và tạo ra những trải nghiệm gắn với đời sống văn hóa bản địa.Hiện Plây Hrê có những sản phẩm đặc trưng: Heo đen gác bếp, bò gác bếp, cá chuồn giã, cá lăng gác bếp. Trong đó cá lăng gác bếp được công nhận là sản phẩm Ocop 3 sao năm 2025

Khoảnh khắc tiếng chiêng ba và tiếng hát taleu vang lên trên sân khấu trong hành trình thực hiện dự án là ký ức đặc biệt đối với Uyên. Khi đứng trước mọi người và bắt đầu kể về văn hóa của dân tộc mình, cô càng nhận thức rõ hơn về những giá trị mà cộng đồng Hrê đang sở hữu.

Sơn Uyên nhận giải Ba tại Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc năm 2026 với dự án Plây H’re.

Khi nhận giải thưởng tại cuộc thi khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc năm 2026, Uyên xúc động và tự hào. Theo nhận xét của ban tổ chức, đây là dự án khởi nghiệp đầu tiên về du lịch của cộng đồng người Hrê từ trước đến nay.

Niềm vui vì thế đi cùng với trọng trách lớn. Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực của cô gái trẻ mà còn khiến Uyên ý thức rõ hơn về chặng đường phía trước. Cô hiểu rằng từ thời điểm ấy, bản thân phải nỗ lực nhiều hơn nữa để biến những điều đang ấp ủ thành hiện thực.

“Em rất xúc động và tự hào, nhưng xen lẫn với đó là sự lo lắng. Khi nhận được giải thưởng, em biết trọng trách của mình sẽ lớn hơn và bản thân phải nỗ lực gấp bội để thực hiện những điều mình mong ước”, Uyên chia sẻ.

Tháng 5/2026, Tại Liên hoan tuyên truyền lưu động tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I năm 2026, Chào mừng 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh(19/5/1890-19/5/2026), đạo diễn chương trình Trinh Sơn Uyên cùng đoàn nghệ nhân xã Ba Vì đã có thành tích xuất sắc tại Hội thi.

Ông Thành Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Ba Vì, nhìn nhận Uyên đã không quản ngại đường sá xa xôi từ xã Sơn Hà đến hỗ trợ địa phương tập luyện cho đội nghệ nhân đánh chiêng ba, múa dân gian để tham gia biểu diễn thành công trong các chương trình: Chợ phiên, Chinh Camping Sông Re phục vụ người dân và du khách.

Uyên đạo diễn chương trình với chủ đề:  Ba Vì đánh thức di sản - kiến tạo tương lai theo Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong đó, Sở Văn hóa thể thao và Du lịch Quảng Ngãi đã trao tặng giải xuất sắc toàn đoàn cho Đội Tuyên truyền lưu động xã Ba Vì do Sơn Uyên đạo diễn chương trình. “Cô gái H’re ấy máu lửa, tận tình giúp cho các đội nghệ nhân của xã Ba Vì tập luyện thành thục nghệ thuật đánh chiêng ba và biên đạo múa chuyên nghiệp với nhiều tiết mục độc đáo hấp dẫn người dân, du khách”, ông Thuận nói.

Sơn Uyên đạo diễn chương trình cho Đội Tuyên truyền lưu động xã Ba Vì đạt giải xuất sắc toàn đoàn vào tháng 5/2026.

Gạo lúa rẫy, ốc đá, cá suối nướng, lá mì giã, rau rừng... những món ăn đặc trưng của đồng bào H're.

Sơn Uyên hướng dẫn các nghệ nhân đánh chiêng ba. 

Suốt nhiều năm dài, cô gái trẻ không ngừng tìm hiểu và trau dồi những kiến thức về múa chiêng, văn hóa ẩm thực H’re… Hiện Sơn Uyên tham gia mở nhiều lớp truyền dạy về biểu diễn nghệ thuật chiêng ba cho đồng bào H’re, nhất là giới trẻ ở các xã: Sơn Hà, Sơn Tây Hạ, Ba Vì, Sơn Kỳ…

Trong tương lai gần, Uyên hướng tới việc hình thành hợp tác xã dịch vụ du lịch cộng đồng và nông sản địa phương, liên kết các nghệ nhân H’re cùng những thành viên trong cộng đồng.

Mỗi người có một thế mạnh, một vai trò khác nhau, từ đó cùng tạo nên một hệ sinh thái dịch vụ đa dạng dựa trên chính những giá trị bản địa.

Người biết làm ẩm thực có thể giới thiệu những món ăn truyền thống. Nghệ nhân có thể truyền dạy nghề, kể chuyện văn hóa. Người trẻ có thể đảm nhận công nghệ, truyền thông, quảng bá. Những người am hiểu nghệ thuật có thể trình diễn, biên đạo và hướng dẫn trải nghiệm văn hóa. Khi từng cá nhân được kết nối, sức mạnh cộng đồng sẽ được nhân lên.

Uyên mong muốn mở rộng mô hình Plây Hrê, khai thác sâu hơn những giá trị bản sắc, lấy văn hóa làm nền tảng và động lực để phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Với cô gái trẻ này, du lịch sinh thái và du lịch nông nghiệp đang mở ra một hướng đi mới cho thanh niên nông thôn. Đó không chỉ là câu chuyện làm kinh tế mà còn là hành trình trở về nguồn cội.

“Đó là cách để mỗi người biết mình là ai, mình đang được thừa hưởng những gì và hiểu những giá trị ấy quý báu đến nhường nào”, Uyên chia sẻ.

Sơn Uyên dạy đánh cồng chiêng cho học sinh ở các xã vùng cao Quảng Ngãi. 

Làm giàu từ văn hóa quê hương, theo Uyên, là một con đường có ý nghĩa trong thời hiện đại. Khi một điệu chiêng được vang lên trước du khách, một món ăn truyền thống được giới thiệu, một câu chuyện của cộng đồng được kể lại hay một nghề truyền thống có thêm người trẻ nối tiếp, di sản không còn đứng yên trong quá khứ mà trở thành một phần của đời sống hôm nay.

Uyên cũng nhìn thấy cơ hội từ những chủ trương, chính sách đang dành sự quan tâm ngày càng lớn cho phát triển kinh tế gắn với văn hóa bản địa. Với thế hệ trẻ người Hrê, đây là điều kiện thuận lợi để mạnh dạn biến những ý tưởng thành dự án, biến lợi thế văn hóa thành sinh kế và biến niềm tự hào dân tộc thành động lực phát triển.

Đoàn viên, thanh niên thường xuyên giao lưu tại Điểm hẹn văn hóa của Sơn Uyên. 

Ghi nhận cống hiến của Sơn Uyên, Phó bí thư Tỉnh đoàn  Y Việt Sa kiêm Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi, cho hay bạn trẻ này có tư duy tốt, năng động, không ngừng học hỏi.

“Từng biết Uyên tham gia nhiều cuộc thi, mình thấy cô gái này cực kỳ tâm huyết gìn giữ bảo tồn văn hóa H're. Dự án khởi nghiệp của Uyên có không gian sinh thái vừa mang tính cộng đồng vừa tôn vinh chuỗi giá trị truyền thống: Từ thổ cẩm, ẩm thực đến đan lát đậm chất văn hóa bản địa có sức hấp dẫn đặc biệt”, Sa thổ lộ.

Trên hành trình ấy, Uyên tin rằng sức mạnh lớn nhất là cộng đồng. Một cộng đồng H’re biết trân trọng văn hóa của mình, biết biến những giá trị ấy thành sản phẩm, dịch vụ và sinh kế sẽ có thêm cơ hội để phát triển. Khi người dân có thể sống bằng chính những giá trị văn hóa mà cha ông để lại, việc bảo tồn sẽ không còn là câu chuyện chỉ được nhắc đến trong những lễ hội hay trên sân khấu, mà trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.

Có lẽ, khát vọng lớn nhất của Trinh Sơn Uyên cũng giản dị như thế: Xây dựng cộng đồng H’re bình an, hạnh phúc, tự hào về cội nguồn và có thể làm giàu từ chính những giá trị văn hóa mà mình đang sở hữu.