"Mẹ ơi, con đang ngủ ngon mà!"

Đó có lẽ là câu nói quen thuộc trong nhiều gia đình mỗi buổi sáng. Không ít cha mẹ đứng trước một tình huống khó xử: Đến giờ đi học thì con vẫn ngủ say, nhưng nếu đánh thức lại thấy thương vì con đang ngủ rất ngon. Vậy đâu mới là lựa chọn đúng: Đánh thức trẻ dậy đúng giờ hay để con ngủ tự nhiên đến khi tự tỉnh?

Thực tế, câu trả lời không hoàn toàn nghiêng về một phía.

 Một số người cho rằng trẻ cần được ngủ đủ, ngủ đến khi tự thức dậy mới tốt cho sự phát triển não bộ và chiều cao.

Ngược lại, nhiều phụ huynh khác tin rằng việc duy trì giờ giấc cố định mới là yếu tố quan trọng, bởi trẻ còn phải đi học, sinh hoạt và thích nghi với nhịp sống của gia đình.

Sự thật là cả hai quan điểm đều có phần đúng.

Điều quan trọng không phải là trẻ thức dậy lúc 6 giờ hay 8 giờ sáng, mà là tổng thời lượng ngủ và tính ổn định của lịch sinh hoạt.

Trẻ ngủ đủ giấc quan trọng hơn việc dậy thật sớm

Theo khuyến nghị của nhiều tổ chức y khoa, trẻ từ 1-2 tuổi cần ngủ khoảng 11-14 giờ mỗi ngày; trẻ từ 3-5 tuổi cần khoảng 10-13 giờ; trẻ từ 6-12 tuổi cần 9-12 giờ ngủ.

Điều đó có nghĩa là nếu một đứa trẻ đi ngủ lúc 22 giờ nhưng bị gọi dậy lúc 6 giờ sáng thì dù có dậy đúng giờ, trẻ vẫn đang thiếu ngủ.

Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, trí nhớ, cảm xúc và thậm chí cả sự phát triển thể chất của trẻ.

Vì vậy, nếu trẻ thường xuyên khó thức dậy vào buổi sáng, phụ huynh nên xem lại giờ đi ngủ trước khi nghĩ đến việc ép con dậy sớm hơn.

Nhưng cũng không nên để trẻ ngủ "vô tội vạ"

Ở chiều ngược lại, việc để trẻ ngủ tùy thích mỗi ngày cũng không hẳn là giải pháp tốt.

Các chuyên gia giấc ngủ cho biết cơ thể con người hoạt động theo nhịp sinh học. Khi giờ ngủ và giờ thức thay đổi liên tục, đồng hồ sinh học của trẻ dễ bị xáo trộn.

Nhiều gia đình từng trải qua tình huống:

Cuối tuần cho con ngủ đến 10 giờ sáng. Trưa không chịu ngủ. Tối 11-12 giờ đêm vẫn tỉnh như sáo. Sáng hôm sau vật vã không muốn đi học.

Vòng luẩn quẩn này khiến cả trẻ lẫn cha mẹ đều mệt mỏi.

Khi nào nên đánh thức trẻ?

Các chuyên gia cho rằng việc đánh thức trẻ là cần thiết trong một số trường hợp:

1. Trẻ đã ngủ đủ thời lượng cần thiết

Ví dụ một bé 4 tuổi ngủ từ 20 giờ tối đến 7 giờ sáng hôm sau, tức đã ngủ khoảng 11 tiếng. Khi đó việc đánh thức để bắt đầu ngày mới hoàn toàn hợp lý.

2. Trẻ cần duy trì lịch học hoặc lịch sinh hoạt cố định

Nếu hôm nay để trẻ ngủ đến 9 giờ, ngày mai lại dậy lúc 6 giờ, cơ thể trẻ sẽ khó thích nghi hơn so với việc duy trì giờ thức tương đối ổn định.

3. Giấc ngủ ban ngày quá dài

Không ít trẻ ngủ trưa quá lâu khiến tối đến không chịu ngủ. Trong trường hợp này, cha mẹ có thể nhẹ nhàng đánh thức con để tránh ảnh hưởng giấc ngủ đêm.

Khi nào nên để trẻ ngủ thêm?

Ngược lại, phụ huynh có thể cân nhắc để trẻ ngủ tiếp nếu:

Trẻ vừa ốm dậy. Trẻ có dấu hiệu mệt mỏi rõ rệt. Đêm trước ngủ muộn bất thường. Trẻ đang trong giai đoạn phát triển nhanh hoặc tăng cường vận động.

Lúc này, nhu cầu nghỉ ngơi của cơ thể có thể cao hơn bình thường.

Điều cha mẹ nên quan tâm nhất không phải giờ thức dậy

Nhiều chuyên gia cho rằng câu hỏi đúng không phải là "Có nên đánh thức con không?" mà là: "Con đã ngủ đủ chưa?"

Một đứa trẻ dậy lúc 7 giờ sáng nhưng ngủ đủ 11 tiếng thường khỏe mạnh hơn một đứa trẻ dậy lúc 6 giờ nhưng chỉ ngủ được 8 tiếng.

Vì thế, thay vì tập trung vào việc gọi con dậy thật sớm, cha mẹ nên xây dựng một lịch ngủ phù hợp với độ tuổi, duy trì giờ đi ngủ tương đối cố định và đảm bảo trẻ có đủ thời gian nghỉ ngơi.

Điều thú vị là sau khi có con, nhiều cha mẹ nhận ra việc đánh thức một đứa trẻ đang ngủ ngon đôi khi còn khó hơn cả việc dỗ con ngủ.

Nhìn khuôn mặt say ngủ của con, ai cũng thấy thương. Nhưng cuộc sống vẫn có những giờ học, giờ làm và những lịch trình không thể thay đổi.

Có lẽ vì vậy mà câu trả lời phù hợp nhất nằm ở sự cân bằng: Không đánh thức trẻ chỉ vì muốn con dậy thật sớm, nhưng cũng không để trẻ ngủ vô thời hạn khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn.

Bởi một đứa trẻ khỏe mạnh không phải là đứa trẻ dậy sớm nhất, mà là đứa trẻ được ngủ đủ và thức dậy với tâm trạng vui vẻ nhất.