1. Cúm A/H3N2 gia tăng, ảnh hưởng Việt Nam và nhiều quốc gia khác.

Tình hình cúm mùa tại châu Á đang gia tăng nhanh đòi hỏi mọi người cần hết sức cảnh giác. Ở Nhật Bản, chỉ trong vòng một tuần (từ ngày 17 - 23/11), đã có tới 196.895 ca được báo cáo trên toàn quốc. Dịch bệnh bùng phát mạnh đến mức 8.817 trường học phải tạm đóng cửa do cúm trong cùng tuần [1]. Không chỉ châu Á, tại Úc, năm 2025 cũng là một trong những năm có số ca cúm cao nhất từng ghi nhận với khoảng 1,5% dân số mắc bệnh. Hơn 44.500 ca mắc là trẻ em dưới 5 tuổi, chiếm 10,9% tổng số ca [2]. Theo Hệ thống Giám sát Bệnh Truyền Nhiễm Quốc Gia, tính đến ngày 24/11/2025, tổng số trường hợp nhiễm cúm tại Úc đã vượt 451.000 ca [3].

Người dân đeo khẩu trang thường xuyên nhằm giảm nguy cơ mắc cúm

Ở Việt Nam, tình hình cũng dần căng thẳng khi số ca nhiễm cúm đang tăng trở lại trong những tháng cuối năm, đạt khoảng 8.500 – 11.000 ca mỗi tháng. Từ đầu năm đến nay cả nước đã có hơn 132.000 ca cúm mùa. [13], [14]

Nguyên nhân khiến tình hình cúm năm nay ảnh hưởng đến nhiều người là vì sự lưu hành của cúm A/H3N2, có khả năng biến đổi nhanh và lây lan mạnh [4]. Trong vài năm gần đây, cộng đồng ít tiếp xúc với H3N2 [16], đồng nghĩa mức miễn dịch nền khá thấp, đặc biệt khi tỷ lệ tiêm vaccine chưa cao [17]. Thêm vào đó, H3N2 có khả năng thích nghi tốt, bám và nhân lên hiệu quả ở đường hô hấp trên, khiến việc lây lan trở nên dễ dàng. Vì vậy khi H3N2 chiếm ưu thế trở lại, số người có nguy cơ nhiễm cúm tăng lên kéo theo gánh nặng bệnh tăng dù bản chất virus không nguy hiểm hơn. [18-19]

2. Mẹ bầu cần làm gì để chủ động bảo vệ thai kỳ?

Trong bối cảnh dịch cúm diễn biến phức tạp, việc chủ động phòng ngừa cho phụ nữ mang thai trở nên đặc biệt quan trọng. Khi mang thai, hệ miễn dịch của mẹ có sự thay đổi, làm tăng nguy cơ mắc cúm nặng và gặp biến chứng cho cả mẹ lẫn thai nhi. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nguy cơ nhập viện do cúm ở phụ nữ mang thai cao hơn 2,44 lần so với người bình thường [15].

Tiêm vaccine phòng cúm được xem là giải pháp hiệu quả, được khuyến cáo bởi các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ, Hội Nhi khoa Hoa Kỳ và Hội Y học Dự phòng Việt Nam. Đối tượng được khuyến nghị bao gồm phụ nữ trong mọi giai đoạn thai kỳ, phụ nữ sau sinh và cả những người đang có kế hoạch mang thai [6-7], [12]. Trong các loại vaccine, vaccine cúm tứ giá đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Cụ thể trong mùa cúm 2018–2019, khi chủng A/H3N2 chiếm 24% số ca lưu hành, vaccine tứ giá đã giúp giảm 72% nguy cơ mắc cúm và 86% nguy cơ nhập viện ở người mẹ. Không những thế, vaccine còn mang lại lợi ích kép khi truyền miễn dịch cho thai nhi qua nhau thai, giúp trẻ dưới 6 tháng tuổi – độ tuổi chưa thể tiêm chủng – giảm 64,5% nguy cơ mắc cúm và 65% nguy cơ phải thăm khám bác sĩ [5].

Mẹ bầu được khuyến cáo nên chủ động tiêm vaccine phòng cúm

Bên cạnh hiệu quả, vaccine tứ giá cũng có độ an toàn cao, các nghiên cứu lớn đã cho thấy tiêm cúm trong thai kỳ không làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hay dị tật bẩm sinh [8–11]. Tác dụng phụ sau tiêm thường nhẹ, chẳng hạn như đau tại vị trí tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi thoáng qua. Những phản ứng này cũng tương tự như ở người không mang thai và thường tự giảm sau một đến hai ngày [11].

Tóm lại, chủ động phòng ngừa là chìa khóa để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh. Ngoài tiêm phòng, mẹ bầu cũng cần thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng cúm; giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý để tăng sức đề kháng; vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý.

Tài liệu tham khảo:

1. Ministry of Health, Labour and Welfare (Japan). Influenza press release. Available at: https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/kenkou_iryou/kenkou/kekkaku-kansenshou01/houdou_00023.html. Accessed November 28, 2025.

2. Royal Australian College of General Practitioners. Australia posts record-breaking flu numbers as vaccination rates drop. RACGP. Published October 2025. Accessed November 19, 2025. https://www.racgp.org.au/gp-news/media-releases/2025-media-releases/october-2025/australia-posts-record-breaking-flu-numbers-as-vac#:~:text=Key%20influenza%20stats%3A,increase%20on%20the%202024%20record.

3. Immunisation Coalition. Influenza statistics in Australia. Available at: https://immunisationcoalition.org.au/influenza-statistics/. Accessed November 17, 2025.

4. Lao Động Online. Cúm mùa năm nay có thể tăng do chủng H3N2 chiếm ưu thế. Available at: https://laodong.vn/tin-tuc-moi-nhat-24h/cum-mua-nam-nay-co-the-tang-do-chung-h3n2-chiem-uu-the-1234567.ldo. Accessed November 17, 2025.

5. Maltezou HC, Asimakopoulos G, Stavrou S, et al. Effectiveness of quadrivalent influenza vaccine in pregnant women and infants, 2018-2019. Vaccine. 2020;38(29):4625-4631. doi:10.1016/j.vaccine.2020.04.060

6. Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2025-2026: Technical Report. Committee on Infectious Diseases. Pediatrics. 2025;:202846. doi:10.1542/peds.2025-073622.

7. Prevention and Control of Seasonal Influenza With Vaccines: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices - United States, 2022-23 Influenza Season. Grohskopf LA, Blanton LH, Ferdinands JM, et al. MMWR. Recommendations and Reports : Morbidity and Mortality Weekly Report. Recommendations and Reports. 2022;71(1):1-28. doi:10.15585/mmwr.rr7101a1.

8. Safety of Influenza Vaccination During Pregnancy: A Systematic Review. Wolfe DM, Fell D, Garritty C, et al. BMJ Open. 2023;13(9):e066182. doi:10.1136/bmjopen-2022-066182.

9. One "Misunderstood" Health Issue: Demonstrating and Communicating the Safety of Influenza a Vaccination in Pregnancy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Lu QC, Zhang TY, Bundhun PK, Chen C. BMC Public Health. 2021;21(1):703. doi:10.1186/s12889-021-10740-w.

10. A Prospective Cohort Study on Pregnancy Outcomes of Persons Immunized With a Seasonal Quadrivalent Inactivated Influenza Vaccine During Pregnancy. Robinson C, Oberye J, van Boxmeer J, et al. Vaccines. 2022;10(10):1577. doi:10.3390/vaccines10101577.

 11. van de Witte S, Nauta J, Montomoli E, Weckx J. A phase III randomised trial of the immunogenicity and safety of quadrivalent versus trivalent inactivated subunit influenza vaccine in adult and elderly subjects, assessing both anti-haemagglutinin and virus neutralisation antibody responses. Vaccine. 2018;36(40):6030-6038. doi:10.1016/j.vaccine.2018.04.043

12. Quyết định số 1950/QĐ-BYT ngày 06/06/2013

13. Báo Chính phủ. Số ca mắc cúm tăng, Bộ Y tế chưa ghi nhận thay đổi về độc lực của virus. Báo Chính phủ. Ngày 18 tháng 11 năm 2025. Truy cập tại: https://baochinhphu.vn/so-ca-mac-cum-tang-bo-y-te-chua-ghi-nhan-thay-doi-ve-doc-luc-cua-virus-102251118112022013.htm

14. VnExpress. 11.000 ca cúm mùa một tháng, Bộ Y tế cảnh báo dịch. VnExpress. Published November 2025. Accessed November 19, 2025. https://vnexpress.net/11-000-ca-cum-mua-mot-thang-bo-y-te-canh-bao-dich-4965297.htm.

15. Mertz D, Geraci J, Winkup J, Gessner BD, Ortiz JR, Loeb M. Pregnancy as a risk factor for severe outcomes from influenza virus infection: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Vaccine. 2017;35(4):521-528. doi:10.1016/j.vaccine.2016.12.012

16. Power BI Dashboard. Tình hình dịch cúm tại Việt Nam. Available at: https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiZTkyODcyOTEtZjA5YS00ZmI0LWFkZGUtODIxNGI5OTE3YjM0IiwidCI6ImY2MTBjMGI3LWJkMjQtNGIzOS04MTBiLTNkYzI4MGFmYjU5MCIsImMiOjh9. Accessed November 25, 2025.

17. Liang W, Lv H, Chen C, Sun Y, Hui DS, Mok CKP. Lack of neutralizing antibodies against influenza A viruses in adults during the 2022/2023 winter season - a serological study using retrospective samples collected in Hong Kong. Int J Infect Dis. 2023;135:1-4. doi:10.1016/j.ijid.2023.07.008

18. Evolution of Human H3N2 Influenza Virus Receptor Specificity Has Substantially Expanded the Receptor-Binding Domain Site. Thompson AJ, Wu NC, Canales A, et al. Cell Host & Microbe. 2024;32(2):261-275.e4. doi:10.1016/j.chom.2024.01.003.

19. H3N2 Influenza a Virus Gradually Adapts to Human-Type Receptor Binding and Entry Specificity After the Start of the 1968 Pandemic. Liu M, Bakker AS, Narimatsu Y, et al. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 2023;120(31):e2304992120. doi:10.1073/pnas.2304992120.