Ngày 05/11/2026, bà D.T.H. (sinh năm 1968, trú tại phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang) đến Phòng giao dịch Phan Thiết, VietinBank Chi nhánh Tuyên Quang, yêu cầu chuyển hơn 100 triệu đồng tiền mặt vào tài khoản của một người lạ. Trước đó, bà quen một người đàn ông qua hội nhóm kết bạn trên Facebook. Người này gửi cho bà đường link “vòng quay may mắn”, và bà đã chuyển gần 70 triệu đồng. Khi muốn rút tiền gốc và tiền thưởng, bà bị yêu cầu chuyển thêm.

Nhân viên ngân hàng thấy dấu hiệu bất thường nên báo Công an phường Minh Xuân. Hai bên phối hợp giải thích thủ đoạn, và bà đã dừng giao dịch.

Công an phường Minh Xuân hỗ trợ bà D.T.H. không chuyển khoản cho đối tượng lừa đảo. (Ảnh: Công an Tuyên Quang)

Trước đó, ngày 02/11/2026, một kịch bản khác diễn ra ở xã Tứ Mỹ, tỉnh Hà Tĩnh. Bà P.T.H. nhận cuộc gọi từ người tự xưng cán bộ cơ quan nhà nước, cho biết bà liên quan đến một đường dây rửa tiền. Người gọi yêu cầu bà rút 921 triệu đồng tiền tiết kiệm để chuyển đi, và dặn nếu ngân hàng hỏi thì nói tiền dùng để “xây nhà cho con”. Nhân viên Agribank nhận thấy giao dịch đáng ngờ, báo công an xã, và toàn bộ số tiền được giữ lại.

Kiểu 1: Chuyển, rút số tiền lớn theo hướng dẫn của người lạ

Hai vụ trên có chung ba dấu hiệu: số tiền lớn, người nhận là người lạ, và người chuyển làm theo một kịch bản có sẵn. Đây là những giao dịch nhân viên ngân hàng được lưu ý để hỏi lại khách.

Công an tỉnh Hà Tĩnh khẳng định: “Cơ quan Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ công tác điều tra”. Công an Tuyên Quang khuyến cáo người dân “tuyệt đối không chuyển tiền theo hướng dẫn của người lạ khi chưa xác minh rõ thông tin”. Khi có dấu hiệu nghi vấn, người dân cần dừng giao dịch và liên hệ ngay ngân hàng.

Ảnh minh họa: Khả Văn

Kiểu 2: Nhận tiền từ tài khoản không trùng tên người giao dịch

Rủi ro không chỉ nằm ở phía người chuyển. Theo Cục An ninh mạng, Bộ Công an, đã có những trường hợp bán tiền mã hóa theo hình thức P2P rồi bị phong tỏa tài khoản. Lý do là khoản tiền nhận về có nguồn gốc từ một vụ lừa đảo đang bị điều tra. Ví dụ, một người bán USDT và nhận 100 triệu đồng. Nếu số tiền đó là tiền lừa đảo, tài khoản của người bán có thể bị phong tỏa để phục vụ điều tra, dù giao dịch mua bán là thật.

Theo Điều 11 Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, tài khoản thanh toán có thể bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ khi có quyết định hoặc yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan công an khuyến cáo “không nhận tiền thanh toán từ tài khoản ngân hàng có tên chủ tài khoản không trùng khớp” với người đang giao dịch với mình.

Kiểu 3: Cho mượn, cho thuê, bán tài khoản

Theo Cục An ninh kinh tế, Bộ Công an, tài khoản đi mượn hoặc đi thuê thường được dùng làm trung gian luân chuyển tiền lừa đảo, đánh bạc, trốn thuế và rửa tiền. Khi phát sinh giao dịch đáng ngờ, người đứng tên tài khoản có thể phải giải trình với cơ quan chức năng.

Mức phạt đã tăng mạnh từ ngày 09/02/2026, khi Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực. Cá nhân mua, bán, cho thuê, cho mượn từ 1 đến dưới 10 tài khoản thanh toán bị phạt 100-150 triệu đồng. Từ 10 tài khoản trở lên, mức phạt là 150-200 triệu đồng. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 291 Bộ luật Hình sự, với khung đầu tiên áp dụng khi liên quan từ 10 đến dưới 50 tài khoản.

Kiểu 4: Nhận tiền “chuyển nhầm”

Một khoản tiền lạ bỗng dưng vào tài khoản có thể là mở đầu của một chiêu lừa. Theo Công an tỉnh Khánh Hòa, kẻ gian có thể chuyển tiền thật rồi giả làm người chuyển nhầm, đề nghị chuyển trả sang một tài khoản khác. Một biến thể khác là chuyển tiền rồi gán thành khoản vay, sau đó giả làm bên đòi nợ để đe dọa.

Cách xử lý được khuyến cáo:

- Không tiêu số tiền đó.

- Không tự chuyển trả cho người lạ dù họ đưa ra biên lai hay giấy tờ.

- Liên hệ ngân hàng để ngân hàng kiểm tra và xử lý hoàn trả.

- Nếu bị đe dọa, lưu lại tin nhắn, số tài khoản và trình báo công an.

Kiểu 5: Chuyển khoản nạp tiền mua “điểm” game bài

Ngày 04/11/2026, Công an tỉnh Hưng Yên thông báo đã khởi tố thêm 4 bị can về tội đánh bạc theo Điều 321 Bộ luật Hình sự, trong vụ đánh bạc qua ứng dụng game B52 và Rikvip. Theo cơ quan điều tra, người chơi chuyển khoản mua “điểm ảo” để nạp vào tài khoản game, người thắng bán điểm lại để lấy tiền. Như vậy, không chỉ người tổ chức mà cả người chơi chuyển khoản mua điểm cũng có thể bị xử lý.

Tài khoản bị phong tỏa thì làm gì?

Trước hết, người dùng nên liên hệ ngân hàng để biết tài khoản bị phong tỏa theo yêu cầu của cơ quan nào, rồi làm việc trực tiếp với cơ quan đó. Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP, phong tỏa theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền chỉ chấm dứt khi chính cơ quan đó có quyết định chấm dứt.

Để chứng minh giao dịch hợp pháp, cần chuẩn bị sao kê, lịch sử giao dịch, thông tin người chuyển tiền và các tin nhắn trao đổi. Với giao dịch tiền mã hóa, Cục An ninh mạng khuyến cáo lưu thêm lịch sử lệnh trên sàn, địa chỉ ví và mã giao dịch (TXID).

Cách phòng tránh vẫn là hai nguyên tắc đơn giản nhất: không chuyển tiền theo hướng dẫn của người lạ, và không cho bất kỳ ai mượn tài khoản của mình.