PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung đã dành gần 20 năm nghiên cứu các loài dược liệu đặc hữu của Việt Nam.

Tìm kiếm một loại thuốc mới thường mất hàng chục năm và tiêu tốn hàng tỷ USD từ giai đoạn phòng thí nghiệm đến thử nghiệm lâm sàng. Để giải quyết bài toán chi phí và rút ngắn thời gian, PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung cùng nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế) đã tiếp cận theo hướng công nghệ mô phỏng. Bằng các phần mềm chuyên dụng, nhóm tiến hành tính toán cấu trúc phân tử, dự đoán tính chất hóa lý và hoạt tính sinh học của các hợp chất tự nhiên trước khi bước vào thực nghiệm.

Phương pháp này giống như việc thử hàng nghìn chiếc chìa khóa vào một ổ khóa trên không gian ảo. Thay vì chiết xuất và thử nghiệm thủ công từng chất có trong tỏi đen, gừng, sâm bố chính hay nấm dược liệu, hệ thống máy tính sẽ sàng lọc và chỉ ra chính xác hợp chất nào có khả năng liên kết, ức chế các protein gây bệnh như Alzheimer hay tiểu đường. Nhờ đó, quá trình định hướng tổng hợp và bào chế thuốc được thu hẹp phạm vi, giảm thiểu hóa chất độc hại thải ra môi trường. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy những đóng góp của phụ nữ làm khoa học cơ bản hoàn toàn có thể giải quyết các áp lực lớn của y học thực chứng.

PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung - chủ nhân Giải thưởng L'Oréal - UNESCO 2023 và Giải thưởng Sáng tạo châu Á 2024. Ảnh: Hoàng Toàn

Việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào kho tàng thảo dược truyền thống mang lại giá trị kép cho ngành dược liệu. Các loài cây cỏ đặc hữu của Việt Nam vượt ra khỏi giới hạn của kinh nghiệm dân gian, được minh chứng dược tính bằng dữ liệu định lượng chính xác ở cấp độ phân tử. Những kết quả nghiên cứu này cung cấp tiền đề khoa học vững chắc để các phòng thí nghiệm tiếp tục kiểm chứng ở bước tiếp theo. Hướng đi này giúp khai thác tối đa tiềm năng dược liệu bản địa, tạo cơ sở phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe có giá trị thương mại cao.

 Dấu ấn nghiên cứu hóa lý và hóa lý thuyết

Trải qua hơn 20 năm gắn bó với phòng thí nghiệm, PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung đã công bố hơn 80 công trình trên các tạp chí khoa học uy tín, đặc biệt là các ấn phẩm thuộc danh mục ISI/Scopus. Các nghiên cứu của chị tập trung vào mô phỏng tính chất của hợp chất tự nhiên, tìm kiếm cấu trúc có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm và ức chế virus. Với những nỗ lực bền bỉ trong việc xây dựng cầu nối giữa tính toán lý thuyết và y sinh, chị là nhà khoa học nữ duy nhất được trao Giải thưởng Kovalevskaya năm 2023.

Nguồn: Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Link nguồn: https://hoilhpn.org.vn/