Chiều 14/8, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển bền vững KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi trong kỷ nguyên số”.

Hội thảo diễn ra trong thời điểm đặc biệt, khi KKT Dung Quất đang đứng trước yêu cầu chuyển mình mạnh mẽ để bước vào một giai đoạn phát triển mới: xanh hơn, thông minh hơn, hiện đại hơn và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.

Ông Đỗ Tâm Hiển (thứ hai từ phải sang), Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, ông Lương Kim Sơn(thứ 2 từ trái sang), Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi tham dự Hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh, sau 30 năm hình thành và phát triển, KKT Dung Quất đã tạo dựng được nền móng quan trọng, từng bước khẳng định vị thế và lợi thế trên bản đồ công nghiệp quốc gia.

Từ một vùng đất ven biển, Dung Quất hôm nay đã trở thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Quảng Ngãi và khu vực miền Trung. Hành trình ấy không chỉ được đo bằng những nhà máy, dự án, những con số về sản xuất hay đầu tư, mà còn là quá trình hình thành một không gian kinh tế có sức lan tỏa, góp phần thay đổi diện mạo vùng đất và mở ra nhiều cơ hội phát triển cho người dân, doanh nghiệp.

Theo ông Hiển, Khu kinh tế Dung Quất đang đứng trước một bước ngoặt mới. Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng quyết liệt, lợi thế về đất đai, chi phí lao động hay những chính sách ưu đãi truyền thống không còn đủ để tạo nên sức hút lâu dài.

Khu vực đê chắn sóng và cảng xuất sản phẩm, Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Thế giới đang bước vào một chu kỳ phát triển mới, nơi những tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành những điều kiện quan trọng, thậm chí bắt buộc đối với các dự án đầu tư.

Trong dòng chảy ấy, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà đã trở thành động lực quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia, địa phương và doanh nghiệp. “Dung Quất cũng phải chuyển mình để có những dự án tốt hơn, xanh hơn, thông minh hơn và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn”, ông Hiển khẳng định.

Đó không chỉ là yêu cầu của thời đại mà còn là bài toán phát triển đặt ra trước KKT Dung Quất sau 30 năm xây dựng. Một khu kinh tế muốn đi xa không thể chỉ dựa vào việc mở rộng diện tích hay gia tăng số lượng dự án, mà phải hướng đến chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp tập trung phân tích những xu hướng phát triển mới đang định hình lại dòng vốn đầu tư toàn cầu.

Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi, hiện Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi đã thu hút 441 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 19,4 tỷ USD. Toàn Khu kinh tế hiện có 350 dự án của 293 doanh nghiệp đang hoạt động, giải quyết việc làm thường xuyên cho gần 81.700 lao động, cùng với khoảng 20.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân đang ngày đêm xây dựng các siêu dự án trọng điểm.

Khu vực Cảng xuất sản phẩm, Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Lưu Thế Anh, Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, việc triển khai quy hoạch Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp của tỉnh theo định hướng kinh tế xanh không chỉ là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm phát triển bền vững, giảm thiểu áp lực môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên, mà còn mở ra cơ hội lớn để nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức hấp dẫn đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và từng bước xây dựng thương hiệu công nghiệp xanh cho tỉnh Quảng Ngãi.

Các tiêu chí về phát triển xanh, phát thải carbon thấp, tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG), cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng có ảnh hưởng sâu rộng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc các khu kinh tế, khu công nghiệp không còn có thể cạnh tranh chủ yếu bằng quỹ đất sạch, nhân công giá rẻ hay các ưu đãi đầu tư.

Thước đo mới đang dần được xác lập bằng chất lượng hạ tầng đồng bộ; năng lực đổi mới sáng tạo; nguồn nhân lực chất lượng cao; năng lực quản trị số; khả năng chuyển đổi xanh và mức độ tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng chính là thách thức nhưng đồng thời là cơ hội để Khu kinh tế  Dung Quất “tái định vị” mình trong giai đoạn phát triển mới.

Nếu trước đây động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ mở rộng quy mô, thu hút các dự án công nghiệp và khai thác lợi thế về vị trí địa kinh tế, thì chặng đường phía trước đòi hỏi một tư duy khác: phát triển theo chiều sâu, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng.

Một Dung Quất của tương lai không chỉ là nơi tập trung những nhà máy quy mô lớn, mà phải từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, trong đó doanh nghiệp kết nối với nhau bằng công nghệ, tận dụng hiệu quả nguồn lực, giảm chất thải, tiết kiệm năng lượng và tạo ra những giá trị mới. Đó là chuỗi giá trị then chốt để Quảng Ngãi nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, tăng sức cạnh tranh và hướng đến một nền kinh tế phát triển bền vững hơn.

Khu Liên hợp gang thép Hòa Phát ở Khu kinh tế Dung Quất.

Tổng kết hội thảo, Trưởng ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi Lương Kim Sơn cho rằng KKT Dung Quất đã đến lúc phải chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, với trọng tâm là chuyển đổi xanh, phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Từ những vấn đề được trao đổi tại hội thảo, Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi sẽ rà soát, bổ sung các tiêu chí chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn vào các chương trình hành động; lựa chọn một số doanh nghiệp phù hợp để thí điểm mô hình khu công nghiệp sinh thái; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung.

Những bước đi ấy cho thấy yêu cầu chuyển đổi không chỉ dừng ở những định hướng trên giấy, mà đang từng bước được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, giải pháp có thể triển khai trong thực tiễn. Lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi kỳ vọng hội thảo không chỉ dừng lại ở những trao đổi học thuật, mà phải tạo ra những kiến nghị có giá trị thực tiễn, có khả năng áp dụng ngay vào quá trình hoạch định chính sách phát triển KKT Dung Quất trong thời gian tới.

Sau 30 năm, Dung Quất đã có một nền móng đủ vững để bước vào chặng đường mới. Nhưng phía trước không còn là cuộc đua đơn thuần về quy mô, mà là cuộc đua về chất lượng, công nghệ, xanh hóa và năng lực sáng tạo.

Đó là hành trình đòi hỏi một tư duy mới, một cách làm mới và một khát vọng phát triển mới. “Khu Kinh tế Dung Quất vẫn sẽ tiếp tục giữ vững vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của tỉnh Quảng Ngãi và khu vực miền Trung, nhưng sẽ hình thành một nền công nghiệp hiện đại hơn, sạch hơn và nhân văn hơn, thích ứng với yêu cầu phát triển trong chặng đường mới”, ông Sơn nhấn mạnh.

Từ vùng đất từng mở cánh cửa đầu tiên đón những dự án công nghiệp lớn, Dung Quất hôm nay đang đứng trước một cánh cửa khác. Phía sau cánh cửa ấy là một nền công nghiệp xanh, số hóa và đổi mới sáng tạo; nơi tăng trưởng không chỉ được tính bằng những con số, mà còn bằng chất lượng môi trường, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, chất lượng cuộc sống của người dân và khả năng phát triển bền vững cho nhiều thế hệ mai sau.

Khu kinh tế Dung Quất hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi không chỉ giữ vững vị thế đã tạo dựng trong suốt hành trình 30 năm qua mà còn đủ sức đi xa hơn trong kỷ nguyên số.