Hạt diêm mạch (quinoa) có nguồn gốc từ dãy Andes ở Nam Mỹ. Từng là thực phẩm quan trọng của người Inca, loại hạt này ngày càng phổ biến nhờ giá trị dinh dưỡng đa dạng. Dù thường được gọi là ngũ cốc, quinoa thực chất là hạt của một loại cây thuộc họ rau dền, được xếp vào nhóm ngũ cốc giả.
Điểm nổi bật của diêm mạch là chứa protein thực vật, chất xơ, magie, sắt, phốt pho và kali. Đặc biệt, protein trong quinoa có đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được. Đây là ưu điểm đáng chú ý so với nhiều loại ngũ cốc thông thường.
Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 100g diêm mạch khô cung cấp khoảng 14g protein và 7g chất xơ. Khi nấu chín, do hút nước, 100g hạt chỉ còn khoảng 4,4g protein và 2,8g chất xơ. Vì vậy, cần phân biệt trọng lượng hạt khô và hạt đã nấu khi tính khẩu phần.
Với những đặc điểm trên, diêm mạch có thể là lựa chọn đáng cân nhắc cho 4 nhóm người sau.
1. Người ăn chay cần bổ sung protein thực vật

Một trong những thách thức của chế độ ăn chay là bảo đảm đủ protein và đa dạng axit amin. Diêm mạch có lợi thế chứa đủ 9 axit amin thiết yếu, góp phần bổ sung protein cho người không ăn thịt, cá và các sản phẩm động vật.
Ngoài protein, quinoa còn cung cấp sắt, magie, phốt pho và vitamin nhóm B. Chất xơ trong hạt giúp bữa ăn thêm phong phú, hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác no lâu hơn.
Người ăn chay có thể dùng diêm mạch thay một phần cơm trắng, trộn salad cùng rau củ, đậu gà hoặc đậu lăng. Một bát quinoa nấu chín kết hợp với đậu phụ, nấm và rau xanh cũng là gợi ý phù hợp cho bữa trưa.
Tuy nhiên, không nên phụ thuộc riêng vào loại hạt này để đáp ứng toàn bộ nhu cầu protein. Việc kết hợp nhiều nguồn thực phẩm thực vật vẫn cần thiết để khẩu phần cân đối và đủ năng lượng.
2. Người bị tăng huyết áp
Kali là khoáng chất quan trọng giúp duy trì cân bằng dịch và hỗ trợ điều hòa huyết áp. Chế độ ăn đủ kali, đồng thời kiểm soát lượng natri, có thể góp phần duy trì huyết áp ở mức phù hợp.
Diêm mạch cung cấp kali, magie và chất xơ. Đây là những dưỡng chất có lợi khi được bổ sung trong chế độ ăn cân bằng. So với các món chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, quinoa nấu tại nhà và nêm nếm vừa phải có thể là lựa chọn phù hợp hơn.
Người tăng huyết áp có thể dùng diêm mạch thay một phần cơm trắng, kết hợp với rau xanh, cá hấp hoặc thịt nạc. Cách ăn này giúp tăng sự đa dạng dinh dưỡng mà không cần phụ thuộc vào các món mặn.

Dù vậy, không nên hiểu rằng ăn quinoa có thể trực tiếp làm hạ huyết áp hoặc thay thế thuốc điều trị. Người bệnh vẫn cần theo dõi chỉ số huyết áp, dùng thuốc theo chỉ định và hạn chế muối trong khẩu phần.
Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn hoặc được yêu cầu kiểm soát kali cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tăng lượng diêm mạch, bởi bổ sung nhiều kali không phải lúc nào cũng phù hợp với nhóm này.
3. Người mắc tiểu đường hoặc cần kiểm soát đường huyết
Diêm mạch thường được lựa chọn trong thực đơn của người cần kiểm soát đường huyết nhờ chứa chất xơ và protein thực vật. So với các loại tinh bột tinh chế, thực phẩm nguyên hạt thường giữ lại nhiều thành phần dinh dưỡng hơn, giúp bữa ăn cân đối.
Chất xơ trong quinoa góp phần làm chậm quá trình tiêu hóa, hỗ trợ cảm giác no và hạn chế ăn quá nhiều. Protein cũng giúp duy trì khối cơ, đặc biệt quan trọng với người lớn tuổi hoặc người đang kiểm soát cân nặng.
Một số nghiên cứu bước đầu ghi nhận tiềm năng của quinoa trong việc hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, chưa đủ cơ sở để khẳng định ăn loại hạt này có thể phòng ngừa hoặc điều trị tiểu đường. Người bệnh cũng không nên mặc định quinoa không làm tăng đường huyết chỉ vì đây là thực phẩm nguyên hạt.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Anh Duy Tùng, Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome, từng chia sẻ trên VnExpress về vai trò của các loại ngũ cốc nguyên hạt, trong đó có diêm mạch, đối với việc bổ sung carbohydrate phức hợp, năng lượng và dưỡng chất cho khẩu phần.
Người tiểu đường có thể ăn diêm mạch với khẩu phần vừa phải, kết hợp rau xanh và nguồn đạm như cá, trứng hoặc đậu phụ. Quan trọng là theo dõi đường huyết sau ăn và điều chỉnh lượng tinh bột theo hướng dẫn chuyên môn.
4. Người thường xuyên táo bón

Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước và ít vận động là những yếu tố phổ biến khiến táo bón dễ xuất hiện. Bổ sung rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt có thể giúp cải thiện hoạt động đường ruột.
Diêm mạch chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan. Chất xơ không hòa tan góp phần tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột. Trong khi đó, chất xơ hòa tan có khả năng giữ nước, tạo dạng gel và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột.
Người thường xuyên táo bón có thể dùng quinoa nấu cùng rau củ, trộn salad hoặc kết hợp với các loại đậu. Tuy nhiên, nên tăng lượng chất xơ từ từ để tránh đầy bụng, khó chịu.
Một điều quan trọng không kém là uống đủ nước. Khi tăng chất xơ nhưng không bổ sung đủ dịch, tình trạng táo bón đôi khi còn trở nên khó chịu hơn. Duy trì vận động nhẹ nhàng và thói quen đi vệ sinh đều đặn cũng giúp hỗ trợ tiêu hóa.
Ăn diêm mạch thế nào để tận dụng lợi ích dinh dưỡng?
Trước khi nấu, nên rửa diêm mạch dưới vòi nước sạch để loại bỏ lớp saponin tự nhiên bên ngoài hạt, vốn có thể tạo vị đắng. Sau đó, nấu với nước theo hướng dẫn trên bao bì đến khi hạt mềm và tơi.
Bạn có thể thay một phần gạo bằng quinoa khi nấu cơm, dùng làm salad hoặc nấu cùng súp rau củ. Không nên thêm quá nhiều muối, đường, bơ hay nước sốt nhiều năng lượng nếu mục tiêu là xây dựng chế độ ăn lành mạnh.
Diêm mạch giàu dưỡng chất nhưng không phải thực phẩm có thể thay thế thuốc hay chữa bệnh. Người có bệnh lý nền, đặc biệt là bệnh thận hoặc cần kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt, nên điều chỉnh khẩu phần theo tư vấn chuyên môn.
Bổ sung quinoa hợp lý, kết hợp đa dạng rau củ, trái cây, các loại đậu và nguồn protein khác sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn. Giá trị của loại hạt này nằm ở việc góp mặt trong chế độ dinh dưỡng khoa học, chứ không phải khả năng tạo ra hiệu quả thần kỳ chỉ sau vài lần sử dụng.
















Mùa đông muốn bụng dạ êm ái, hãy cảnh giác với 5 loại thực phẩm này
Bỏng mắt với nhan sắc quyến rũ của hot girl U40: "Lên đồ" thế này thì bảo sao mùa đông không lạnh
Mùa đông ăn cá, người sành ăn ưu tiên 3 loại cá tự nhiên này: Khó nuôi nhân tạo, gặp ngoài chợ đừng bỏ lỡ!
Vợ chồng ca sĩ hát hit Cô Bé Mùa Đông ở biệt thự 50 tỷ, góc nào cũng lộng lẫy choáng ngợp
Cùng chuyên mục
MC Vũ Mạnh Cường dẫn 2 sóng trực tiếp trong 1 ngày: chiều đờn ca tài tử, tối khai mạc Đại hội Thể thao Toàn quốc
Vụ tự ý cưa cây trong sân trường: Một hiệu trưởng bị kỷ luật
Có nên lắp camera trong phòng thờ không?
Hạt diêm mạch được ví là “mẹ của các loại ngũ cốc” đặc biệt tốt cho 4 nhóm người này
Lời khuyên cho những người không thường xuyên vào phòng thờ
Lời khuyên cho những gia đình đặt phòng thờ cạnh phòng ngủ